بازگشت محمدرضا ساکت به فدراسیون فوتبال؛ مأموریت حساس برای مجوز آسیایی باشگاه‌ها

سمینار سالانه افسران مجوز حرفه‌ای باشگاه‌های لیگ برتر فوتبال مردان و زنان، شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ با حضور مهدی تاج رئیس فدراسیون فوتبال، حامد مومنی سرپرست دبیرکلی، فریده شجاعی نایب‌رئیس فدراسیون در امور بانوان و نمایندگان باشگاه‌ها برگزار شد.

مهم‌ترین اتفاق این نشست، معرفی رسمی محمدرضا ساکت به‌عنوان رئیس جدید کمیته صدور مجوز حرفه‌ای بود. همچنین احکام اعضای کمیته‌های بدوی و استیناف مجوز حرفه‌ای توسط مهدی تاج و حامد مومنی به اعضا اهدا شد. در این سمینار افسران مجوز باشگاه‌های لیگ برتر مردان و زنان نیز درباره فرآیند صدور مجوز، مقررات و الزامات اجرایی توجیه شدند. 

انتخاب ساکت البته چند روز پیش از مراسم امروز رسانه‌ای شده بود. تسنیم ششم مهر گزارش داده بود که پس از کناره‌گیری مصطفی زارعی، فدراسیون گزینه‌های مختلف را بررسی کرده و در نهایت ساکت را برای مدیریت این بخش انتخاب کرده است. 

چرا مصطفی زارعی از کمیته مجوز حرفه‌ای کنار رفت؟

مهدی تاج در مراسم امروز توضیح بیشتری درباره تغییر صورت‌گرفته ارائه کرد. رئیس فدراسیون فوتبال گفت مصطفی زارعی طی سال‌های گذشته برای ساختار مجوز حرفه‌ای فعالیت کرده، اما به دلیل «موانع قانونی» امکان ادامه همکاری نداشته است.

تاج در عین حال اعلام کرد فدراسیون قصد دارد همچنان از تجربیات زارعی به‌عنوان مشاور استفاده کند. بنابراین تغییر مدیریتی اخیر لزوماً به معنی قطع کامل همکاری رئیس پیشین با فرآیند مجوز حرفه‌ای نیست. 

اکنون مسئولیت اصلی به ساکت سپرده شده؛ مدیری که سابقه دبیرکلی فدراسیون فوتبال، عضویت در هیئت‌رئیسه، مدیریت تیم‌های ملی و مدیرعاملی باشگاه سپاهان را در کارنامه دارد. تاج نیز هنگام معرفی او مشخصاً به همین سوابق اشاره کرده است. 

پست جدید محمدرضا ساکت چرا اهمیت زیادی دارد؟

اهمیت کمیته صدور مجوز حرفه‌ای بسیار بیشتر از یک جایگاه اداری در فدراسیون است. مجوز حرفه‌ای یکی از الزامات اصلی ورود باشگاه‌ها به مسابقات باشگاهی AFC است و باشگاهی که معیارهای لازم را رعایت نکند، ممکن است با مشکل در دریافت لایسنس موردنیاز برای حضور آسیایی روبه‌رو شود.

مقررات ۲۰۲۶ کنفدراسیون فوتبال آسیا، معیارهای صدور مجوز را در هفت حوزه تعریف کرده است: ورزشی، زیرساختی، نیروی انسانی و اداری، حقوقی، مالی، توسعه و پایداری و بازاریابی. AFC همچنین معیارها را در سه سطح A، B و C طبقه‌بندی کرده است. معیارهای A اجباری هستند و رعایت نکردن هر یک از آنها می‌تواند مانع صدور مجوز شود؛ درباره معیارهای B امکان اعمال جریمه وجود دارد، اما لزوماً مجوز از بین نمی‌رود و معیارهای C نیز در قالب توصیه‌های بهترین رویه تعریف شده‌اند. 

به همین دلیل، تصمیماتی که در ساختار مجوز حرفه‌ای گرفته می‌شود می‌تواند مستقیماً با سرنوشت باشگاه‌های ایرانی در مسابقات قاره‌ای ارتباط پیدا کند.

هشدار مهدی تاج به باشگاه‌های لیگ برتر

همزمان با آغاز دوره کاری ساکت، رئیس فدراسیون فوتبال پیام روشنی به مدیران باشگاه‌ها داده است: شرایط دریافت مجوز حرفه‌ای نسبت به گذشته دشوارتر شده است.

تاج گفت در سال‌های نخست، موضوعاتی مانند افشای صورت‌های مالی، سود و زیان و شفافیت مالی در مرکز توجه قرار داشت، اما AFC به مرور الزامات بیشتری اضافه کرده و نسخه‌های جدید مقررات سخت‌گیرانه‌تر شده‌اند.

او تأکید کرد ساکت قصد دارد با اعضای هیئت‌مدیره تمام باشگاه‌ها جلسه برگزار کند تا الزامات مجوز حرفه‌ای برای آنها تشریح شود. به گفته تاج، این جلسات باید از همین حالا آغاز شود و باشگاه‌ها نباید رسیدگی به مدارک را به روزهای پایانی فرآیند موکول کنند. 

این هشدار از آن جهت مهم است که کنفدراسیون فوتبال آسیا در آوریل ۲۰۲۶ تصویب نسخه جدید مقررات ورود به مسابقات باشگاهی و مقررات مجوز حرفه‌ای را اعلام کرد؛ تغییراتی که AFC هدف آنها را ارتقای استانداردهای فوتبال حرفه‌ای باشگاهی در سراسر قاره عنوان کرده است. 

ورزشگاه‌ها به یکی از چالش‌های مهم مجوز حرفه‌ای تبدیل می‌شوند

یکی از بخش‌های مهم صحبت‌های امروز تاج به استاندارد ورزشگاه‌ها اختصاص داشت. او گفت ورزشگاه‌ها در ساختار جدید به پنج دسته تقسیم شده‌اند و الزاماتی درباره ظرفیت، پوشش بخش‌های ورزشگاه، نور و جایگاه VVIP وجود دارد.

رئیس فدراسیون فوتبال همچنین به برخی استانداردهای جدید ورزشگاه‌ها اشاره کرد که طبق توضیح او از سال ۲۰۲۸ اجرایی خواهند شد. 

این بخش می‌تواند برای فوتبال ایران اهمیت ویژه‌ای داشته باشد؛ زیرا برخلاف برخی معیارهای اداری که باشگاه قادر است مستقیماً برای اصلاح آنها اقدام کند، ارتقای استاندارد ورزشگاه‌ها در بسیاری از موارد نیازمند همکاری مالکان ورزشگاه، نهادهای محلی و مجموعه‌های دولتی یا خصوصی مسئول زیرساخت است.

بنابراین مسئولیت ساکت تنها بررسی چند سند یا فرم نخواهد بود؛ هماهنگی میان باشگاه‌ها و بخش‌های مختلف برای رفع نواقص احتمالی نیز می‌تواند یکی از چالش‌های دوره جدید باشد.

صورت‌های مالی؛ خط قرمز تازه مجوز حرفه‌ای باشگاه‌ها

بخش دیگری از اظهارات مهدی تاج مستقیماً به وضعیت اقتصادی باشگاه‌ها مربوط بود. او تأکید کرد یکی از مهم‌ترین سرفصل‌های مجوز حرفه‌ای، انتشار و افشای صورت‌های مالی باشگاه‌هاست.

تاج همچنین از لزوم کاهش زیان انباشته و جلوگیری از ایجاد زیان عملیاتی جدید سخن گفت و اعلام کرد باشگاه‌ها باید وابستگی خود را به شرکت یا مجموعه مالک کاهش دهند. به گفته او، افزایش درآمدهای مستقل و شفاف شدن دخل‌وخرج باشگاه‌ها از الزاماتی است که باید جدی گرفته شود.

خود AFC نیز فلسفه سیستم مجوز حرفه‌ای را تنها به اجازه حضور در مسابقات محدود نمی‌کند. کنفدراسیون آسیا هدف این سیستم را توسعه حکمرانی باشگاه‌ها، ایجاد مدیریت مالی پایدار، ارتقای استاندارد فنی، بهبود زیرساخت، توسعه فوتبال پایه و افزایش توان اقتصادی باشگاه‌ها اعلام کرده است. 

در نتیجه، کمیته تحت مدیریت ساکت در دوره جدید با بخش اقتصادی فوتبال ایران نیز ارتباط نزدیکی خواهد داشت.

خطر کسر امتیاز و حتی عدم صدور مجوز برای باشگاه‌ها

مهدی تاج در ادامه صحبت‌های خود هشدار مهم‌تری نیز مطرح کرد. به گفته او، در سال‌های ابتدایی اجرای الزامات حرفه‌ای برخی تخلفات با اغماض بیشتری روبه‌رو می‌شد، اما ضمانت‌های اجرایی به مرور جدی‌تر شده است.

او از مجازات‌هایی نظیر کسر سه امتیاز، کسر شش امتیاز، سقوط به رده پایین‌تر و در نهایت عدم صدور مجوز فعالیت نام برد. تاج اضافه کرد که امکان تجدیدنظرخواهی وجود دارد، اما پس از قطعی شدن رأی در مرحله استیناف، مدیریت فدراسیون نیز به‌طور عادی امکان تغییر آن را ندارد. 

همین مسئله نشان می‌دهد مجوز حرفه‌ای دیگر موضوعی تشریفاتی نیست و می‌تواند روی موقعیت ورزشی و حتی ادامه فعالیت یک باشگاه اثر بگذارد.

مأموریت دشوار ساکت در بازگشت به فوتبال

بازگشت محمدرضا ساکت به فدراسیون فوتبال در مقطعی انجام شده که پرونده مجوز حرفه‌ای وارد مرحله پیچیده‌تری شده است. باشگاه‌های ایرانی از یک طرف باید استانداردهای داخلی را رعایت کنند و از طرف دیگر برای حضور در رقابت‌های AFC خود را با مقررات تازه قاره هماهنگ سازند.

حضور نمایندگان فوتبال مردان و زنان در سمینار امروز نیز نشان می‌دهد دامنه این فرآیند به بخش گسترده‌تری از فوتبال باشگاهی کشیده شده است؛ موضوعی که AFC نیز سال‌هاست در فوتبال زنان با معیارهای ورزشی، زیرساختی، اداری، حقوقی و مالی دنبال می‌کند. 

بنابراین بازگشت ساکت را نمی‌توان صرفاً یک جابه‌جایی مدیریتی دانست. نتیجه کار کمیته‌ای که او اکنون مسئولیتش را برعهده گرفته، می‌تواند در ماه‌های آینده برای باشگاه‌های لیگ برتر اهمیت زیادی پیدا کند؛ از شفافیت صورت‌های مالی و وضعیت ورزشگاه‌ها گرفته تا دریافت مجوزی که برای حضور در مسابقات آسیایی ضروری است.