قیمت برنج خارجی امروز ۲۲ شهریور ۱۴۰۵؛ کیسه ۱۰ کیلویی تا ۳.۲ میلیون تومان | برنج هندی و پاکستانی دوباره گران میشود؟
براساس رصد بازار در ۲۲ شهریور، برنج پاکستانی سوپر باسماتی خانوار در بسته ۱۰ کیلویی با قیمت ۳ میلیون و ۱۷۱ هزار تومان عرضه میشود؛ بنابراین قیمت هر کیلو از این محصول حدود ۳۱۷ هزار و ۱۰۰ تومان است.
کیسه ۱۰ کیلویی برنج پاکستانی ۳۸۶ باسماتی شیجان نیز ۲ میلیون و ۹۸۵ هزار تومان قیمت دارد که معادل تقریبی ۲۹۸ هزار و ۵۰۰ تومان برای هر کیلو است.
در میان محصولات هندی بررسیشده، برنج دانهبلند ۱۱۲۱ بندر ارزانترین گزینه است و کیسه ۱۰ کیلویی آن ۲ میلیون و ۴۹۰ هزار تومان، یعنی حدود کیلویی ۲۴۹ هزار تومان قیمت دارد.
برنج هندی دانهبلند ۱۷۱۸ طبیعت نیز با قیمت ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان برای هر ۱۰ کیلو عرضه میشود و به این ترتیب نرخ هر کیلو آن به حدود ۳۲۰ هزار تومان میرسد.
فاصله ارزانترین و گرانترین محصول این فهرست ۷۱۰ هزار تومان در هر کیسه ۱۰ کیلویی است؛ یعنی گرانترین گزینه حدود ۲۸.۵ درصد بیشتر از ارزانترین محصول قیمت دارد.
این اختلاف نشان میدهد صحبت از یک «قیمت واحد برنج خارجی» چندان دقیق نیست؛ نوع رقم، برند، کیفیت، میزان شکستگی، فرآوری، بستهبندی و محل فروش روی نرخ نهایی اثر جدی دارند.
آیا همه برنجهای خارجی در حال گران شدن هستند؟
نه لزوماً.
اگرچه بازار در سطح عمومی با فشار هزینههای واردات و ارز روبهروست، مقایسه محصول به محصول نشان میدهد روند تمام برندها صعودی نبوده است.
برای نمونه، برنج هندی دانهبلند ۱۷۱۸ طبیعت در ۱۶ خرداد امسال برای کیسه ۱۰ کیلویی حدود ۳ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان قیمتگذاری شده بود. نرخ امروز همین محصول ۳ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اعلام شده است؛ یعنی ۴۰۰ هزار تومان کمتر از آن نرخ خردادی.
این مقایسه به معنای کاهش عمومی قیمت برنج نیست، زیرا قیمتهای فروشگاهی میتوانند از نظر زمان، فروشنده و موجودی متفاوت باشند؛ اما یک نکته را روشن میکند: نمیتوان صرفاً با استناد به رشد دلار نتیجه گرفت که همه برندهای برنج وارداتی به یک اندازه و در یک جهت حرکت کردهاند.
انجمن واردکنندگان: فعلاً کمبود برنج نداریم
تازهترین ارزیابی انجمن واردکنندگان برنج نیز تصویر آرامتری از وضعیت فعلی عرضه ارائه میدهد.
حمیدرضا اسکندری، رئیس هیأتمدیره انجمن واردکنندگان برنج ایران، روز ۲۱ شهریور اعلام کرده موجودی فعلی کشور در شرایط مطلوبی قرار دارد و بازار از نظر عرضه و رقابت قیمتی وضعیت مناسبی دارد.
طبق برآورد انجمن، نیاز سالانه کشور به برنج حدود ۳.۵ میلیون تن است، در حالی که تولید داخلی بهطور متوسط نزدیک دو میلیون تن برآورد میشود. بنابراین سالانه حدود ۱.۳ تا ۱.۵ میلیون تن باید از مسیر واردات تأمین شود.
این ارقام نشان میدهد واردات فقط یک مکمل کوچک برای بازار نیست و تقریباً ۳۵ تا ۴۰ درصد نیاز کشور را پوشش میدهد.
در نتیجه هر اختلال طولانی در واردات، حتی اگر امروز در قفسه فروشگاهها دیده نشود، میتواند چند ماه بعد خود را در قیمت و موجودی بازار نشان دهد.
گره یک میلیارد یورویی واردکنندگان برنج
ریسک اصلی اکنون نه کمبود موجودی، بلکه تأمین محمولههای بعدی است.
رئیس انجمن واردکنندگان اعلام کرده بخشی از مطالبات ارزی واردکنندگان برای محمولههایی که قبلاً وارد و در بازار عرضه شدهاند، به حدود یک میلیارد یورو رسیده است.
وقتی واردکننده کالای قبلی را فروخته اما ارز تعهدشده آن همچنان تسویه نشده، سرمایه در گردش و اعتبار او نزد فروشنده خارجی کاهش پیدا میکند. این مسئله توان ثبت سفارش و خرید محموله جدید را محدود میکند.
انجمن همچنین میگوید واردات برنج در پنج ماه ابتدایی امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته کاهش قابل توجهی داشته است؛ اگرچه به دلیل موجودی مناسب و رکود تقاضا، اثر این کاهش فعلاً به شکل کمبود در بازار دیده نمیشود.
این همان نقطهای است که میتواند در پاییز اهمیت بیشتری پیدا کند.
دلار ۲۲۸ هزار تومانی چه اثری روی برنج دارد؟
دلار آزاد در پایان معاملات ۲۲ شهریور به حدود ۲۲۸ هزار و ۶۰۰ تومان رسیده است؛ اگرچه این نرخ نسبت به روز قبل ۵۳۰۰ تومان کاهش دارد، همچنان در سطح بالایی قرار گرفته است.
با این حال قیمت برنج وارداتی الزاماً براساس دلار آزاد همان روز محاسبه نمیشود.
نوع ارز تخصیصی، زمان ثبت سفارش، نرخ تسویه واردکننده، هزینه حواله، قیمت خرید در هند یا پاکستان و زمان ورود محموله همگی روی بهای تمامشده اثر دارند.
به همین دلیل کاهش پنج هزار تومانی دلار امروز قرار نیست فردا قیمت برنج فروشگاه را به همان نسبت پایین بیاورد؛ همانطور که جهش روزانه دلار نیز همیشه بلافاصله روی یک کیسه موجود در انبار منعکس نمیشود.
آنچه برای آینده بازار اهمیت بیشتری دارد، تداوم نرخ بالای ارز و هزینه جایگزینی محموله جدید است.
نیاز ماهانه ایران به برنج وارداتی چقدر است؟
براساس اعلام انجمن واردکنندگان، کشور بهطور متوسط ماهانه حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن برنج وارداتی نیاز دارد و در دورههای پرمصرف این رقم میتواند افزایش پیدا کند.
بنابراین حتی اگر انبارها امروز پر باشند، توقف چندماهه یا کاهش شدید ورود محمولههای جدید میتواند موجودی را بهتدریج تحت فشار قرار دهد.
این ویژگی بازار کالاهای اساسی است: بحران معمولاً زمانی آغاز نمیشود که نخستین محموله با مشکل مواجه میشود؛ اثر آن زمانی دیده میشود که ذخایر قبلی کاهش یافته و محموله جایگزین به اندازه کافی وارد نشده است.
از این جهت، وضعیت تخصیص ارز در شهریور و مهر میتواند روی قیمت برنج در ماههای بعد اثر بیشتری از موجودی امروز داشته باشد.
برنج خارجی هنوز ارزانتر از ایرانی است؟
یکی از مهمترین دلایل تقاضای بالا برای برنج هندی و پاکستانی، فاصله قیمت آن با برخی ارقام ممتاز ایرانی است.
با نرخهای امروز، بخشی از برنج خارجی در محدوده کیلویی ۲۴۹ تا ۳۲۰ هزار تومان قرار دارد.
هرقدر قیمت برنج ایرانی ممتاز افزایش پیدا کند، بخشی از مصرفکنندگان به سمت گزینههای وارداتی منتقل میشوند. این جابهجایی تقاضا میتواند حتی بدون کاهش واردات، فشار بیشتری بر موجودی برنج خارجی وارد کند.
دبیر انجمن واردکنندگان نیز پیشتر تأکید کرده بود قیمت اقتصادیتر برنج وارداتی یکی از دلایل سهم قابل توجه آن از الگوی مصرف خانوار است.
بنابراین قیمت برنج ایرانی و خارجی مستقل از یکدیگر نیستند؛ گرانی یکی میتواند تقاضای دیگری را افزایش دهد.
پیشبینی قیمت برنج خارجی در نیمه دوم سال
در کوتاهمدت، نشانهای از کمبود گسترده وجود ندارد و انجمن واردکنندگان نیز موجودی فعلی را مناسب ارزیابی میکند. بنابراین سناریوی جهش فوری قیمت صرفاً به دلیل کمبود کالا فعلاً پشتوانه قوی ندارد.
اما برای نیمه دوم سال سه متغیر تعیینکننده خواهد بود: نرخ ارز، سرعت واردات و تسویه مطالبات واردکنندگان.
اگر مطالبات ارزی تسویه و جریان واردات ماهانه در سطح مورد نیاز حفظ شود، رقابت میان برندهای هندی و پاکستانی میتواند مانع جهش شدید قیمت شود.
اما اگر واردات همچنان کمتر از نیاز باشد و واردکنندگان نتوانند برای محمولههای جدید سرمایه و ارز فراهم کنند، موجودی مناسب امروز بهتدریج کاهش خواهد یافت. در این سناریو افزایش قیمت در پاییز محتملتر میشود.
دلار نیز متغیر سوم است. تثبیت ارز در سطوح بالا هزینه جایگزینی را افزایش میدهد، حتی اگر تقاضای بازار ضعیف باشد.
بازار برنج فعلاً آرام است؛ خطر در محموله بعدی است
قیمتهای ۲۲ شهریور نشان میدهد برنج خارجی اکنون از حدود ۲.۴۹ میلیون تا ۳.۲ میلیون تومان برای هر کیسه ۱۰ کیلویی عرضه میشود.
اما برخلاف تصوری که ممکن است از نوسان شدید ارز شکل بگیرد، بازار فعلاً با کمبود گسترده مواجه نیست. موجودی مناسب و کاهش قدرت خرید، بخشی از فشارهای سمت عرضه را خنثی کردهاند.
ریسک اصلی جایی دیگر قرار دارد: واردات پنجماهه کاهش یافته، نزدیک به یک میلیارد یورو مطالبات ارزی همچنان تعیین تکلیف نشده و ایران هر ماه به ۱۰۰ تا ۱۵۰ هزار تن برنج وارداتی نیاز دارد.
بنابراین آرامش امروز بازار برنج تضمینی برای ثبات پاییز نیست. اگر گره ارزی باز شود، عرضه میتواند قیمتها را مهار کند؛ اما اگر محمولههای بعدی با تأخیر وارد شوند، همین برنجهای ۲.۵ تا ۳.۲ میلیون تومانی ممکن است دوباره وارد یک موج افزایشی شوند.