ماشین ظرفشویی ۲۵۱ میلیون تومان شد؛ فاصله عجیب بوش و ال‌جی با مدل‌های ایرانی | بازار لوازم خانگی به کجا می‌رود؟

بررسی تازه قیمت ماشین ظرفشویی در روزهای ابتدایی مهر ۱۴۰۵ تصویری روشن از عمق فاصله قیمتی موجود در این بازار ارائه می‌کند.

یکی از تازه‌ترین فهرست‌های بازار در ششم مهر، ارزان‌ترین گزینه مورد بررسی را اسنوا SDW-A12W با نرخ حدود ۷۲ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان و گران‌ترین مدل را بوش SMS8ZDI48M با بیش از ۳۴۱ میلیون تومان ثبت کرده است. به این ترتیب فاصله دو سر بازار ماشین ظرفشویی به نزدیک ۲۶۹ میلیون تومان رسیده است.

این فاصله فقط ناشی از اختلاف کیفیت یا امکانات فنی نیست؛ برند، کشور سازنده، شیوه ورود کالا، موجودی محدود، گارانتی و حتی فروشنده می‌توانند قیمت نهایی را به شکل محسوسی تغییر دهند.

برای همین ممکن است یک مدل واحد با اختلاف چند ده میلیون تومان در فروشگاه‌های مختلف دیده شود.

بوش ۲۳۰ میلیون تومان؛ اما قیمت یکسان نیست

یکی از مدل‌های شاخص بازار، ماشین ظرفشویی بوش SMS6ZCI85M با ظرفیت ۱۴ نفر است.

در برخی فهرست‌های فروش، این محصول حدود ۲۳۰ میلیون تومان قیمت خورده است. بررسی فروشگاه‌های تخصصی بوش نیز نشان می‌دهد مدل بسیار نزدیک SMS6ZCI85 سری ۶ در روزهای اخیر حدود ۲۴۴ میلیون تومان عرضه شده است. سایر مدل‌های ۱۴ نفره سری ۶ این برند نیز در بازه تقریبی ۲۲۰ تا ۲۳۵ میلیون تومان مشاهده می‌شوند.

این اختلاف قیمت نکته مهمی برای خریداران دارد: در بازار فعلی، صرف مشاهده یک عدد در فضای آنلاین به معنای وجود قیمت واحد و قطعی نیست.

موجودی، اصالت کالا، نوع گارانتی و حتی زمان به‌روزرسانی قیمت فروشنده باید بررسی شود.

بوش در مدل‌های سری ۶ و بالاتر امکاناتی مانند سیستم‌های پیشرفته خشک‌کردن و در برخی مدل‌ها فناوری زئولیت را ارائه می‌کند؛ اما همین محصولات حالا در محدوده‌ای قرار گرفته‌اند که برای بسیاری از خانوارها حتی با درآمد متوسط نیز خرید آسانی محسوب نمی‌شوند.

ال‌جی DFB325HM؛ ظرفشویی ۲۵۱ میلیون تومانی بازار

در رده محصولات خارجی، LG DFB325HM نیز یکی از مدل‌هایی است که با قیمت حدود ۲۵۱ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در برخی فهرست‌های بازار ایران دیده شده است.

مشخصات رسمی ال‌جی نشان می‌دهد این ماشین ظرفشویی ظرفیت ۱۴ نفره دارد و به فناوری‌های TrueSteam، QuadWash، EasyRack Plus، موتور Inverter Direct Drive و ThinQ مجهز شده است.

طبق اطلاعات رسمی LG، میزان صدای دستگاه ۴۱ دسی‌بل، مصرف آب ۹.۵ لیتر و تعداد برنامه‌های شست‌وشوی آن ۱۰ برنامه است. بنابراین این مدل از نظر فنی در دسته محصولات پریمیوم و مجهز بازار قرار می‌گیرد.

با این حال، حتی سطح بالای امکانات نیز نمی‌تواند واقعیت اصلی بازار ایران را پنهان کند: قیمت بیش از ۲۵۰ میلیون تومانی یک ماشین ظرفشویی، دایره مشتریان چنین محصولی را به‌شدت محدود می‌کند.

در چنین شرایطی بسیاری از خریداران دیگر بین دو برند خارجی انتخاب نمی‌کنند؛ مسئله اصلی برای آنها این است که آیا اساساً خرید ماشین ظرفشویی در بودجه خانوار جای می‌گیرد یا خیر.

ظرفشویی اسنوا؛ داخلی هم دیگر ارزان نیست

در سوی دیگر بازار، برندهای داخلی قرار دارند که همچنان نسبت به محصولات خارجی فاصله قیمتی قابل‌توجهی دارند.

ماشین ظرفشویی اسنوا SDW-A12W با ظرفیت ۱۳ نفر یکی از نمونه‌های مهم است. قیمت اسمی این مدل در برخی فهرست‌ها ۹۱ میلیون و ۴۱۷ هزار تومان ثبت شده است، اما بررسی زنده فروشندگان نشان می‌دهد تخفیف‌های فروش باعث شده همین دستگاه در برخی عرضه‌ها حدود ۷۴ تا ۷۹ میلیون تومان قابل خرید باشد. تکنولایف نیز در روزهای اخیر قیمت‌هایی در محدوده ۷۵ تا ۷۹ میلیون تومان برای فروشندگان مختلف این کالا نمایش داده است.

بنابراین بازار با پدیده دیگری نیز مواجه است: فاصله قیمت اسمی، قیمت تخفیف‌خورده و قیمت نهایی معامله.

همین مسئله باعث می‌شود مقایسه ساده برچسب‌های قیمتی همیشه تصویر دقیقی از بازار ارائه نکند.

با این حال حتی اگر قیمت حدود ۷۵ میلیون تومان را مبنا قرار دهیم، یک ماشین ظرفشویی داخلی نیز دیگر کالای ارزان‌قیمتی برای خانوار محسوب نمی‌شود.

چرا قیمت لوازم خانگی تا این اندازه بالا رفته است؟

اولین متهم، نرخ ارز است؛ اما همه داستان دلار نیست.

کاهش ارزش ریال، هزینه واردات قطعات، مواد اولیه، تجهیزات خطوط تولید و کالاهای خارجی موجود در بازار را بالا می‌برد. گزارشی در شهریور ۱۴۰۵ نیز همزمانی افت ارزش ریال با افزایش سنگین قیمت لوازم خانگی را مورد توجه قرار داده و از حرکت بخشی از خانوارها به سمت تعمیر کالاهای قدیمی، مدل‌های ارزان‌تر و محصولات دست‌دوم خبر داده است.

اما یک نکته مهم درباره تولید داخلی وجود دارد.

علیرضا محمدی دانیالی، رئیس هیئت‌مدیره انجمن لوازم خانگی ایران، اوایل مهر گفته است حدود ۹۵ درصد نیاز بازار لوازم خانگی کشور از تولید داخل تأمین می‌شود. در عین حال صنعت همچنان برای بخشی از قطعات، مواد و تجهیزات به منابع ارزی نیاز دارد و طبق همین گزارش سالانه بیش از یک میلیارد دلار ارز دریافت می‌کند.

یعنی «تولید داخل» الزاماً مترادف با «بی‌نیازی از ارز» نیست.

وقتی قیمت ارز بالا می‌رود، هزینه قطعات وارداتی، مواد اولیه، ماشین‌آلات، حمل‌ونقل و جایگزینی تجهیزات نیز افزایش پیدا می‌کند و بخشی از این هزینه در نهایت به مصرف‌کننده منتقل می‌شود.

چرا مدل‌های خارجی چند برابر داخلی قیمت دارند؟

محدودیت واردات لوازم خانگی بزرگ نیز عامل دیگری در شکل‌گیری این شکاف است.

سال‌هاست واردات تجاری بسیاری از لوازم خانگی نهایی با محدودیت‌های سنگین روبه‌روست و در مقابل واردات قطعات و اجزای مورد نیاز تولید داخل مسیر متفاوتی دارد. این ساختار باعث شده عرضه رسمی بسیاری از برندهای خارجی محدود باشد و قیمت کالای موجود در بازار به نرخ ارز، موجودی و هزینه تأمین حساسیت بسیار بیشتری داشته باشد.

وقتی کالایی مانند ظرفشویی خارجی به آسانی قابل جایگزینی نیست، کاهش موجودی می‌تواند حتی سریع‌تر از تغییر نرخ ارز روی برچسب قیمت اثر بگذارد.

به همین دلیل فاصله ۷۰ تا ۹۰ میلیون تومانی یک ظرفشویی داخلی با مدل‌های ۲۰۰ تا ۲۵۰ میلیون تومانی خارجی را نمی‌توان فقط با تفاوت تکنولوژی توضیح داد.

بازار لوازم خانگی در رکود تورمی گرفتار شده است

افزایش قیمت یک سوی ماجراست؛ سمت دیگر کاهش قدرت خرید است.

وقتی درآمد خانوار با سرعت افزایش قیمت کالاهای بادوام رشد نمی‌کند، نخستین واکنش مصرف‌کننده عقب انداختن خرید است.

برخلاف خوراک و دارو، خرید ماشین ظرفشویی را می‌توان ماه‌ها یا حتی سال‌ها به تعویق انداخت. همین ویژگی باعث می‌شود در دوره‌های تورمی، تقاضای واقعی بازار لوازم خانگی کاهش پیدا کند.

نتیجه، شرایطی متناقض است: فروشنده با هزینه جایگزینی بالاتر روبه‌روست، بنابراین حاضر نیست کالا را ارزان بفروشد؛ خریدار نیز توان پذیرش قیمت جدید را ندارد. نتیجه این دو نیرو، رکود همراه با قیمت‌های بالا است.

گسترش بازار دست‌دوم و تعمیر کالاهای قدیمی نیز یکی از پیامدهای همین وضعیت گزارش شده است.

قیمت ماشین ظرفشویی باز هم بالا می‌رود؟

پیش‌بینی قطعی قیمت در بازاری که نرخ ارز یکی از مهم‌ترین متغیرهای آن است، امکان‌پذیر نیست؛ اما چند عامل مسیر کوتاه‌مدت را مشخص می‌کنند.

اگر نرخ ارز در سطوح بالا باقی بماند یا دوباره صعود کند، مدل‌های خارجی سریع‌تر تحت فشار قرار می‌گیرند و مدل‌های داخلی نیز با فاصله زمانی تحت تأثیر افزایش هزینه مواد و قطعات قرار خواهند گرفت.

در مقابل، ثبات نرخ ارز و افزایش عرضه می‌تواند سرعت رشد قیمت را کاهش دهد، اما الزاماً به معنای بازگشت سریع قیمت‌ها به سطوح گذشته نیست.

نکته مهم‌تر آن است که بازار امروز اختلاف قیمتی بسیار بالایی دارد. بررسی ششم مهر نشان می‌دهد تنها در گروه ماشین ظرفشویی، دامنه قیمت مدل‌های مورد بررسی از حدود ۷۲ میلیون تا بیش از ۳۴۱ میلیون تومان کشیده شده است.

ماشین ظرفشویی از کالای رفاهی به خرید سنگین خانوار تبدیل شد

بازار ماشین ظرفشویی مهر ۱۴۰۵ شاید یکی از واضح‌ترین تصاویر کاهش قدرت خرید خانوار ایرانی باشد.

در یک طرف، مدل‌هایی مانند بوش سری ۶ در محدوده ۲۲۰ تا ۲۴۰ میلیون تومان قرار گرفته‌اند و LG DFB325HM نیز در بعضی فهرست‌های داخلی به حوالی ۲۵۱ میلیون تومان رسیده است. در طرف دیگر، اسنوا به عنوان گزینه داخلی با وجود قیمت پایین‌تر، همچنان ده‌ها میلیون تومان هزینه روی دست خریدار می‌گذارد.

بنابراین مسئله امروز بازار دیگر صرفاً انتخاب بین «بوش، ال‌جی یا اسنوا» نیست؛ مسئله اصلی توان خرید است.

نوسان ارز، وابستگی بخشی از تولید داخلی به قطعات و مواد وارداتی، محدودیت عرضه محصولات خارجی و افت قدرت خرید دست به دست هم داده‌اند تا ماشین ظرفشویی از یک وسیله رفاهی نسبتاً قابل دسترس به خریدی چند ده تا چندصد میلیون تومانی تبدیل شود.

تا زمانی که ثبات پایدار به بازار ارز و هزینه تولید بازنگردد، بعید است بازار لوازم خانگی نیز به ثبات واقعی برسد؛ حتی اگر برای چند روز برچسب قیمت‌ها تغییر نکند.