گوشت خارجی از میادین تهران حذف شد؛ گوساله و گوسفند کیلویی ۱.۴ میلیون تومان / شکاف قیمت با بازار آزاد چقدر است؟

مهدی بختیاری، مدیرعامل سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار شهرداری تهران، امروز چهارشنبه ۲۵ شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد تمام گوشت‌هایی که اکنون در میادین تهران عرضه می‌شوند تولید داخل هستند.

به گفته او، گوشت گوساله مخلوط با قیمتی کمتر از یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان و گوشت گوسفندی مخلوط نیز حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان به دست مصرف‌کننده می‌رسد. بختیاری همچنین گفته در روز گذشته قیمت برخی انواع گوشت در خارج از میادین به بیش از دو میلیون تومان رسیده بود.

این اختلاف قیمت دوباره نقش میادین شهرداری در بازار مواد پروتئینی تهران را پررنگ کرده است؛ به‌خصوص در شرایطی که رشد قیمت دام زنده در هفته‌های اخیر فشار جدیدی بر هزینه تولید گوشت ایجاد کرده است.

قیمت گوشت در میادین تهران امروز چقدر است؟

طبق اعلام رسمی مدیرعامل سازمان میادین، دو عدد اصلی امروز عبارت‌اند از:

این قیمت‌ها مربوط به گوشت مخلوط عرضه‌شده در شبکه میادین است و نباید مستقیماً با قیمت ماهیچه، ران یا سردست ممتاز در قصابی‌های سطح شهر مقایسه شود.

همین تفاوت نوع برش یکی از دلایل اختلاف شدید اعدادی است که مصرف‌کنندگان در بازار مشاهده می‌کنند.

گوشت در بازار آزاد چند است؟

بررسی تازه بازار در روز ۲۵ شهریور نشان می‌دهد قیمت‌ها در فروشگاه‌ها و بازار آزاد بسته به نوع قطعه اختلاف قابل توجهی دارد.

گوشت چرخ‌کرده مخلوط گوساله و گوسفندی حدود یک میلیون و ۵۲۰ هزار تومان، ماهیچه گوسفندی حدود دو میلیون و ۳۵۰ هزار تومان، ماهیچه گوساله حدود دو میلیون و ۲۰۸ هزار تومان و سردست گوساله نزدیک به دو میلیون و ۲۰۰ هزار تومان قیمت خورده است.

در نتیجه اگر محصول مشابه مخلوط را با قیمت میادین مقایسه کنیم، اختلاف می‌تواند حدود ۱۲۰ هزار تومان یا نزدیک به ۸ درصد باشد.

اما در مقایسه با برخی قطعات ممتاز که بالای دو میلیون تومان هستند، فاصله به بیش از ۶۰۰ تا ۹۰۰ هزار تومان در هر کیلو می‌رسد.

این نکته باعث می‌شود ادعای «اختلاف بیش از ۶۰۰ هزار تومانی» تنها زمانی دقیق باشد که نوع گوشت و قطعه مورد مقایسه نیز مشخص شود.

یک نکته مهم؛ واردات گوشت متوقف نشده است

خبر حذف گوشت خارجی از میادین ممکن است این برداشت را ایجاد کند که واردات گوشت به کشور نیز متوقف شده، اما چنین برداشتی درست نیست.

تنها چهار روز قبل، سیدفخرالدین عامریان، رئیس انجمن واردکنندگان گوشت و فرآورده‌های خام دامی، اعلام کرد واردات گوشت قرمز ادامه دارد و حتی با وجود مشکلات حمل‌ونقل، تأمین از مسیرهای زمینی انجام می‌شود.

عامریان قیمت عمده گوشت وارداتی را حدود یک میلیون و ۳۵۰ تا یک میلیون و ۳۶۰ هزار تومان اعلام کرده بود و افزایش اخیر آن را عمدتاً ناشی از بالا رفتن نرخ ارز اختصاصی واردات از حدود ۱۵۰ هزار به ۱۶۳ هزار تومان دانست.

بنابراین باید دو موضوع را از هم جدا کرد:

میادین تهران فعلاً گوشت خارجی عرضه نمی‌کنند، اما واردات گوشت در سطح کشور ادامه دارد.

این تفاوت برای تحلیل آینده قیمت بسیار مهم است.

چرا گوشت خارجی از میادین کنار رفت؟

در حدود سه سال گذشته بخشی از عرضه تنظیم‌بازاری میادین از محل گوشت منجمد خارجی و دام وارداتی تأمین می‌شد.

در مقاطع مختلف، گوشت و دام از کشورهایی نظیر برزیل، کنیا و لهستان وارد شده و برای کنترل قیمت و تقویت عرضه در اختیار شبکه توزیع قرار می‌گرفت. مدیرعامل سازمان میادین نیز امروز این سابقه را تأیید کرده، اما گفته در وضعیت فعلی محصولات موجود در میادین داخلی هستند.

البته سیاست واردات در سطح ملی همچنان فعال است.

وزارت جهاد کشاورزی از ابتدای شهریور امکان ثبت سفارش انواع گوشت گرم و منجمد گاو، گوساله و گوسفند را بدون محدودیت سقف و سابقه بازرگان فراهم کرده است. برآوردهای منتشرشده در همان مقطع نیز تولید سالانه گوشت قرمز کشور را حدود ۹۰۰ هزار تن و نیاز متوسط به واردات را حدود ۱۰۰ هزار تن عنوان می‌کردند.

این اعداد نشان می‌دهد تولید داخلی بخش اصلی نیاز کشور را پوشش می‌دهد، اما واردات همچنان یکی از ابزارهای تنظیم بازار است.

آیا تولید داخل می‌تواند جای گوشت وارداتی را بگیرد؟

حداقل در شبکه میادین تهران، پاسخ فعلاً مثبت است؛ زیرا مدیرعامل این سازمان می‌گوید کمبودی در تأمین گوشت داخلی وجود ندارد.

گزارش بازار ۲۵ شهریور نیز نشان می‌دهد قیمت انواع گوشت نسبت به روز قبل ثابت مانده و اختلال یا کمبود قابل توجهی در دسترسی به محصولات گزارش نشده است.

اما وضعیت بلندمدت پیچیده‌تر است.

اگر قیمت دام زنده دوباره افزایش پیدا کند یا هزینه خوراک، حمل‌ونقل و کشتار رشد کند، حفظ گوشت داخلی در کانال ۱.۴ میلیون تومان برای میادین دشوارتر خواهد شد.

در این نقطه واردات دوباره می‌تواند نقش ضربه‌گیر بازار را ایفا کند.

تناقض جالب بازار؛ گوشت داخلی در میادین ارزان‌تر از وارداتی عمده

یکی از نکات قابل توجه در داده‌های فعلی این است که عامریان چهار روز قبل نرخ عمده گوشت وارداتی را حدود ۱.۳۵ تا ۱.۳۶ میلیون تومان اعلام کرده بود.

در مقابل، امروز گوشت داخلی مخلوط در میادین با رقمی حدود ۱.۴ میلیون تومان به مصرف‌کننده نهایی می‌رسد.

البته مقایسه مستقیم این دو عدد کاملاً دقیق نیست؛ اولی نرخ عمده وارداتی است و دومی قیمت مصرف‌کننده گوشت مخلوط در میادین.

اما نزدیکی این دو نرخ نشان می‌دهد مزیت قیمتی گوشت وارداتی نسبت به تولید داخل، دست‌کم در شرایط فعلی، به اندازه سال‌های گذشته نیست.

افزایش نرخ ارز تخصیصی، حمل‌ونقل و هزینه‌های تجارت خارجی بخشی از این فاصله را از بین برده است.

قیمت‌های بالای دو میلیون از کجا می‌آیند؟

گاهی با دیدن گوشت ۱.۴ میلیون تومانی در میادین و گوشت ۲.۳ میلیون تومانی در بازار این سؤال ایجاد می‌شود که چرا فاصله چنین بزرگ است.

بخش مهمی از پاسخ در نوع قطعه قرار دارد.

گوشت مخلوط معمولاً ترکیبی از بخش‌های مختلف لاشه است، در حالی که ماهیچه، راسته یا ران ممتاز ارزش بیشتری دارند. برای نمونه در بازار امروز، ماهیچه گوسفندی ۲.۳۵ میلیون و ماهیچه گوساله ۲.۲۰۸ میلیون تومان گزارش شده است.

همچنین هزینه بسته‌بندی، حمل سردخانه‌ای، اجاره فروشگاه و حاشیه سود شبکه خرده‌فروشی نیز به قیمت نهایی اضافه می‌شود.

پس نمی‌توان تمام اختلاف را به واسطه‌گری نسبت داد.

چرا ثبات فعلی شکننده است؟

بازار گوشت در روزهای پایانی شهریور از نظر قیمت خرده‌فروشی به یک ثبات نسبی رسیده است. گزارش‌های امروز نیز از تغییر نکردن قیمت نسبت به روز گذشته خبر می‌دهند.

با این حال سه متغیر می‌توانند این وضعیت را تغییر دهند.

نخست، قیمت دام زنده است که اخیراً به محدوده‌های بالاتری رسیده است. دوم، نرخ ارز وارداتی است و سوم، حجم واقعی عرضه داخلی در ماه‌های پاییز و زمستان.

اگر هر سه عامل هم‌زمان صعودی شوند، بازار گوشت می‌تواند دوباره با فشار قیمتی مواجه شود.

خبر خوب برای مصرف‌کننده؛ فعلاً کمبود نداریم

با وجود قیمت‌های بالا، مهم‌ترین نکته مثبت امروز نبود نشانه‌ای از کمبود است.

بازار رسمی گزارش کرده عرضه ادامه دارد و سازمان میادین نیز می‌گوید محصولات داخلی به اندازه کافی در شبکه این سازمان توزیع می‌شوند.

همین مسئله می‌تواند مانع ایجاد موج‌های هیجانی قیمت شود.

در بازار کالاهای اساسی، زمانی که افزایش قیمت با کمبود فیزیکی کالا همراه شود، سرعت جهش معمولاً بیشتر است. فعلاً چنین شرایطی برای گوشت قرمز گزارش نشده است.

حذف گوشت وارداتی از میادین به نفع مردم است؟

پاسخ به عملکرد قیمت داخلی در هفته‌های آینده بستگی دارد.

اگر سازمان میادین بتواند گوشت تولید داخل را در محدوده ۱.۴ میلیون تومان و به مقدار کافی عرضه کند، حذف محصول خارجی لزوماً فشار تازه‌ای به مصرف‌کننده وارد نمی‌کند.

اما اگر قیمت دام و هزینه تولید افزایش یابد، نبود گزینه وارداتی ارزان‌تر در شبکه میادین می‌تواند قدرت مداخله قیمتی این سازمان را محدود کند.

از سوی دیگر واردات در سطح کشور همچنان ادامه دارد و در صورت نیاز دولت می‌تواند از این ظرفیت برای تنظیم بازار استفاده کند.

در مجموع، خبر اصلی امروز این نیست که «واردات گوشت ایران متوقف شده»، بلکه این است که میادین میوه و تره‌بار تهران فعلاً سبد عرضه خود را کاملاً با تولید داخلی تأمین می‌کنند. گوشت مخلوط گوساله و گوسفندی در این شبکه حدود ۱.۴ میلیون تومان قیمت دارد، در حالی که برخی قطعات ممتاز در بازار آزاد از مرز دو میلیون تومان عبور کرده‌اند. اگر این اختلاف همراه با عرضه پایدار حفظ شود، میادین می‌توانند نقش مهم‌تری در کنترل هزینه سبد پروتئینی خانوار داشته باشند؛ اما آزمون واقعی زمانی آغاز می‌شود که بازار وارد فصل پاییز و دوره پرتقاضاتر شود.