قیمت دام زنده امروز ۲۱ شهریور ثابت ماند؛ گوسفند ۶۳۵ هزار تومان / گوشت قرمز ارزان می‌شود؟

بازار دام زنده طی روزهای اخیر تقریباً در یک محدوده ثابت قفل شده است.

بر اساس نرخ‌های اعلام‌شده منتسب به اتحادیه سراسری صنعت دامپروران کشور، گوسفند زنده در استان‌های اصفهان و فارس با کیلویی ۶۳۵ هزار تومان بالاترین قیمت را دارد و نرخ آن در قم، همدان و مرکزی حدود ۶۳۰ هزار تومان است.

در بازار دام سنگین نیز گوساله زنده در همدان کیلویی ۶۱۰ هزار تومان قیمت دارد و یزد با نرخ ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تومان پایین‌ترین قیمت گزارش‌شده را در اختیار دارد.

این ارقام با نرخ‌های روزهای ۱۴، ۱۹ و ۲۰ شهریور نیز تقریباً یکسان بوده‌اند؛ یعنی بازار دام برخلاف ارز، طلا و بسیاری از کالاهای اساسی، فعلاً وارد موج تازه افزایش قیمت نشده است.

قیمت دام زنده امروز ۲۱ شهریور ۱۴۰۵

مقایسه این اعداد نکته جالبی دارد. فاصله کف و سقف قیمت گوسفند تنها پنج هزار تومان، یعنی حدود ۰.۸ درصد است. در گوساله نیز اختلاف قیمت فقط دو هزار و ۵۰۰ تومان یا تقریباً ۰.۴ درصد است.

چنین فاصله محدودی نشان می‌دهد دست‌کم در نرخ‌های اعلامی اتحادیه، بازار استان‌های مختلف به یک تعادل نسبتاً نزدیک رسیده است.

چرا قیمت دام چند روز است تکان نمی‌خورد؟

یکی از مهم‌ترین دلایل ثبات فعلی، وضعیت نسبتاً مناسب عرضه است.

مدیرعامل اتحادیه دام سبک کشور در روزهای اخیر اعلام کرده شرایط تولید دام سبک و سنگین مناسب است و با وجود محدود بودن واردات در ماه‌های گذشته، تولید داخلی توانسته بخش اصلی نیاز مصرفی کشور را تأمین کند. از نگاه این تشکل، فعلاً مشکل اصلی بازار «کمبود دام» نیست.

داده‌های مرکز آمار نیز تصویر مشابهی از عرضه ارائه می‌دهد. در تیر ۱۴۰۵ حدود ۳۷ هزار و ۳۱۲ تن گوشت قرمز در کشتارگاه‌های رسمی کشور عرضه شده که ۲۱ هزار و ۶۹۹ تن، معادل ۵۸.۱ درصد آن، مربوط به گاو و گوساله بوده است.

بنابراین دست‌کم از منظر حجم دام و کشتار رسمی، نشانه‌ای از یک شوک شدید کمبود که بتواند قیمت دام زنده را به سرعت بالا ببرد مشاهده نمی‌شود.

دامدار اما از این ثبات راضی نیست

ثابت ماندن قیمت برای مصرف‌کننده خبر بدی نیست، اما از دید تولیدکننده ماجرا متفاوت است.

فعالان دامداری می‌گویند قیمت دام در ماه‌های اخیر به اندازه هزینه‌های تولید رشد نکرده است. هزینه خوراک، نهاده، دارو، حمل‌ونقل، دستمزد و نگهداری دام افزایش یافته، اما دام زنده در محدوده‌ای قرار دارد که حاشیه سود تولیدکننده را تحت فشار گذاشته است.

افشین صدر دادرس، مدیرعامل اتحادیه دام سبک، نیز تأکید کرده پس از تغییر سیاست ارزی نهاده‌ها، هزینه تمام‌شده تولید افزایش محسوسی داشته و در عین حال قدرت خرید خانوارها متناسب با آن بالا نرفته است.

این وضعیت بازار را میان دو فشار قرار داده است: دامدار نمی‌خواهد با قیمت پایین‌تر بفروشد و مصرف‌کننده نیز توان تحمل جهش تازه قیمت گوشت را ندارد.

نتیجه می‌تواند همین سکون فعلی باشد.

نگرانی اصلی نیمه دوم سال؛ نهاده دامی

اگر قرار باشد در هفته‌ها و ماه‌های آینده عاملی قیمت دام را تغییر دهد، یکی از مهم‌ترین متغیرها بازار نهاده است.

بخشی از تشکل‌های دامداری درباره تأمین خوراک در نیمه دوم سال ابراز نگرانی کرده‌اند و می‌گویند افزایش هزینه نهاده می‌تواند مستقیماً قیمت تمام‌شده دام را بالا ببرد.

در مقابل، مسئولان و برخی اعضای کمیسیون کشاورزی مجلس تصویر آرام‌تری ارائه می‌دهند. حامد یزدیان، نایب‌رئیس کمیسیون کشاورزی، گفته براساس گزارش موجودی بنادر، ذخایر نهاده می‌تواند نیاز هفت تا هشت ماه آینده را پوشش دهد. رئیس انجمن صنایع خوراک دام نیز گفته فعلاً کمبود عمومی نهاده وجود ندارد، هرچند میان «موجودی فعلی» و «تأمین پایدار در ماه‌های آینده» باید تفاوت قائل شد.

بنابراین فعلاً کمبود فوری مطرح نیست، اما هزینه و نحوه استمرار تأمین نهاده همچنان یکی از ریسک‌های بازار دام در پاییز خواهد بود.

چرا گوشت دو تا سه برابر دام زنده قیمت دارد؟

یکی از پرسش‌های همیشگی مصرف‌کنندگان این است که وقتی گوسفند زنده حدود ۶۳۰ هزار تومان قیمت دارد، چرا بعضی قطعات گوشت گوسفندی در بازار به بیش از دو میلیون تومان می‌رسند؟

پاسخ در این است که یک کیلو دام زنده معادل یک کیلو گوشت قابل فروش نیست.

وزن پوست، سر، احشاء، استخوان و بخش‌های غیرقابل عرضه از لاشه کم می‌شود. سپس هزینه کشتارگاه، حمل سردخانه‌ای، قطعه‌بندی، بسته‌بندی، افت وزن و حاشیه توزیع به قیمت اضافه می‌شود. علاوه بر این، تمام قطعات لاشه ارزش یکسانی ندارند؛ ران، ماهیچه و راسته قیمت بیشتری از بخش‌هایی مانند گردن یا قلوه‌گاه دارند.

برای نمونه، در نرخ‌های اخیر بازار، ران ممتاز گوسفندی حدود ۲ میلیون و ۹۰ هزار تومان، سردست گوسفندی حدود یک میلیون و ۸۹۰ هزار تومان و ران پاک‌کرده گوساله حدود یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان گزارش شده است.

بنابراین مقایسه مستقیم قیمت یک کیلو دام زنده با یک کیلو گوشت بدون استخوان مقایسه دقیقی نیست.

آیا ثبات دام باعث ارزانی گوشت می‌شود؟

در کوتاه‌مدت، ثبات قیمت دام یک عامل مثبت برای جلوگیری از گرانی بیشتر گوشت است؛ اما به‌تنهایی برای کاهش محسوس قیمت مصرف‌کننده کافی نیست.

اگر دام زنده ثابت بماند اما هزینه حمل‌ونقل، کشتار، بسته‌بندی و توزیع افزایش پیدا کند، قیمت قصابی ممکن است کاهش چندانی نداشته باشد. از طرف دیگر، رکود تقاضا می‌تواند فروشندگان را به کاهش حاشیه سود وادار کند.

گزارش‌های چند روز اخیر نیز نشان می‌دهد بازار گوشت قرمز فعلاً بدون جهش تازه و بدون اختلال جدی در عرضه فعالیت می‌کند.

در نتیجه سناریوی محتمل‌تر در کوتاه‌مدت، ثبات یا نوسان محدود قیمت گوشت است، نه یک ریزش بزرگ.

قدرت خرید؛ عامل پنهان آرامش بازار

یک عامل دیگر را نیز نباید نادیده گرفت: کاهش قدرت خرید.

تولیدکنندگان می‌گویند تقاضای مصرفی گوشت متناسب با هزینه تولید رشد نکرده است. به زبان ساده، قیمت‌ها به سطوحی رسیده‌اند که بخشی از خانوارها مقدار مصرف خود را کاهش داده یا به قطعات ارزان‌تر، گوشت چرخ‌کرده و دیگر منابع پروتئینی روی آورده‌اند.

این ضعف تقاضا خود به مانعی در برابر افزایش شدید قیمت دام تبدیل می‌شود.

اگر دامدار نرخ را بیش از اندازه بالا ببرد اما کشتارگاه و بازار مصرف قدرت جذب آن را نداشته باشند، فروش دام دشوارتر خواهد شد.

به همین دلیل آرامش امروز بازار را نباید فقط نتیجه فراوانی تولید دانست؛ ضعف تقاضای مؤثر نیز در آن نقش دارد.

پیش‌بینی قیمت دام زنده در روزهای آینده

با داده‌های فعلی، نشانه‌ای از جهش فوری قیمت دام دیده نمی‌شود. گوسفند طی روزهای متوالی در محدوده ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان و گوساله در محدوده ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تا ۶۱۰ هزار تومان باقی مانده است.

اگر نهاده دامی بدون اختلال تأمین شود و تقاضای مصرفی نیز در وضعیت فعلی باقی بماند، احتمالاً بازار در کوتاه‌مدت همین دامنه محدود را حفظ خواهد کرد.

ریسک اصلی برای ماه‌های بعد افزایش هزینه خوراک دام، نرخ ارز و تغییر شرایط عرضه در نیمه دوم سال است. در مقابل، موجودی مناسب دام و ضعف قدرت خرید مصرف‌کننده می‌تواند مانع جهش ناگهانی قیمت شود.

آرامش دام زنده؛ فعلاً خبری از شوک تازه نیست

بازار دام زنده در ۲۱ شهریور تصویری متفاوت از بسیاری از بازارهای پرنوسان این روزها دارد.

گوسفند در سقف ۶۳۵ هزار تومان و گوساله در سقف ۶۱۰ هزار تومان ایستاده و اختلاف نرخ میان استان‌ها بسیار محدود است. ثبات چندروزه نیز نشان می‌دهد فعلاً نه کمبود عرضه و نه موج ناگهانی تقاضا بازار را تحت فشار قرار نداده است.

اما این آرامش یک نقطه شکننده دارد: هزینه تولید.

اگر قیمت نهاده‌ها در پاییز افزایش پیدا کند، دامدار نمی‌تواند برای همیشه دام را در همین محدوده بفروشد. از سوی دیگر، اگر قدرت خرید خانوارها ترمیم نشود، بازار گوشت نیز ظرفیت پذیرش افزایش‌های سنگین تازه را نخواهد داشت.