فولاد ایرانیان
قیمت تضمینی گندم در آستانه اعلام؛ آیا نرخ ۸۰ یا ۸۵ هزار تومان نهایی میشود؟
پرونده قیمت گندم، آرد و نان وارد مرحله تازهای شده است. کمیسیون کشاورزی مجلس در نشست دوشنبه ۶ مهر بررسی زنجیره گندم تا نان را در دستور کار قرار داد و مقرر شد تعیین تکلیف قیمتها بهصورت هفتگی پیگیری شود. با این حال، برخلاف برخی تیترها، نرخ خرید تضمینی گندم سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ هنوز بهطور رسمی اعلام نشده است. آخرین بررسیها نشان میدهد کمیسیون تخصصی شورای قیمتگذاری به مرحله جمعبندی رسیده و ارقام ۸۰ تا ۸۵ هزار تومان بهعنوان پیشنهاد و برآورد کارشناسی مطرح شدهاند، اما قیمت نهایی باید در شورای قیمتگذاری تصویب و ابلاغ شود. همین تصمیم میتواند بر الگوی کشت کشاورزان، هزینه تأمین گندم و در نهایت سیاست دولت درباره آرد و نان اثر مستقیم بگذارد.
۲۳:۴۷ - ۰۶ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
بر اساس توضیحات هوشنگ هادیانپور، سخنگوی کمیسیون کشاورزی مجلس، آخرین اقدامات دستگاههای اجرایی درباره زنجیره آرد و نان در نشست روز دوشنبه بررسی شده است.
موضوع فقط قیمت نان نبوده؛ کمیسیون تلاش دارد کل زنجیره، از گندم و آرد تا نانوایی و مصرفکننده، بهصورت یکپارچه بررسی شود.
براساس تصمیم جلسه، یکی از اعضای کمیسیون مأمور شده نشستهای مربوط به تعیین تکلیف قیمت گندم، آرد و نان را بهطور هفتگی دنبال کند. هدف اعلامشده این است که قیمت نان برای مصرفکننده در سطحی قرار بگیرد که فشار بیشتری بر معیشت خانوار وارد نکند و در عین حال سازوکار تأمین گندم و آرد نیز پایدار بماند.
این نگاه اهمیت زیادی دارد، زیرا هر تصمیم درباره قیمت گندم در نهایت به مسئله یارانه آرد، هزینه نانوایی و بودجه دولت متصل میشود.
یک اصلاح مهم؛ قیمت جدید گندم هنوز اعلام نشده است
در متن خبر از عنوان «نرخ خرید تضمینی گندم اعلام شد» استفاده شده، اما دادههای فعلی چنین چیزی را تأیید نمیکنند.
آخرین وضعیت رسمی نشان میدهد قیمت خرید تضمینی گندم برای سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ هنوز نهایی و ابلاغ نشده است. کمیسیون تخصصی شورای قیمتگذاری در ۲۹ شهریور به مرحله جمعبندی رسید، اما جمعبندی کارشناسی با تصویب نهایی شورا تفاوت دارد.
بنابراین در حال حاضر هر رقمی که درباره قیمت جدید گندم منتشر میشود باید در یکی از سه دسته قرار گیرد: پیشنهاد تشکلهای کشاورزی، برآورد کارشناسی یا عدد مورد بحث در کمیسیون تخصصی.
تا زمانی که شورای قیمتگذاری مصوبه نهایی را اعلام نکند، هیچیک از این ارقام را نمیتوان «نرخ قطعی خرید تضمینی» دانست.
پیشنهاد ۸۰ هزار تومانی گندمکاران
یکی از اعداد پررنگ این روزها ۸۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم است.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران اعلام کرده نرخ خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید نباید کمتر از ۸۰ هزار تومان باشد. این رقم بهعنوان مطالبه صنفی گندمکاران مطرح شده و هنوز مصوبه نهایی دولت نیست.
منطق گندمکاران روشن است: هزینه بذر، کود، ماشینآلات، دستمزد، آب، سوخت و سایر نهادهها نسبت به سال قبل افزایش یافته و اگر نرخ تضمینی متناسب با هزینه تولید نباشد، انگیزه کشت کاهش پیدا میکند.
برای دولت اما مسئله فقط حمایت از کشاورز نیست؛ افزایش شدید نرخ خرید تضمینی میتواند نیاز مالی دولت برای خرید محصول را بالا ببرد و روی هزینه زنجیره آرد و نان نیز اثر بگذارد.
به همین دلیل اختلاف بر سر چند هزار تومان در هر کیلوگرم، در مقیاس خرید میلیونها تن گندم به دهها هزار میلیارد تومان بار مالی تبدیل میشود.
عدد ۸۵ هزار تومان از کجا آمده است؟
رقم دیگری که در هفتههای گذشته مطرح شده ۸۵ هزار تومان است.
گزارشهای منتشرشده از جلسات کارشناسی نشان میدهد برخی اعضای شورای قیمتگذاری پس از بررسی هزینههای تولید و تورم، نرخ ۸۵ هزار تومان را «منطقی» ارزیابی کردهاند.
اما این عدد نیز هنوز مصوبه قطعی محسوب نمیشود.
این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا انتشار زودهنگام یک عدد بهعنوان قیمت نهایی میتواند روی انتظارات کشاورزان و بازار اثر بگذارد؛ در حالی که شورا ممکن است در نهایت رقم متفاوتی تصویب کند یا سازوکارهایی مانند جایزه تحویل و پرداختهای تکمیلی را وارد فرمول کند.
قیمت گندم امسال چقدر بود؟
برای درک ابعاد افزایش احتمالی باید نرخ فعلی با سال زراعی گذشته مقایسه شود.
در سال زراعی ۱۴۰۴-۱۴۰۵، متوسط نرخ خرید تضمینی گندم حدود ۴۸ هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر کیلوگرم تعیین شد و سقف خرید برای برخی کیفیتها به حدود ۴۹ هزار و ۵۰۰ تومان رسید.
بنابراین اگر نرخ جدید در محدوده ۸۰ هزار تومان تصویب شود، افزایش قیمت نسبت به متوسط نرخ قبلی حدود ۶۵ درصد خواهد بود.
اگر رقم ۸۵ هزار تومان مبنا قرار گیرد، میزان افزایش به حدود ۷۵ درصد میرسد.
همین اختلاف نشان میدهد تصمیم امسال تا چه اندازه برای بودجه دولت و زنجیره نان حساس است.
۸.۵ میلیون تن گندم خریداری شد
یکی دیگر از دادههای مهم برای تصمیمگیری سال آینده عملکرد خرید تضمینی امسال است.
بر اساس آمار منتشرشده، تا پایان هفته نخست شهریور حدود ۸.۵ میلیون تن گندم از کشاورزان خریداری شده بود.
ارزش مطالبات گندمکاران نیز نزدیک به ۴۲۰ هزار میلیارد تومان اعلام شده است. معاون وزارت جهاد کشاورزی گفته بود تا اوایل مهر بخش عمده این رقم پرداخت شده و برنامه دولت تسویه کامل مطالبات تا پایان مهر است.
همین اعداد نشان میدهد حتی افزایش چند هزار تومانی قیمت خرید تضمینی میتواند منابع مالی بسیار بزرگی نیاز داشته باشد.
برای مثال، افزایش ۱۰ هزار تومانی قیمت هر کیلوگرم روی هشت میلیون تن محصول، بهصورت ساده حدود ۸۰ هزار میلیارد تومان هزینه اضافی ایجاد میکند.
به همین دلیل شورای قیمتگذاری نمیتواند فقط هزینه تولید کشاورز را ببیند؛ تأمین مالی خرید نیز یکی از محدودیتهای اصلی است.
قیمت تضمینی بر چه اساسی تعیین میشود؟
وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده تعیین نرخ بر اساس چند مؤلفه اصلی انجام میشود.
چهار عامل اصلی عبارتاند از هزینه تولید به اضافه سود متعارف، قیمتهای جهانی با لحاظ هزینههای جانبی، نرخ تورم و سایر متغیرهای مرتبط با بازار و تولید.
این فرمول قرار است مانع از قیمتگذاری کاملاً سلیقهای شود.
اگر قیمت پایینتر از هزینه واقعی تولید باشد، کشاورز ممکن است سطح زیرکشت را کاهش دهد یا محصول را به مسیرهای غیررسمی ببرد. اگر قیمت بیش از حد بالا تعیین شود، هزینه خرید دولت و در نهایت فشار بر یارانه گندم و آرد افزایش پیدا میکند.
بنابراین نرخ نهایی نوعی نقطه تعادل میان امنیت غذایی و محدودیت مالی دولت است.
ارتباط قیمت گندم با قیمت نان
افزایش قیمت خرید تضمینی الزاماً به معنای افزایش مستقیم و همزمان قیمت نان نیست.
بخش بزرگی از گندم مصرفی نانواییهای یارانهای با سازوکار حمایتی دولت در اختیار آسیابها و نانواییها قرار میگیرد. در نتیجه دولت میتواند بخشی از افزایش هزینه گندم را با افزایش یارانه جذب کند و مانع انتقال کامل آن به مصرفکننده شود.
اما این سیاست هزینه بودجهای دارد.
هرچه فاصله میان قیمت واقعی گندم و قیمت آرد تحویلی به نانوایی بیشتر شود، یارانه مورد نیاز دولت نیز افزایش پیدا میکند.
به همین دلیل کمیسیون کشاورزی تأکید کرده تعیین قیمت نان نباید معیشت مردم را تحت فشار قرار دهد، اما همزمان خواستار اصلاح کل زنجیره از گندم تا نان شده است.
در واقع سیاستگذار با سه هدف همزمان مواجه است: کشاورز باید انگیزه تولید داشته باشد، نانوا باید هزینههایش را پوشش دهد و مصرفکننده نیز نباید با جهش شدید قیمت نان مواجه شود.
چرا اصلاح زنجیره آرد و نان دوباره مطرح شده است؟
اختلاف قیمت در حلقههای مختلف زنجیره، یکی از مشکلات قدیمی بازار نان است.
وزارت جهاد کشاورزی پیشتر تأکید کرده بود مسئولیت این وزارتخانه تا مرحله تأمین آرد امتداد دارد و برای اصلاح نظام نان باید وظایف دستگاههای مختلف روشنتر شود.
کمیسیون کشاورزی اکنون خواستار آن شده که نگاه اصلاحی فقط به نانوایی محدود نماند و به مراحل بالاتر یعنی آرد و گندم نیز گسترش پیدا کند.
این نکته مهمی است؛ زیرا اگر فقط قیمت نان تغییر کند اما نظام خرید گندم، توزیع آرد و پرداخت یارانه اصلاح نشود، بخشی از ناکارآمدیها همچنان باقی میماند.
شورای قیمتگذاری وارد مرحله نهایی شد
کمیسیون تخصصی شورای قیمتگذاری طی هفتههای اخیر چند جلسه برگزار کرده است.
در دومین جلسه، قیمت تضمینی گندم سال زراعی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ بهطور مشخص بررسی شد و عوامل مؤثر بر قیمت مورد بحث قرار گرفت.
در جلسه بعدی نیز اعضا اعلام کردند بررسیها به مرحله جمعبندی رسیده است.
حالا طبق گزارش نشست کمیسیون کشاورزی مجلس، قرار است جلسات اصلی شورای قیمتگذاری ادامه پیدا کند و کارگروههای وزارت جهاد کشاورزی و وزارت صمت نیز دیدگاههای خود را به یک کارگروه مشترک ارائه کنند.
بنابراین پرونده وارد فاز نهایی تصمیمگیری شده، اما هنوز بسته نشده است.
قیمت گندم چه زمانی اعلام میشود؟
وزارت جهاد کشاورزی پیشتر وعده داده بود تلاش میکند نرخ جدید تا پایان شهریور نهایی شود، اما این مهلت عملی نشد. معاون این وزارتخانه گفته بود همزمان با قیمت، موضوع سیاستهای حمایتی غیرقیمتی و نحوه ورود تشکلها و بخش خصوصی به فرآیند خرید نیز بررسی میشود و همین موضوع تصمیمگیری را طولانیتر کرده است.
با ورود مستقیم کمیسیون کشاورزی مجلس و آغاز جلسات تازه شورای قیمتگذاری، انتظار میرود تعیین تکلیف نرخ در روزهای آینده سرعت بیشتری بگیرد.
با این حال تا زمان انتشار مصوبه رسمی، اعلام هر عدد قطعی زودهنگام است.
گندم ۸۰ هزار تومان میشود؟
در حال حاضر میتوان سه عدد را کنار هم قرار داد:
نرخ متوسط سال گذشته حدود ۴۸ هزار و ۵۰۰ تومان بود؛ تشکل گندمکاران حداقل ۸۰ هزار تومان را مطالبه میکند و برخی بررسیهای کارشناسی عدد ۸۵ هزار تومان را مطرح کردهاند.
اما انتخاب نهایی الزاماً یکی از همین دو رقم ۸۰ یا ۸۵ هزار تومان نخواهد بود.
شورای قیمتگذاری ممکن است نرخ پایه متفاوتی تصویب کند یا مانند برخی دورهها، بخشی از پرداخت را به کیفیت محصول یا مشوق تحویل مرتبط کند.
به همین دلیل مهمترین خبری که گندمکاران باید منتظر آن باشند «مصوبه رسمی شورای قیمتگذاری» است، نه اعداد پراکنده در فضای رسانهای.
قیمت گندم، آرد و نان در نقطه حساس
جلسه دوشنبه کمیسیون کشاورزی نشان میدهد مسئله گندم دیگر فقط یک تصمیم کشاورزی نیست.
قیمت خرید تضمینی روی تولید سال آینده، میزان واردات احتمالی، بودجه دولت و امنیت غذایی اثر میگذارد و در مرحله بعد به سیاست آرد و نان متصل میشود.
از سوی دیگر، دولت با تجربه خرید حدود ۸.۵ میلیون تن گندم و صدها هزار میلیارد تومان تعهد مالی در سال جاری وارد تصمیمگیری جدید شده است.
بنابراین خبر اصلی امروز این نیست که «قیمت گندم اعلام شد»؛ خبر دقیقتر این است که تعیین نرخ وارد مرحله نهایی شده است.
اگر شورای قیمتگذاری رقمی نزدیک به ۸۰ تا ۸۵ هزار تومان را بپذیرد، خرید تضمینی سال آینده با یکی از بزرگترین افزایشهای اسمی سالهای اخیر روبهرو خواهد شد. در مقابل، دولت باید مشخص کند چگونه این افزایش را تأمین مالی میکند و چه میزان از هزینه جدید به یارانه آرد منتقل خواهد شد تا قیمت نان برای خانوارها جهش شدیدی نداشته باشد.
از این رو، تصمیم نهایی شورای قیمتگذاری فقط برای گندمکاران مهم نیست؛ نتیجه آن مستقیماً به سفره میلیونها خانوار ایرانی مرتبط خواهد بود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
