دلار عقب نشست اما هنوز بالای ۲۳۰ هزار تومان ماند؛ دلار توافقی رکورد ۱۶۳ هزار تومانی زد

دلار آزاد امروز با کاهش حدود هزار تومانی نسبت به نرخ پایانی پنجشنبه، در محدوده ۲۳۴ هزار تومان معامله شد.

این افت در مقایسه با نوسانات هفته گذشته کوچک است. دلار طی چند روز از محدوده ۲۲۳ هزار تومان عبور کرد و حتی در برخی منابع معاملاتی به بالای ۲۳۵ تا ۲۳۶ هزار تومان رسید.

داده‌های تیندکس نشان می‌دهد نرخ ثبت‌شده دلار در ۱۶ شهریور حدود ۲۲۳ هزار تومان بود و در ۲۰ شهریور قیمت پایانی به بیش از ۲۳۶ هزار تومان رسید؛ یعنی بازار تنها طی چند روز جهشی نزدیک به شش درصد را تجربه کرده است. همین منبع برای ابتدای ۲۱ شهریور نیز نرخ‌هایی بالاتر از ۲۳۶ هزار تومان ثبت کرده که نشان می‌دهد به دلیل تفاوت ساعت ثبت و منبع قیمت، نرخ‌های لحظه‌ای بازار چند هزار تومان اختلاف دارند.

بنابراین قیمت ۲۳۴ هزار تومانی امروز را بهتر است نرخ یک مقطع مشخص از معاملات دانست، نه نرخ واحد و قطعی کل بازار.

آیا کاهش دلار نشانه تغییر روند است؟

فعلاً شواهد کافی برای چنین نتیجه‌ای وجود ندارد.

دلار پس از یک جهش سریع وارد محدوده‌ای شده که فروشندگان و بازارساز انگیزه بیشتری برای عرضه دارند. در چنین شرایطی، عقب‌نشینی یک یا دو هزار تومانی می‌تواند بخشی طبیعی از اصلاح قیمت پس از رشد شدید باشد.

در عین حال، کاهش هیجان در بازار نفت نیز تا حدودی به آرام‌تر شدن انتظارات کمک کرده است. نفت برنت جمعه با وجود رشد هفتگی بیش از هشت درصدی، از اوج نزدیک ۱۱۰ دلار عقب نشست و در ۱۰۴.۶۱ دلار بسته شد. گزارش‌ها از تلاش‌هایی برای کاهش تنش پیرامون تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز نیز بخشی از فشار روزهای قبل را کاهش داد.

اما این به معنای رفع ریسک سیاسی نیست.

تنش‌های منطقه‌ای همچنان بالاست و اختلال در مسیرهای انرژی یکی از مهم‌ترین متغیرهایی است که بازار ارز ایران دنبال می‌کند.

دلار ۲۳۴ هزار تومانی هنوز گران‌تر از هفته قبل است

نگاه صرف به افت هزار تومانی امروز می‌تواند تصویر اشتباهی از بازار ایجاد کند.

طبق داده‌های تاریخی بازار، دلار در ۱۴ شهریور در محدوده ۲۲۶ هزار و ۹۰۰ تومان بسته شده بود و در ۱۶ شهریور حتی تا حدود ۲۲۳ هزار تومان عقب نشست. سپس طی چند جلسه معاملاتی دوباره تا محدوده ۲۳۴ تا ۲۳۶ هزار تومان بالا رفت.

بنابراین حتی با فرض نرخ ۲۳۴ هزار تومانی امروز، دلار نسبت به کف ۱۶ شهریور هنوز حدود ۱۱ هزار تومان یا نزدیک پنج درصد بالاتر قرار دارد.

به همین دلیل، کاهش امروز بیش از آنکه فعلاً به عنوان «ریزش دلار» تعبیر شود، یک اصلاح محدود در ارتفاع بالا است.

دلار توافقی رکورد زد؛ فروش ۱۶۳ هزار و ۴۱۳ تومان

همزمان با کاهش محدود بازار آزاد، دلار توافقی همچنان در مسیر صعودی قرار دارد.

بر اساس نرخ اعلام‌شده امروز، قیمت فروش دلار توافقی با افزایش ۴۸۹ تومانی به ۱۶۳ هزار و ۴۱۳ تومان و نرخ خرید آن به ۱۶۱ هزار و ۹۴۲ تومان رسیده است.

روند روزهای گذشته نیز صعود پیوسته این نرخ را تأیید می‌کند. برای نمونه، نرخ فروش دلار توافقی در ۱۷ شهریور ۱۶۱ هزار و ۹۵۱ تومان اعلام شده بود؛ یعنی در کمتر از یک هفته حدود ۱۴۶۰ تومان افزایش یافته است.

در ۱۴ شهریور نیز دلار توافقی تازه از مرز ۱۶۰ هزار تومان عبور کرده و به ۱۶۰ هزار و ۵۰۲ تومان رسیده بود.

در نتیجه نرخ توافقی طی یک هفته حدود سه هزار تومان بالا آمده و اکنون وارد کانال تاریخی ۱۶۳ هزار تومان شده است.

شکاف دلار آزاد و توافقی چقدر شد؟

این بخش یکی از مهم‌ترین اعداد بازار امروز است.

اگر دلار آزاد را ۲۳۴ هزار تومان و نرخ فروش توافقی را ۱۶۳ هزار و ۴۱۳ تومان در نظر بگیریم، فاصله دو نرخ حدود:

۷۰ هزار و ۵۸۷ تومان

است.

به عبارت دیگر، دلار آزاد حدود ۴۳ درصد گران‌تر از نرخ فروش توافقی معامله می‌شود.

این شکاف بالا نشان می‌دهد با وجود حرکت صعودی نرخ رسمی‌تر بازار، هنوز فاصله قابل توجهی میان بازار آزاد و بازار توافقی وجود دارد.

افزایش تدریجی دلار توافقی می‌تواند بخشی از این فاصله را کاهش دهد، اما اگر دلار آزاد همزمان تحت تأثیر ریسک‌های سیاسی بالا برود، شکاف دوباره حفظ یا حتی بزرگ‌تر می‌شود.

یورو خلاف دلار حرکت کرد؛ ۲۷۳ هزار تومان

در بازار امروز یورو مسیر متفاوتی داشت.

قیمت یورو با افزایش حدود هزار تومان نسبت به پنجشنبه در محدوده ۲۷۳ هزار تومان قرار گرفت.

بخشی از تفاوت حرکت یورو و دلار داخلی می‌تواند به تغییرات بازار جهانی ارز مربوط باشد، هرچند قیمت ارزهای خارجی در ایران بیش از هر چیز تحت تأثیر ارزش ریال قرار دارد.

در بازار جهانی، دلار آمریکا پس از انتشار آمار تورم تقویت شد و یورو در پایان هفته حوالی ۱.۱۵۹ دلار معامله شد. افزایش شاخص قیمت مصرف‌کننده آمریکا احتمال افزایش نرخ بهره فدرال رزرو را بالا برده و از دلار جهانی حمایت کرده است.

با این حال قیمت یورو در تهران علاوه بر نسبت جهانی یورو/دلار، از وضعیت عرضه و تقاضای داخلی نیز اثر می‌گیرد.

بازارساز توانسته دلار را مهار کند؟

رفتار امروز نشان می‌دهد عرضه و مداخله بازارساز دست‌کم توانسته سرعت افزایش قیمت را کاهش دهد؛ اما عبارت «کنترل کامل بازار» هنوز زودهنگام است.

بازار ارز طی هفته گذشته نشان داد به اخبار سیاسی بسیار حساس شده است. وقتی ریسک منطقه‌ای افزایش یافت، دلار ظرف چند روز از محدوده ۲۲۳ هزار تومان تا بیش از ۲۳۵ هزار تومان حرکت کرد.

اکنون عرضه بیشتر و کاهش نسبی هیجان باعث شده قیمت کمی عقب بنشیند.

اما اگر متغیرهای سیاسی دوباره تشدید شوند، قدرت عرضه بازارساز بار دیگر آزمایش خواهد شد.

فشار تحریم‌ها و تنش منطقه همچنان پابرجاست

از سوی دیگر، فضای خارجی همچنان برای ریال مساعد نیست.

آمریکا در ۱۰ سپتامبر دور تازه‌ای از تحریم‌ها علیه شبکه‌هایی در عراق، امارات، لبنان و ترکیه که آنها را مرتبط با ایران و گروه‌های همسو می‌داند اعلام کرد. رویترز همچنین گزارش داده فشارهای اقتصادی و محدودیت‌های نفتی همچنان یکی از محورهای سیاست واشنگتن علیه تهران است.

در بازار جهانی نیز تنش‌های مربوط به ایران و مسیرهای کشتیرانی منطقه، نفت را طی هفته گذشته بیش از هشت درصد بالا برده است.

ترکیب تحریم، اختلال در تجارت انرژی و نااطمینانی سیاسی همان چیزی است که معامله‌گران ارز در ایران به عنوان «ریسک سیاسی» در قیمت دلار لحاظ می‌کنند.

چرا دلار به کانال‌های پایین‌تر برنمی‌گردد؟

برای افت پایدار دلار تنها افزایش عرضه کافی نیست.

بازار باید انتظار داشته باشد یکی از متغیرهای بنیادی تغییر کند؛ مانند کاهش جدی تنش‌های خارجی، افزایش دسترسی به منابع ارزی، کاهش انتظارات تورمی یا شکل‌گیری مذاکراتی که چشم‌انداز سیاسی را تغییر دهد.

تا زمانی که چنین سیگنال قدرتمندی وجود نداشته باشد، هر افت قیمت می‌تواند با افزایش تقاضای احتیاطی مواجه شود.

از سوی دیگر، تورم داخلی، کسری‌های ساختاری اقتصاد و رشد نقدینگی نیز در بلندمدت مانع بازگشت پایدار نرخ ارز به سطوح بسیار پایین‌تر می‌شوند.

به همین دلیل نمی‌توان صرفاً بر اساس کاهش هزار تومانی امروز نتیجه گرفت دلار وارد فاز نزولی شده است.

پیش‌بینی قیمت دلار؛ سه سناریو برای ادامه بازار

در سناریوی نخست، اگر فضای سیاسی تغییر محسوسی نکند و بازارساز به عرضه ادامه دهد، احتمال نوسان دلار در محدوده ۲۳۲ تا ۲۳۷ هزار تومان بیشتر است. این سناریو در شرایط فعلی می‌تواند سناریوی میانه بازار باشد.

در سناریوی صعودی، بازگشت تنش به مسیرهای انرژی یا تشدید درگیری‌ها می‌تواند دلار را بار دیگر بالای ۲۳۶ تا ۲۳۷ هزار تومان ببرد. تثبیت بالای این محدوده احتمال حرکت به کانال‌های بالاتر را افزایش می‌دهد.

در سناریوی کاهشی، انتشار یک خبر سیاسی معتبر درباره کاهش تنش یا مذاکرات می‌تواند دلار را ابتدا به سمت ۲۳۰ هزار تومان و سپس محدوده‌های پایین‌تر هدایت کند.

این اعداد سناریوهای تحلیلی هستند، نه پیش‌بینی قطعی؛ بازار فعلی به خبر بسیار حساس است و تغییر یک متغیر سیاسی می‌تواند دامنه نوسان را در زمانی کوتاه تغییر دهد.

دلار آزاد آرام گرفت، دلار توافقی همچنان بالا می‌رود

تصویر بازار ۲۱ شهریور یک تناقض ظاهری دارد: دلار آزاد هزار تومان ارزان شده، اما دلار توافقی رکورد تاریخی زده است.

در واقع این دو حرکت نشان می‌دهد بازار در دو مسیر متفاوت در حال تعدیل است.

در بازار آزاد، پس از جهش شدید هفته گذشته بخشی از هیجان فروکش کرده و عرضه توانسته قیمت را حوالی ۲۳۴ هزار تومان نگه دارد. در بازار توافقی، سیاست تعدیل تدریجی نرخ همچنان ادامه دارد و دلار به ۱۶۳ هزار و ۴۱۳ تومان رسیده است.

با وجود این، فاصله بیش از ۷۰ هزار تومانی دو بازار همچنان قابل توجه است.

بنابراین مهم‌ترین سؤال روزهای آینده این نیست که دلار امروز یک هزار تومان پایین آمده یا نه؛ بلکه این است که آیا بازارساز می‌تواند دلار آزاد را زیر محدوده ۲۳۵ هزار تومان نگه دارد در حالی که ریسک سیاسی، نفت بالای ۱۰۰ دلار و انتظارات تورمی همچنان فعال هستند؟

فعلاً کاهش امروز نشانه‌ای از آرام‌تر شدن بازار است، اما برای اعلام پایان موج صعودی دلار هنوز شواهد کافی وجود ندارد.