پشت درآمد ۳۵ همتی ذوبآهن چه خبر است؟ صادرات شهریور تقریباً نصف شد
کارنامه ششماهه ذوبآهن اصفهان در نگاه نخست مثبت است؛ درآمد شرکت از حدود ۳۰.۱ همت در نیمه نخست سال گذشته به بیش از ۳۵.۲ همت رسیده و نزدیک به ۵.۱ همت افزایش یافته است، اما مسیر این رشد در پایان تابستان تغییر کرده است. درآمد شهریور از حدود ۷.۶۳ همت در شهریور ۱۴۰۴ به ۶.۷۵ همت کاهش پیدا کرده و حدود ۸۸۳ میلیارد تومان کمتر شده است. مهمترین عامل این عقبنشینی را میتوان در بخش صادرات دید؛ فروش خارجی ماه که سال قبل در محدوده ۳.۲ همت قرار داشت، امسال به حدود ۱.۶۹ همت رسیده است. در مقابل فروش داخلی بیش از ۵ همت درآمد ساخته و بخش بزرگی از کاهش صادرات را جبران کرده است. بنابراین صورت درآمد ششماهه هنوز رشد نشان میدهد، اما شهریور اخطار میدهد که کیفیت این رشد بیش از گذشته به قدرت بازار داخلی وابسته شده است.
صادرات شهریور تقریباً نصف شد
ذوبآهن در شهریور حدود یک هزار و ۶۹۳ میلیارد تومان درآمد صادراتی ثبت کرده که تقریباً تمام آن از فروش شمش کالایی به دست آمده است. فروش صادراتی تیرآهن سهم بسیار محدودی در درآمد ماه داشته و ستون اصلی بخش خارجی عملاً شمش بوده است. این در حالی است که درآمد صادراتی شهریور سال گذشته در محدوده ۳.۲ همت قرار داشت و بنابراین ارزش فروش خارجی شرکت در مقایسه سالانه تقریباً نصف شده است.
این افت زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که عملکرد شهریور سال گذشته را به یاد بیاوریم. در شهریور ۱۴۰۴ ذوبآهن بیش از ۱۱۳ هزار تن صادرات ثبت کرده بود و صادرات نسبت به مرداد همان سال جهش بزرگی داشت؛ همان ماهی که درآمد کل شرکت نیز به حدود ۷.۶۳ همت رسید. بنابراین نقطه مقایسه سالانه برای شهریور امسال ماهی با صادرات بسیار قوی بوده و بخشی از افت فعلی از همین پایه بالای مقایسه ناشی میشود.
با این حال نتیجه برای صورت فروش فعلی روشن است؛ بخش خارجی در آخرین ماه نیمه نخست نتوانسته وزن سال قبل را تکرار کند و همین اتفاق کل درآمد شهریور را به محدوده منفی سالانه برده است.
بازار داخل جلوی افت بزرگتر را گرفت
ذوبآهن در شهریور حدود ۵.۰۵ همت از بازار داخلی درآمد داشته است. تیرآهن با حدود ۲.۷ همت مهمترین منبع فروش ماه بوده و تقریباً ۴۰ درصد کل درآمد شهریور را به تنهایی ساخته است. میلگرد نیز با بیش از ۱.۵۴ همت در رتبه بعدی قرار گرفته و این دو محصول بخش اصلی قدرت بازار داخلی ذوبآهن را تشکیل دادهاند.
اگر فروش داخلی در این سطح نبود، کاهش صادرات میتوانست اثر بسیار سنگینتری بر درآمد ماهانه بگذارد. به بیان دیگر، در شهریور بازار داخل نقش ضربهگیر را برای شرکت بازی کرده است؛ صادرات عقب نشسته اما تیرآهن و میلگرد داخلی بخش مهمی از درآمد از دسترفته را جبران کردهاند.
این اتفاق از منظر کوتاهمدت یک مزیت است، زیرا ذوبآهن برای فروش خود فقط به بازار خارجی وابسته نیست. اما از منظر ساختار درآمد، کاهش تنوع جغرافیایی میتواند حساسیت شرکت به شرایط ساختوساز، پروژههای عمرانی و تقاضای مقاطع فولادی در داخل کشور را افزایش دهد.
۷۶ درصد درآمد ششماهه از داخل کشور آمده است
در نیمه نخست سال، فروش داخلی ذوبآهن به حدود ۲۶.۹۲ همت رسیده و بیش از ۷۶ درصد کل درآمد ۳۵.۲ همتی شرکت را ساخته است. صادرات در همین دوره حدود ۸.۲۸ همت درآمد ایجاد کرده و بنابراین سهم بازار خارجی در ساختار فروش شرکت به حدود یکچهارم محدود شده است.
تیرآهن به تنهایی نزدیک به ۱۴.۵ همت درآمد ششماهه ایجاد کرده و بیش از ۴۱ درصد کل درآمد شرکت را در اختیار داشته است. میلگرد داخلی نیز با بیش از ۷.۳ همت یکی دیگر از پایههای اصلی فروش بوده و در بخش صادرات، شمش کالایی با حدود ۸ همت تقریباً تمام بار فروش خارجی را به دوش کشیده است.
این ترکیب یک ویژگی مهم دارد؛ بخش داخلی نسبتاً متنوعتر است، اما صادرات به شدت روی شمش متمرکز شده است. بنابراین هر تغییری در حجم یا نرخ فروش شمش صادراتی میتواند سریعاً در کل درآمد خارجی شرکت دیده شود.
رشد ۱۷ درصدی ششماهه هنوز از بین نرفته است
افت شهریور نباید باعث شود عملکرد تجمیعی شرکت نادیده گرفته شود. ذوبآهن در شش ماه حدود ۳۵.۲۰۴ همت درآمد ساخته، در حالی که رقم دوره مشابه حدود ۳۰.۱۱۴ همت بوده است. بنابراین درآمد ششماهه نزدیک به ۱۶.۹ درصد افزایش داشته و شرکت همچنان حدود ۵.۰۹ همت جلوتر از سال گذشته است.
اما مقایسه پنجماهه نکته دیگری را آشکار میکند. ذوب تا پایان مرداد حدود ۲۸.۴ همت درآمد داشت و رشد تجمعی آن نسبت به سال قبل نزدیک به ۲۶ درصد گزارش شده بود. با ورود شهریور ضعیفتر، رشد ششماهه به حدود ۱۷ درصد کاهش یافته است. یعنی آخرین ماه تابستان بخشی از برتری تجمعی ماههای قبل را پس گرفته است.
این تغییر هنوز به معنای معکوس شدن روند کل سال نیست، اما نشان میدهد سرعت رشد درآمد کم شده و مهر باید مشخص کند شهریور یک افت مقطعی بوده یا آغاز دورهای ضعیفتر.
چرا صادرات برای ذوبآهن اهمیت بیشتری از یک عدد فروش دارد؟
صادرات فولاد فقط منبع درآمد نیست؛ یک مسیر مهم برای تنوع بازار و ایجاد درآمد ارزی محسوب میشود. شرکتی که بتواند میان بازار داخل و خارج جابهجا شود، در شرایط ضعف تقاضای داخلی انعطاف بیشتری خواهد داشت و در مقابل میتواند زمانی که قیمت یا شرایط داخل جذابتر است، سهم بیشتری از محصول را در کشور بفروشد.
ذوبآهن چنین ظرفیتی را دارد، اما افت شدید فروش خارجی در شهریور باعث شده وزن این مسیر کاهش پیدا کند. اگر این اتفاق موقتی باشد و صادرات در مهر و آبان دوباره رشد کند، مسئله محدود خواهد بود. اگر کاهش صادرات چند ماه ادامه پیدا کند، سهم بازار داخلی در اقتصاد شرکت باز هم بزرگتر میشود.
از این منظر گزارش مهر تنها یک گزارش فروش معمولی نیست؛ نخستین آزمون برای تشخیص موقتی یا پایدار بودن افت صادرات شهریور خواهد بود.
صادرات فعلی تقریباً به یک محصول وابسته است
از حدود ۸.۲۸ همت درآمد صادراتی ششماهه، بیش از ۸ همت به شمش کالایی مربوط بوده است. سایر محصولات صادراتی سهم بسیار کوچکی دارند و این یعنی عملکرد خارجی ذوبآهن تقریباً با یک محصول گره خورده است.
تمرکز روی شمش میتواند در دورهای که بازار صادراتی این محصول مناسب است مزیت باشد، اما تنوع پایین باعث میشود افت حجم یا نرخ همین کالا تأثیر بزرگی بر کل فروش خارجی ایجاد کند. درآمد ناچیز تیرآهن صادراتی در شهریور نیز نشان میدهد محصولات نهایی هنوز سهم تعیینکنندهای در صادرات ماه نداشتهاند.
در مقابل، شرکت در داخل تیرآهن، میلگرد، ریل، فرآوردههای جانبی و برخی محصولات دیگر را به فروش میرساند و بنابراین بازار داخلی ترکیب گستردهتری دارد.
ذوبآهن چرا محصول نهایی بیشتری صادر نمیکند؟
پاسخ قطعی این سؤال از گزارش ماهانه به تنهایی به دست نمیآید. قیمتهای جهانی، هزینه حمل، محدودیتهای تجاری، نرخ ارز، شرایط بازار منطقه و تقاضای داخل میتوانند بر تصمیم فروش اثر بگذارند و بدون اطلاعات تکمیلی نمیتوان یک عامل مشخص را مسئول ترکیب صادرات دانست.
آنچه دادههای شهریور میگویند این است که شمش کالایی تقریباً تمام صادرات ماه را تشکیل داده و سهم تیرآهن صادراتی بسیار کوچک بوده است. این وضعیت میتواند موضوع مهمی برای تحلیل استراتژی فروش ذوبآهن باشد، زیرا شرکت یکی از شناختهشدهترین تولیدکنندگان مقاطع طویل در کشور است.
اگر سهم محصولات با ارزش افزوده بالاتر در صادرات افزایش پیدا کند، ترکیب درآمد خارجی شرکت نیز میتواند تغییر کند؛ اما گزارش فعلی به تنهایی اجازه نمیدهد درباره برنامه مشخص مدیریت در این زمینه نتیجهگیری شود.
تیرآهن فعلاً موتور اصلی درآمد است
درآمد ۱۴.۵ همتی تیرآهن داخلی در ششماهه نشان میدهد هیچ محصول دیگری به اندازه آن در اقتصاد فعلی ذوبآهن وزن ندارد. این محصول بیش از ۴۱ درصد کل درآمد شرکت را ساخته و در شهریور نیز حدود ۴۰ درصد فروش ماهانه از همین مسیر حاصل شده است.
وزن بالای تیرآهن باعث میشود وضعیت بازار ساختوساز و پروژههای عمرانی برای شرکت اهمیت زیادی داشته باشد. تقاضای پروژهای، بودجه عمرانی و فعالیت بخش ساختمان میتوانند مستقیماً بر حجم جذب این محصول اثر بگذارند.
در شهریور بازار داخلی توانسته این بار را تحمل کند و افت صادرات را تا حد زیادی پوشش دهد. ادامه همین وضعیت اما به قدرت تقاضا در ماههای بعد وابسته خواهد بود.
رشد درآمد با سودآوری یکی نیست
گزارش ماهانه فقط فروش را نشان میدهد و از آن نمیتوان درباره سود خالص ششماهه نتیجه قطعی گرفت. صنعت فولاد با هزینه سنگین مواد اولیه، انرژی، کک، زغالسنگ، حمل و سایر نهادهها مواجه است و رشد ۱۷ درصدی مبلغ فروش زمانی ارزش اقتصادی بیشتری پیدا میکند که حاشیه سود نیز حفظ یا بهتر شده باشد.
برای ذوبآهن این موضوع اهمیت خاصی دارد، زیرا شرکت با ساختار تولید کورهبلند فعالیت میکند و زغالسنگ و کک از نهادههای مهم فرآیند آن هستند. بنابراین صورت مالی میاندورهای باید مشخص کند رشد ریالی فروش در نیمه نخست چه میزان از افزایش هزینهها را پوشش داده است.
خود گزارش تحلیلی عملکرد ششماهه نیز هزینه زغالسنگ، کک و انرژی را در کنار وضعیت زیان انباشته از مهمترین مواردی دانسته که سهامداران باید پس از انتشار صورتهای مالی دنبال کنند.
شهریور یک هشدار است، نه حکم درباره نیمه دوم
کاهش ۱۱.۵ درصدی درآمد ماهانه و افت نزدیک به نصف فروش صادراتی مهم است، اما هنوز فقط یک ماه از عملکرد شرکت را نشان میدهد. ذوبآهن تا پایان مرداد رشد درآمد قویتری داشت و کارنامه ششماهه نیز همچنان نسبت به سال قبل مثبت است.
بنابراین نمیتوان از شهریور به تنهایی نتیجه گرفت روند شرکت وارد فاز نزولی پایدار شده است. برای چنین حکمی حداقل باید عملکرد مهر و آبان نیز دیده شود.
اگر صادرات در مهر به محدوده بالاتری برگردد و بازار داخل نیز قدرت فعلی را حفظ کند، شهریور میتواند یک افت موقتی در دل روند مثبت نیمه نخست باشد. اما تکرار فروش خارجی پایین، تصویر متفاوتی خواهد ساخت.
داراییهای جانبی هم در حال تعیین تکلیف هستند
ذوبآهن همزمان با فعالیت اصلی، در حال تعیین تکلیف بخشی از داراییها و مطالبات قدیمی خود نیز هست. شرکت در شهریور درباره برنامه مزایده سرباره فولادسازی با ارزش خالص حدود ۱.۱ همت اطلاعرسانی کرد و آخرین وضعیت برخی مطالبات از صندوق بازنشستگی فولاد و سهام توقیفشده سنگآهن مرکزی را نیز توضیح داد.
این موارد مستقیماً دلیل افت صادرات شهریور نیستند، اما نشان میدهند مدیریت شرکت علاوه بر عملیات فولادی با پروندههای مالی و داراییهای غیرعملیاتی نیز درگیر است. فروش موفق داراییهای مازاد یا وصول مطالبات میتواند منابعی برای شرکت ایجاد کند، اما کیفیت پایدار عملکرد همچنان به کسبوکار اصلی فولادسازی وابسته خواهد بود.
برای سهامدار، تفاوت میان نقد حاصل از فروش دارایی و سود حاصل از تولید فولاد مهم است؛ اولی ممکن است مقطعی باشد، در حالی که دومی باید در دورههای متوالی تکرار شود.
بازار داخل تا کجا میتواند جای صادرات را بگیرد؟
در شهریور پاسخ کوتاه این بود: به اندازهای که درآمد کل فقط ۱۱.۵ درصد افت کند، در حالی که فروش صادراتی تقریباً نصف شده است. این نشان میدهد بازار داخلی فعلاً قدرت جذب قابل توجهی برای محصولات ذوبآهن داشته است.
اما اگر صادرات در چند ماه متوالی ضعیف بماند، بازار داخل باید حجم بیشتری را جذب کند تا درآمد در مسیر رشد حفظ شود. افزایش وابستگی به یک بازار بهخودیخود الزاماً نامطلوب نیست، بهخصوص اگر نرخ و حاشیه فروش داخل جذابتر باشند؛ ولی تنوع بازار انعطاف شرکت را بالا میبرد و کاهش آن میتواند ریسک تمرکز ایجاد کند.
برای تعیین اینکه فروش داخلی یا صادراتی کدامیک سودآورتر بودهاند، اطلاعات حاشیه فروش و هزینههای مرتبط لازم است و صرف مقایسه مبلغ درآمد کافی نیست.
مهر باید چه چیزی را روشن کند؟
دو عدد در گزارش مهر اهمیت ویژهای خواهند داشت: درآمد صادراتی شمش و فروش داخلی تیرآهن. اولی نشان میدهد افت شهریور در بازار خارجی ادامه دارد یا نه، و دومی مشخص میکند موتور اصلی بازار داخلی همچنان قدرت خود را حفظ کرده است یا خیر.
اگر هر دو بخش قوی شوند، رشد تجمعی میتواند دوباره شتاب بگیرد. اگر صادرات پایین بماند اما بازار داخلی همچنان مناسب باشد، شرکت به سمت ترکیب داخلیتر حرکت خواهد کرد. اگر هر دو بخش همزمان ضعیف شوند، آن زمان افت شهریور اهمیت بسیار بیشتری پیدا میکند.
به همین دلیل یک ماه بعدی میتواند کیفیت روند نیمه نخست را بسیار روشنتر کند.
پشت درآمد ۳۵ همتی ذوبآهن چه خبر است؟
ذوبآهن اصفهان نیمه نخست سال را با بیش از ۳۵.۲ همت درآمد و رشد ۱۶.۹ درصدی پشت سر گذاشته است؛ عددی که نشان میدهد شرکت در مجموع شش ماه هنوز بالاتر از دوره مشابه حرکت میکند. اما در شهریور درآمد کل به ۶.۷۴ همت کاهش یافته و ۱۱.۵ درصد کمتر از سال گذشته شده است؛ همزمان درآمد صادراتی نیز از حدود ۳.۲ همت به ۱.۶۹ همت رسیده و تقریباً نصف شده است.
در مقابل، بازار داخل با بیش از ۵ همت فروش، بهویژه از مسیر تیرآهن و میلگرد، بخش بزرگی از این افت را جبران کرده است. به همین دلیل مسئله فعلی «ذوب» سقوط کل درآمد نیست؛ تغییر وزن منابع درآمد است. صادرات در آخر تابستان ضعیفتر شده و بازار داخل سهم بیشتری از بار شرکت را بر دوش گرفته است.
برای سهامداران ذوبآهن، بنابراین سؤال اصلی مهر روشن است: آیا صادرات شمش بعد از افت تقریباً ۵۰ درصدی شهریور برمیگردد و موتور خارجی دوباره در کنار تیرآهن و میلگرد داخلی قرار میگیرد، یا ذوبآهن برای حفظ رشد سال ۱۴۰۵ ناچار خواهد بود بیش از گذشته به بازار داخل تکیه کند؟