طلای ناگویا شاید قانون سربازی را تغییر دهد؛ وزیر ورزش برای معافیت قهرمانان eFootball وارد شد

چند ساعت پس از قهرمانی تیم فوتبال الکترونیک ایران، وزارت ورزش و جوانان از یک پیگیری ویژه خبر داد.

براساس اعلام رسمی منتشرشده، احمد دنیامالی به معاونت توسعه ورزش قهرمانی و حرفه‌ای مأموریت داده است مکاتبات لازم را با ستاد کل نیروهای مسلح انجام دهد تا حسن پاجانی و ابوالفضل آقایی‌نسب بتوانند در صورت فراهم شدن شرایط قانونی از امتیازات «سرباز قهرمان» استفاده کنند.

نکته مهم این است که دستور وزیر به معنای صدور فوری کارت معافیت نیست.

وزارت ورزش در واقع آغاز یک فرآیند حقوقی و اداری را اعلام کرده است؛ فرآیندی که باید با موافقت و تأیید مراجع مرتبط، از جمله ستاد کل نیروهای مسلح، به نتیجه برسد.

به همین دلیل دقیق‌ترین تعبیر فعلی این است که معافیت این دو قهرمان در حال پیگیری است، نه اینکه قطعی شده باشد.

مشکل کجاست؟ eSports در فهرست قدیمی نیست

گره اصلی به متن آیین‌نامه سرباز قهرمان برمی‌گردد.

آیین‌نامه اجرایی اصلاح قانون سرباز قهرمان در سال ۱۳۹۱ تنظیم شده و فهرستی از رشته‌های تحت پوشش آن ارائه کرده است؛ رشته‌هایی مانند فوتبال، والیبال، کشتی، وزنه‌برداری، تکواندو، جودو، شنا، بسکتبال و تعدادی دیگر از رشته‌های المپیکی در آن ذکر شده‌اند.

طبیعی است که ورزش‌های الکترونیک در زمان تدوین آن آیین‌نامه جایگاه امروزی را در ورزش قهرمانی آسیا نداشتند و نام eSports نیز در فهرست اولیه رشته‌ها دیده نمی‌شود.

اما همان آیین‌نامه یک نکته مهم دارد.

در تبصره ماده مربوط به رشته‌های مشمول آمده است که اگر براساس تصمیمات جدید نهادهای بین‌المللی رشته ورزشی تازه‌ای به برنامه بازی‌ها اضافه یا جایگزین شود، قهرمانان آن رشته نیز می‌توانند مشمول مقررات مربوط شوند.

احتمالاً همین بخش یکی از مسیرهای حقوقی وزارت ورزش برای پیگیری پرونده پاجانی و آقایی‌نسب خواهد بود.

چرا طلای بازی‌های آسیایی اهمیت حقوقی دارد؟

قانون سرباز قهرمان میان انواع مسابقات تفاوت قائل می‌شود و یکی از مهم‌ترین رویدادهای مشمول آن، بازی‌های آسیایی است.

در دوره جاکارتا ۲۰۱۸ نیز رئیس وقت اداره سرمایه انسانی سرباز ستاد کل نیروهای مسلح اعلام کرده بود قهرمانان بازی‌های آسیایی، به دلیل رسمی بودن مسابقات و برگزاری آنها زیر نظر ساختار ورزش قاره‌ای، می‌توانند از معافیت سربازی پیش‌بینی‌شده در قانون استفاده کنند.

بنابراین محل اصلی اختلاف درباره پاجانی و آقایی‌نسب، اعتبار مدال طلای بازی‌های آسیایی نیست؛ مدال آنها یک طلای رسمی این رقابت‌هاست.

مسئله بیشتر این است که ورزش‌های الکترونیک به‌عنوان رشته‌ای نوظهور باید به شکل روشن در چارچوب اجرایی قانون قرار گیرد.

وزارت ورزش نیز دقیقاً به همین دلیل از «اضافه شدن ورزش‌های الکترونیک به رشته‌های مشمول آیین‌نامه» سخن گفته است.

ورزش‌های الکترونیک دیگر رشته نمایشی نیست

یکی از مهم‌ترین تغییراتی که استدلال وزارت ورزش را تقویت می‌کند، جایگاه رسمی eSports در بازی‌های آسیایی است.

ورزش‌های الکترونیک نخستین بار در جاکارتا ۲۰۱۸ به شکل نمایشی وارد بازی‌های آسیایی شد، اما در هانگژو ۲۰۲۲ به یک رشته رسمی مدال‌آور تبدیل شد. در بازی‌های آیچی–ناگویا ۲۰۲۶ نیز این بخش گسترش بیشتری پیدا کرده و چندین عنوان مختلف در برنامه رسمی مدال‌ها قرار دارند.

شرکت کونامی نیز پیش از مسابقات رسماً اعلام کرده بود که eFootball یکی از عناوین رسمی ورزش‌های الکترونیک بیستمین دوره بازی‌های آسیایی خواهد بود و مسابقات آن در دو بخش کنسول و موبایل برگزار می‌شود.

بنابراین پاجانی و آقایی‌نسب در یک مسابقه نمایشی یا جانبی قهرمان نشده‌اند؛ مدال آنها در جدول رسمی بازی‌های آسیایی محاسبه شده است.

همین تغییر جایگاه ورزش‌های الکترونیک، حالا قوانین داخلی را نیز با یک پرسش تازه روبه‌رو کرده است: وقتی یک رشته رسماً مدال بازی‌های آسیایی دارد، آیا مقررات سرباز قهرمان نیز باید خود را با آن به‌روز کند؟

ایران چگونه طلای eFootball را گرفت؟

مسیر قهرمانی ایران نیز از نکات قابل توجه این مدال بود.

تیم ایران با ترکیب حسن پاجانی در بخش کنسول و ابوالفضل آقایی‌نسب در بخش موبایل وارد مسابقات شد. در نخستین دیدار مرحله گروهی، ایران عربستان را ۲ بر صفر شکست داد و رقابت‌ها را قدرتمند آغاز کرد.

پس از عبور از مرحله گروهی، ایران دوباره در یک‌چهارم نهایی به عربستان رسید و این بار نیز حریف را کنار زد. آقایی‌نسب بازی موبایل را ۳ بر صفر برد و مسابقه پاجانی برابر نماینده عربستان یک بر یک تمام شد؛ نتیجه‌ای که ایران را به نیمه‌نهایی رساند.

در نیمه‌نهایی، ژاپن میزبان مقابل ایران قرار گرفت، اما پاجانی و آقایی‌نسب با برتری مجموع ۲ بر یک از این مرحله هم عبور کردند و به فینال رسیدند.

حریف نهایی مالزی بود.

فینال عجیب؛ یک نتیجه منفی و یک برد ۳ بر صفر

فینال eFootball ساختار متفاوتی داشت و نتیجه مجموع دو بخش تعیین‌کننده قهرمان بود.

طبق گزارش صداوسیما، ابوالفضل آقایی‌نسب در مسابقه نخست برابر نماینده مالزی نتیجه ۲ بر یک را واگذار کرد، اما حسن پاجانی در دیدار دوم نماینده حریف را با نتیجه قاطع ۳ بر صفر شکست داد.

مجموع نتایج باعث شد ایران با تفاضل بهتر قهرمان شود و مدال طلای eFootball را به دست بیاورد.

گزارش رسانه مالزیایی The Star نیز قهرمانی ایران و نقره مالزی در فینال چهارشنبه را تأیید کرده است.

صداوسیما همچنین گزارش داده ایران در مجموع شش مسابقه این رقابت‌ها را با موفقیت پشت سر گذاشت و بدون شکست تیمی به عنوان قهرمانی رسید.

پاجانی فقط یک قهرمان آسیایی تازه‌کار نیست

حسن پاجانی پیش از ناگویا نیز در سطح بین‌المللی eFootball نام شناخته‌شده‌ای بود.

کونامی در سال ۲۰۲۶ اعلام کرده بود پاجانی در فینال باشگاهی آرسنال در بخش کنسول به مقام نخست رسیده و سهمیه حضور در فینال جهانی eFootball را کسب کرده است. او در آن مسابقه فینال با نتیجه یک بر صفر رقیب خود را شکست داده بود.

بنابراین طلای ناگویا ادامه یک روند بین‌المللی برای این بازیکن محسوب می‌شود، نه یک موفقیت اتفاقی در یک تورنمنت کوتاه.

آقایی‌نسب نیز در بخش موبایل نقش تعیین‌کننده‌ای در مسیر صعود ایران داشت و ترکیب این دو باعث شد ایران در اولین تجربه جدی خود در این سطح به یکی از مهم‌ترین مدال‌های ورزش‌های الکترونیک کشور برسد.

«سرباز قهرمان» دقیقاً چه امتیازی می‌دهد؟

براساس آیین‌نامه موجود، ورزشکارانی که شرایط قانونی را داشته باشند پس از معرفی وزارت ورزش و تأیید مدارک توسط ستاد کل نیروهای مسلح می‌توانند از مقررات معافیت سرباز قهرمان استفاده کنند.

با این حال این معافیت به این معنا نیست که هیچ فرآیند نظامی‌ای وجود ندارد.

در متن آیین‌نامه آمده است که پس از طی تشریفات قانونی و گذراندن دوره آموزش نظامی، مراحل صدور کارت مربوط انجام می‌شود.

پس حتی در صورت موافقت نهایی با اضافه شدن ورزش‌های الکترونیک، اجرای آن باید مطابق همان سازوکار قانونی صورت گیرد.

این نکته اهمیت دارد، زیرا عبارت «معافیت سربازی» در تیترها گاهی این تصور را ایجاد می‌کند که صرف گرفتن مدال، بدون هیچ تشریفات دیگری به صدور کارت منجر می‌شود.

در حالی که معرفی وزارت ورزش، بررسی مدارک و تأیید ستاد کل بخشی از فرآیند رسمی است.

پرونده‌ای که می‌تواند برای تمام گیمرهای ایرانی مهم باشد

اهمیت تصمیم دنیامالی فقط به دو ورزشکار ناگویا محدود نیست.

اگر ورزش‌های الکترونیک به شکل رسمی وارد فهرست رشته‌های مشمول آیین‌نامه شود، نتیجه می‌تواند برای قهرمانان آینده ایران نیز قابل استفاده باشد؛ البته با رعایت نوع مسابقه، مدال و شرایط قانونی تعیین‌شده.

به عبارت دیگر، وزارت ورزش در حال پیگیری یک استثنای صرف برای دو نفر نیست؛ متن خبر رسمی از به‌روزرسانی فهرست رشته‌ها سخن می‌گوید.

این تفاوت مهم است.

ورزش‌های الکترونیک طی یک دهه گذشته از حوزه سرگرمی رقابتی به بخشی از برنامه رسمی بزرگ‌ترین رویداد ورزشی قاره تبدیل شده‌اند. حالا برخی قوانین ملی که در دوره‌ای قبل از این تحول نوشته شده‌اند، ناچارند با شرایط جدید تطبیق پیدا کنند.

یک طلا و یک تغییر احتمالی در قانون

حسن پاجانی و ابوالفضل آقایی‌نسب ناگویا را با مدال طلا ترک می‌کنند، اما اثر قهرمانی آنها ممکن است مدت‌ها بعد از پایان بازی‌ها باقی بماند.

وزیر ورزش دستور پیگیری داده، معاونت ورزش قهرمانی مأمور مذاکره با ستاد کل شده و موضوع اضافه شدن ورزش‌های الکترونیک به آیین‌نامه سرباز قهرمان رسماً روی میز قرار گرفته است.

با این حال، تا زمانی که این هماهنگی‌ها به تأیید نهایی نرسیده باشد، نمی‌توان معافیت پاجانی و آقایی‌نسب را قطعی دانست.

آنچه قطعی است، خودِ قهرمانی است: ایران در eFootball ناگویا برابر رقبای مطرح آسیایی ایستاد و به مدال طلای رسمی رسید.

حالا دومین مسابقه آغاز شده است؛ این بار نه پشت کنسول و موبایل، بلکه در مسیر اداری میان وزارت ورزش و ستاد کل نیروهای مسلح.

اگر این مسیر به نتیجه برسد، طلای ناگویا فقط نام پاجانی و آقایی‌نسب را در تاریخ ورزش‌های الکترونیک ایران ثبت نمی‌کند؛ ممکن است نقطه‌ای باشد که برای نخستین بار «گیمرهای قهرمان» نیز رسماً وارد قانون سرباز قهرمان شوند.