قیمت نفت امروز ۲۰ مهر ۱۴۰۵؛ برنت به ۱۰۵ دلار رسید اما ناگهان عقب نشست؛ شوک جنگی تازه در بازار انرژی؟

براساس گزارش رویترز، قیمت نفت خام برنت در نخستین ساعات معاملات دوشنبه با افزایش ۰.۷۳ درصدی به ۱۰۵.۴۸ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام وست‌تگزاس اینترمدیت نیز با رشد ۰.۶۴ درصدی در سطح ۹۲.۴۴ دلار معامله شد.

اما این نرخ‌ها مربوط به ابتدای معاملات بودند، نه قیمت نهایی روز. گزارش به‌روزشده رویترز نشان می‌دهد تا ساعت ۰۸:۲۱ به وقت گرینویچ، برنت به ۱۰۴.۵۰ دلار و نفت آمریکا به ۹۱.۴۵ دلار کاهش یافته است.

جدول قیمت جهانی نفت در معاملات ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶

این تغییر جهت نشان می‌دهد بازار نفت در حال حاضر تنها از تحولات خاورمیانه تأثیر نمی‌پذیرد. خبرهای مربوط به عرضه جهانی، جنگ روسیه و اوکراین و تصمیم‌های سیاسی آمریکا نیز می‌توانند طی چند ساعت مسیر قیمت را تغییر دهند.

با وجود عقب‌نشینی از سقف اولیه، باقی ماندن برنت بالای ۱۰۰ دلار نشان می‌دهد ریسک‌های عرضه و حمل‌ونقل همچنان در قیمت نفت اثرگذار هستند.

حملات انصارالله یمن به عربستان؛ چرا بازار نفت نگران شد؟

یکی از عوامل اصلی افزایش قیمت نفت در ابتدای معاملات هفته، تشدید حملات انصارالله یمن به عربستان سعودی بود.

براساس گزارش رویترز، انصارالله مسئولیت حمله روز شنبه به فرودگاه بین‌المللی ملک خالد ریاض را بر عهده گرفته است؛ حمله‌ای که طبق گزارش‌های اولیه ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت. مقام‌های سعودی همچنین از وقوع حمله دیگری در روز یکشنبه خبر دادند.

گسترش درگیری‌ها به زیرساخت‌های مهم عربستان برای بازار جهانی نفت اهمیت ویژه‌ای دارد. عربستان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان نفت جهان است و اختلال احتمالی در تأسیسات تولید، خطوط لوله یا مسیرهای صادراتی آن می‌تواند بر عرضه بین‌المللی انرژی تأثیر بگذارد.

البته حمله به فرودگاه به‌خودی‌خود به معنای کاهش تولید نفت عربستان نیست. نگرانی بازار بیشتر از احتمال گسترش درگیری‌ها به زیرساخت‌های انرژی و اختلال در حمل‌ونقل نفت ناشی می‌شود.

حمله به نفتکش‌ها در تنگه هرمز؛ تهدید تازه برای صادرات نفت خاورمیانه

در کنار تحولات عربستان، افزایش حملات به کشتی‌های تجاری در اطراف تنگه هرمز نگرانی‌های جدیدی ایجاد کرده است.

براساس گزارش آسوشیتدپرس در ۱۲ اکتبر، وزارت خارجه هند اعلام کرد یک پهپاد به نفتکش MT Petro Dolphin در محدوده تنگه هرمز برخورد کرده و دو دریانورد هندی مفقود شده‌اند.

همچنین نفتکش MT Valthera با پرچم جزایر مارشال هدف پرتابه‌ای نامشخص قرار گرفت که موجب آتش‌سوزی در کشتی شد. در این حادثه، ملوانان هندی حاضر در کشتی آسیبی ندیدند.

این حوادث اهمیت زیادی دارند؛ زیرا تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های دریایی انتقال نفت و گاز جهان محسوب می‌شود.

اختلال در فعالیت نفتکش‌ها می‌تواند هزینه بیمه و حمل‌ونقل را افزایش دهد و حتی بدون کاهش مستقیم تولید نفت، بهای تمام‌شده انتقال انرژی را بالا ببرد.

در چنین شرایطی، خریداران آسیایی و اروپایی ممکن است ناچار شوند هزینه بیشتری برای تأمین محموله‌های مورد نیاز خود پرداخت کنند.

آمار نگران‌کننده از تنگه هرمز؛ تردد کشتی‌ها به پایین‌ترین سطح دو ماهه رسید

داده‌های مؤسسه کپلر نشان می‌دهد افزایش ناامنی دریایی در روزهای اخیر بر جریان عبور کشتی‌ها تأثیر گذاشته است.

براساس گزارش رویترز در هشتم اکتبر، تنها هفت کشتی حامل کالا در روز سه‌شنبه از تنگه هرمز عبور کردند؛ کمترین تعداد ثبت‌شده از ۲۳ ژوئیه.

همچنین حجم عبور نفت خام از این تنگه نسبت به اوج دوران جنگ، ۲۷ درصد کاهش یافت و به حدود ۱۰.۱ میلیون بشکه در روز رسید. این رقم معادل ۷۴ درصد سطح پیش از جنگ ارزیابی شده است.

در گزارش دیگری از رویترز، منابع امنیت دریایی از ثبت دست‌کم ۱۲ حادثه شامل حمله و اقدام تهدیدآمیز علیه نفتکش‌ها در فاصله ۲۸ سپتامبر تا پنجم اکتبر خبر دادند.

سازمان بین‌المللی دریانوردی نیز ۹ حادثه را برای همان دوره ثبت کرده است؛ اختلافی که ناشی از تفاوت فرآیند دریافت و تأیید گزارش‌هاست.

این داده‌ها نشان می‌دهد خطر اختلال در حمل‌ونقل نفت صرفاً یک نگرانی نظری نیست و آثار آن در آمار تردد کشتی‌ها دیده می‌شود.

صادرات نفت خاورمیانه افزایش یافت؛ پس چرا قیمت نفت همچنان بالاست؟

یکی از نکات مهم بازار جهانی نفت، تفاوت میان حجم صادرات واقعی و میزان ریسک انتقال محموله‌هاست.

با وجود محدودیت‌های تنگه هرمز، کشورهای صادرکننده نفت خاورمیانه توانسته‌اند بخشی از صادرات خود را از مسیرهای جایگزین ادامه دهند.

طبق گزارش کپلر، صادرات نفت خام از مسیرهای دریای سرخ و سواحل دریای عمان به حدود ۶.۷ میلیون بشکه در روز رسیده است.

همچنین بررسی تازه رویترز در ۱۲ اکتبر نشان می‌دهد میانگین هفتگی صادرات نفت خام و میعانات گازی خاورمیانه، بدون احتساب ایران، در سپتامبر تقریباً به سطح پیش از جنگ بازگشته است.

با این حال، مشکل صنعت انرژی تنها میزان تولید یا صادرات نفت خام نیست.

بخشی از ظرفیت پالایشگاهی خاورمیانه نیز بر اثر درگیری‌ها آسیب دیده است. برآورد رویترز نشان می‌دهد بیش از ۲.۳ میلیون بشکه در روز ظرفیت پالایشی منطقه از مدار خارج شده است.

به همین دلیل ممکن است نفت خام بیشتری صادر شود، اما تولید بنزین، گازوئیل و سوخت هواپیما همچنان با محدودیت مواجه باشد.

این وضعیت توضیح می‌دهد چرا افزایش صادرات نفت خام الزاماً به کاهش سریع قیمت فرآورده‌های نفتی منجر نمی‌شود.

خبر آتش‌بس انرژی روسیه و اوکراین؛ عامل عقب‌نشینی قیمت نفت

در حالی که تنش‌های خاورمیانه فشار صعودی بر قیمت نفت ایجاد کرده‌اند، تحولات تازه روسیه و اوکراین بخشی از این اثر را خنثی کرده است.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده دو کشور درباره توقف حملات به زیرساخت‌های انرژی به توافق رسیده‌اند.

همچنین از توافقی برای افزایش عرضه گازوئیل روسیه به بازارهای جهانی سخن گفته شده است.

با این حال، تا زمان گزارش رویترز، دولت روسیه این آتش‌بس را تأیید نکرده و مقام‌های اوکراینی نیز درباره جزئیات آن خواستار شفاف‌سازی شده بودند.

انتظار افزایش عرضه فرآورده‌های نفتی روسیه موجب کاهش قیمت‌ها شد و نشان داد بازار جهانی انرژی همچنان به اخبار دیپلماتیک واکنش سریع نشان می‌دهد.

بنابراین کاهش قیمت نفت در ادامه معاملات دوشنبه را نباید نشانه پایان خطرات خاورمیانه دانست؛ بلکه بازار در حال ارزیابی هم‌زمان عوامل صعودی و نزولی است.

پیش‌بینی قیمت نفت در هفته آینده؛ برنت به ۱۱۰ دلار می‌رسد؟

با توجه به شرایط کنونی بازار، سه سناریو برای قیمت نفت در روزهای آینده قابل بررسی است.

سناریوی صعودی: اگر حملات به نفتکش‌ها تشدید شود یا زیرساخت‌های مهم صادرات انرژی آسیب ببینند، احتمال افزایش ریسک عرضه و بازگشت برنت به محدوده بالای ۱۰۵ دلار وجود دارد. در صورت وقوع اختلال بزرگ‌تر، حرکت به سمت ۱۱۰ دلار نیز می‌تواند مطرح شود.

سناریوی تثبیت: اگر جریان صادرات نفت خاورمیانه حفظ شود و اخبار تازه‌ای از اختلال بزرگ در عرضه منتشر نشود، ممکن است نفت در محدوده قیمت‌های فعلی نوسان کند. در این حالت، بازار همچنان میان نگرانی‌های امنیتی و امید به افزایش عرضه گرفتار خواهد بود.

سناریوی نزولی: اگر تنش‌ها کاهش یابند و عرضه نفت و فرآورده‌های روسیه افزایش پیدا کند، فشار فروش می‌تواند بیشتر شود. در چنین وضعیتی، بازگشت برنت به سمت مرز روانی ۱۰۰ دلار یکی از سناریوهای قابل بررسی خواهد بود.

گلدمن ساکس نیز در ارزیابی تازه خود، پیش‌بینی قیمت نفت برنت برای دسامبر ۲۰۲۶ را از ۸۵ به ۹۰ دلار افزایش داده و بیش از ۲۰ دلار صرف ریسک ژئوپلیتیکی در بازار برآورد کرده است. این پیش‌بینی مربوط به ماه دسامبر است و نباید آن را قیمت مورد انتظار برای معاملات همین هفته دانست.

افزایش قیمت جهانی نفت چه تأثیری بر اقتصاد ایران دارد؟

افزایش قیمت جهانی نفت می‌تواند از طریق تغییر ارزش صادرات نفت، هزینه حمل‌ونقل و وضعیت بازار ارز بر اقتصاد ایران اثر بگذارد.

در حالت کلی، رشد قیمت نفت ظرفیت افزایش درآمدهای صادراتی کشورهای تولیدکننده را دارد، اما در شرایط محدودیت‌های تجاری و امنیتی، این رابطه چندان ساده نیست.

درآمد واقعی نفتی به حجم صادرات، تخفیف‌های فروش، هزینه انتقال و امکان دریافت پول بستگی دارد.

اگر افزایش قیمت جهانی با کاهش حجم صادرات یا رشد هزینه حمل همراه شود، ممکن است بخشی از منافع افزایش نرخ از بین برود.

از طرف دیگر، رشد قیمت نفت و فرآورده‌های نفتی می‌تواند فشار تورمی بر اقتصاد جهانی ایجاد کند و از مسیر هزینه حمل‌ونقل و کالاهای وارداتی، بر کشورهای مختلف تأثیر بگذارد.

بنابراین بالا رفتن بهای برنت الزاماً به معنای افزایش متناسب درآمد نفتی ایران نیست.

جمع‌بندی؛ آینده نفت به امنیت تنگه هرمز گره خورده است

بازار جهانی نفت دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵ را با رشد قیمت آغاز کرد، اما در ادامه بخشی از افزایش اولیه خود را از دست داد.

نفت برنت ابتدا به ۱۰۵.۴۸ دلار رسید و سپس در گزارش به‌روزشده رویترز تا ۱۰۴.۵۰ دلار عقب نشست.

تشدید حملات انصارالله به عربستان و وقوع حوادث تازه برای نفتکش‌ها، نگرانی‌های امنیتی بازار را افزایش داده‌اند. در مقابل، امید به عرضه بیشتر فرآورده‌های نفتی روسیه و کاهش احتمالی تنش‌های مرتبط با زیرساخت‌های انرژی اروپا، فشار نزولی ایجاد کرده است.

مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده قیمت نفت در روزهای آینده، پایداری صادرات نفت خاورمیانه و امنیت مسیرهای دریایی، به‌ویژه تنگه هرمز، خواهد بود.

اگر جریان صادرات با اختلال تازه‌ای مواجه شود، احتمال افزایش دوباره قیمت‌ها وجود دارد. اما حفظ صادرات منطقه و کاهش نااطمینانی‌های بین‌المللی می‌تواند مانع رشد پایدار نفت شود.

در نتیجه، برای پیش‌بینی مسیر نفت نباید تنها به عبور برنت از مرز ۱۰۵ دلار توجه کرد؛ زیرا تحولات روز دوشنبه نشان داد قیمت این کالای راهبردی ممکن است ظرف چند ساعت، با انتشار یک خبر مهم، جهت خود را تغییر دهد.