فولاد ایرانیان
قیمت برنج هاشمی در پایان شهریور ۱۴۰۵؛ کیسه ۱۰ کیلویی تا ۶.۶۵ میلیون تومان / چرا فصل برداشت بازار را ارزان نکرد؟
قیمت برنج هاشمی در پایان شهریور ۱۴۰۵ همچنان در سطوح بالایی قرار دارد و بررسی نمونههای خردهفروشی نشان میدهد برای خرید یک کیسه ۱۰ کیلویی از برخی برندهای این برنج باید بین ۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تا ۶ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان هزینه کرد؛ یعنی هر کیلو برنج هاشمی ممتاز در این نمونهها حدود ۴۹۰ تا ۶۶۵ هزار تومان تمام میشود. نکته مهم این است که ورود محصول تازه شمال برخلاف انتظار، حداقل در بخش برنجهای ممتاز بستهبندیشده به کاهش محسوس قیمت منجر نشده است. با این حال دادههای بازار عمدهفروشی تصویر کاملاً یکدستی از گرانی ارائه نمیکنند و برخی فعالان صنفی از کاهش محدود قیمت برنج ایرانی خبر دادهاند؛ موضوعی که نشان میدهد فاصله میان قیمت عمده، محصول فله و بستهبندی ممتاز به یکی از ویژگیهای مهم بازار تبدیل شده است.
۲۰:۰۱ - ۳۰ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
بر اساس تازهترین رصد بازار در ۳۰ شهریور، کیسه ۱۰ کیلویی برنج هاشمی معطر سرازارع ۵ میلیون و ۴۸۷ هزار تومان، صدری هاشمی آبخوان ۵ میلیون و ۵۷۶ هزار تومان، هاشمی خمام تیتی ۴ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و هاشمی دودی گیلان دوندون ۶ میلیون و ۶۵۰ هزار تومان قیمت خورده است.
این ارقام بهخصوص برای خانواری که مصرف ماهانه قابل توجهی از برنج دارد، سنگین است. خرید دو کیسه ۱۰ کیلویی از انواع ممتاز هاشمی میتواند حدود ۱۰ تا بیش از ۱۳ میلیون تومان هزینه داشته باشد؛ رقمی که توضیح میدهد چرا بخشی از تقاضا به سمت ارقام ارزانتر داخلی یا محصولات وارداتی حرکت میکند.
قیمت برنج هاشمی امروز واقعاً کیلویی چند است؟
نکتهای که در تحلیل قیمت برنج باید جدی گرفت، تفاوت شدید میان کیفیتها، محل خرید و نوع بستهبندی است.
نمونههای خردهفروشی امروز، قیمت هاشمی را در محدوده تقریبی ۴۹۰ تا ۶۶۵ هزار تومان برای هر کیلو نشان میدهند، اما در یک گزارش صنفی دیگر، قیمت طارم هاشمی در بازار عمده بین حدود ۳۹۰ تا ۴۴۰ هزار تومان برای هر کیلو اعلام شده است. رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی همچنین گفته قیمت برخی انواع برنج ایرانی به دلیل افزایش عرضه ۲۰ تا ۳۰ هزار تومان کاهش داشته است.
بنابراین نمیتوان یک نرخ واحد را به کل بازار برنج هاشمی تعمیم داد.
برنج تازه یا کهنه، درصد شکستگی، یکدستی دانه، منطقه تولید، شیوه فرآوری، سورت، بستهبندی، برند و حتی دودی یا ساده بودن محصول میتواند فاصله قابل توجهی میان قیمت دو محصول با نام «هاشمی» ایجاد کند.
همین تفاوت توضیح میدهد چرا در برخی فروشگاهها هاشمی زیر پنج میلیون تومان برای هر ۱۰ کیلو دیده میشود و در بخش ممتاز بازار قیمت از ۶.۵ میلیون تومان نیز عبور میکند.
چرا فصل برداشت برنج را ارزان نکرد؟
بهطور معمول افزایش عرضه محصول تازه در مرداد و شهریور باید فشار کاهشی بر بازار ایجاد کند، اما امسال چند عامل مانع از افت شدید قیمت شدهاند.
هزینه تولید یکی از این عوامل است. دستمزد نیروی کار، نهادههای کشاورزی، کود و سم، هزینه ماشینآلات، شالیکوبی، بستهبندی و حملونقل همگی در قیمت تمامشده برنج اثر دارند. در نتیجه حتی زمانی که محصول جدید وارد بازار میشود، کشاورز و شبکه توزیع حاضر نیستند محصول را با نرخهایی نزدیک به سالهای گذشته عرضه کنند.
از سوی دیگر، دادههای شهریور نشان میدهد ارقام ممتاز برنج ایرانی طی این ماه همچنان در بخش گران بازار قرار داشتهاند و در برخی فهرستهای خردهفروشی، طارم و هاشمی جزو گرانترین محصولات بودهاند.
با این حال، باید میان «عدم ریزش شدید قیمت» و «افزایش عمومی همه انواع برنج» تفاوت گذاشت. گزارش رئیس اتحادیه بنکداران از کاهش ۲۰ تا ۳۰ هزار تومانی برخی برنجهای ایرانی نشان میدهد عرضه محصول تازه حداقل در بخشی از بازار اثر خود را گذاشته، اما این کاهش برای بازگرداندن قیمتها به سطوح پایینتر کافی نبوده است.
دلالان عامل اصلی گرانی برنج هستند؟
در روایتهای بازار بارها نقش واسطهها و فاصله قیمت مزرعه تا خردهفروشی مطرح شده است، اما نسبت دادن کل افزایش قیمت فعلی به «احتکار دلالان» بدون داده دقیق قابل دفاع نیست.
در سالهای گذشته مسئولان برخی تشکلهای برنج از نقش واسطهها در افزایش فاصله قیمت خرید از کشاورز و نرخ مصرفکننده انتقاد کردهاند، اما بازار فعلی علاوه بر ساختار توزیع، تحت تأثیر هزینه تولید، سیاست واردات، نرخ ارز و قدرت خرید نیز قرار دارد. بنابراین مسئله چندعاملی است و حذف یک حلقه به تنهایی تضمین نمیکند قیمت برنج ممتاز به سرعت کاهش یابد.
نکته مهمتر، شفافیت زنجیره قیمت است. انتشار همزمان قیمت شلتوک، برنج سفید در شالیکوبی، نرخ عمدهفروشی و قیمت خردهفروشی میتواند مشخص کند چه میزان از اختلاف قیمت واقعاً ناشی از هزینه فرآوری و توزیع است و چه بخش آن به حاشیه سود غیرمتعارف مربوط میشود.
ایران چقدر برنج کم دارد؟
مسئله قیمت برنج فقط به تولید شمال محدود نمیشود.
رئیس هیأتمدیره انجمن واردکنندگان برنج ایران میگوید تولید داخلی حدود دو میلیون تن در سال است، در حالی که نیاز سالانه کشور حدود ۳.۵ میلیون تن برآورد میشود. بر مبنای همین برآورد، حدود ۱.۳ تا ۱.۵ میلیون تن باید از طریق واردات تأمین شود.
این ارقام از سوی انجمن واردکنندگان ارائه شده و طبیعتاً باید بهعنوان ارزیابی یک تشکل فعال در تجارت برنج دیده شود، اما یک نکته روشن است: بازار ایران برای تأمین کل تقاضا فقط به محصول داخلی متکی نیست.
همین وابستگی نسبی باعث میشود اختلال در تخصیص ارز، ثبت سفارش یا ترخیص برنج خارجی بتواند حتی بهصورت غیرمستقیم روی قیمت برنج ایرانی هم اثر بگذارد.
انجمن واردکنندگان اعلام کرده در پنج ماه نخست امسال واردات برنج نسبت به مدت مشابه سال قبل کاهش قابل توجهی داشته و حدود یک میلیارد یورو مطالبات ارزی واردکنندگان نیز پرداخت نشده است. این انجمن هشدار داده توقف یا محدودیت نامنظم واردات میتواند در ماههای بعد بر تعادل عرضه اثر بگذارد.
برنج خارجی هم دیگر جایگزین ارزانی نیست
حرکت خانوارها به سمت برنج خارجی همچنان یک گزینه است، اما فاصله قیمتی به اندازه سالهای دور نیست.
در روزهای پایانی شهریور، برخی برنجهای پاکستانی ۱۰ کیلویی در محدوده ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان فروخته میشوند. برای نمونه، برنج پاکستانی ۱۱۲۱ بیتمز ۳.۸ میلیون تومان، سوپر باسماتی نفیس ۳.۷ میلیون و غزال حدود ۳.۶۵ میلیون تومان قیمت خوردهاند.
بنابراین حتی جایگزین وارداتی نیز برای بسیاری از خانوارها کالای ارزانی محسوب نمیشود.
با این حال در مقایسه با هاشمی ممتاز که برخی بستههای آن بین ۴.۹ تا ۶.۶۵ میلیون تومان قیمت دارند، همچنان چند میلیون تومان اختلاف در هر کیسه ۱۰ کیلویی وجود دارد. همین شکاف میتواند بخشی از مصرفکنندگان را به تغییر ترکیب خرید و استفاده همزمان از برنج ایرانی و وارداتی سوق دهد.
آیا برنج هاشمی واقعاً به کالای لوکس تبدیل شده است؟
توصیف «کالای لوکس» بیشتر یک تعبیر اقتصادی و رسانهای است تا یک طبقهبندی رسمی، اما قیمتهای فعلی نشان میدهند هاشمی ممتاز دیگر یک انتخاب ارزان برای مصرف روزمره نیست.
آنچه با اطمینان بیشتری میتوان گفت این است که بخش ممتاز بازار برنج ایرانی فاصله قابل توجهی با محصولات اقتصادیتر پیدا کرده است. برای مثال برخی فهرستهای بازار امروز قیمت هاشمی ممتاز ۱۰ کیلویی را حدود ۵.۸۸ میلیون تومان و بعضی انواع طارم هاشمی را تا ۶.۷۹ میلیون تومان نشان میدهند، در حالی که محصولات تنظیم بازاری و ارقام اقتصادی بسیار پایینتر قیمت دارند.
این شکاف احتمالاً به تغییر الگوی خرید منجر میشود؛ نه لزوماً حذف کامل برنج ایرانی، بلکه کاهش مصرف ارقام ممتاز، خرید در حجمهای کمتر یا ترکیب آن با انواع ارزانتر.
پیشبینی قیمت برنج در مهر ۱۴۰۵
برای مهرماه دو نیروی متضاد در بازار وجود دارد.
از یک طرف ادامه عرضه محصول تازه، موجودی مناسب بازار و ضعف قدرت خرید خانوار میتواند مانع از جهش آسان قیمت شود. رئیس اتحادیه بنکداران نیز فعلاً از وفور کالا و نبود کمبود در بازار صحبت کرده است.
از سوی دیگر، هزینه بالای تولید و ریسکهای مربوط به واردات و ارز مانع از آن میشوند که انتظار ریزش سنگین قیمتها منطقی باشد. انجمن واردکنندگان نیز در ارزیابی ۲۱ شهریور اعلام کرده فعلاً کمبود جدی وجود ندارد، اما برای حفظ این وضعیت در ماههای آینده جریان واردات باید ادامه داشته باشد.
بنابراین سناریوی محتاطانهتر برای شروع پاییز، ثبات نسبی همراه با اختلاف زیاد میان برندها و کیفیتها است؛ نه بازگشت فوری برنج هاشمی به قیمتهای سال گذشته و نه الزاماً جهش یکدست همه محصولات.
قیمتهای ۳۰ شهریور یک پیام روشن دارند: بازار برنج هاشمی همچنان گران است، اما تصویر واقعی آن پیچیدهتر از یک موج افزایش عمومی است. در کنار بستههای ۶ میلیون تومانی، نرخهای پایینتر عمدهفروشی نیز وجود دارد و حتی برخی فعالان بازار از افت محدود قیمت خبر میدهند.
چالش اصلی خانوارها اما پابرجاست؛ حتی با کاهش چند ده هزار تومانی قیمت هر کیلو، برنج ممتاز ایرانی هنوز برای بخش بزرگی از مصرفکنندگان کالایی بسیار گران محسوب میشود و بازار پاییز بیش از هر چیز به هزینه تولید، سیاست واردات و قدرت خرید مردم وابسته خواهد بود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
