فولاد ایرانیان
بحران در بازار لوازم خانگی؛ گرانی ۸۰ درصدی و فرار خریداران از بازار | چرا مردم دیگر کالای نو نمی‌خرند؟
بازار لوازم خانگی ایران در مهرماه ۱۴۰۵ با بحران کم‌سابقه‌ای از گرانی، کاهش قدرت خرید و رکود معاملات مواجه شده است؛ بحرانی که باعث شده بسیاری از خانوارها به جای خرید یخچال، ماشین لباسشویی و سایر وسایل نو، به تعمیر لوازم قدیمی یا خرید کالاهای دست‌دوم روی بیاورند. در شرایطی که نایب‌رئیس اتحادیه لوازم خانگی از افزایش حدود ۸۰ درصدی قیمت‌ها از اسفند سال گذشته خبر داده، فروشندگان با کمبود مشتری روبه‌رو هستند و تولیدکنندگان نیز از افزایش هزینه‌های تولید گلایه دارند. بررسی تازه‌ترین تحولات نشان می‌دهد که بازار لوازم خانگی در چرخه‌ای از گرانی و رکود گرفتار شده و خروج از آن بدون تقویت قدرت خرید خانوارها و اصلاح سیاست‌های اقتصادی دشوار خواهد بود.
۱۰:۰۴ - ۲۵ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
بررسی وضعیت بازار لوازم خانگی در روزهای پایانی مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که افزایش مداوم قیمت‌ها، خرید کالاهای ضروری خانه را برای بخش قابل‌توجهی از خانوارها دشوار کرده است. فروشگاه‌ها همچنان انواع یخچال، ماشین لباسشویی، تلویزیون و اجاق‌گاز را عرضه می‌کنند، اما تعداد خریداران واقعی با میزان مراجعه‌کنندگان تناسب ندارد.
گزارش میدانی ایسنا از بازار امین‌حضور تهران نیز نشان می‌دهد که بسیاری از مشتریان پس از استعلام قیمت و مقایسه محصولات، بدون خرید فروشگاه را ترک می‌کنند. این رفتار در شرایطی مشاهده می‌شود که فروشندگان از نوسانات قیمت و افزایش هزینه جایگزینی کالاهای فروخته‌شده سخن می‌گویند.
نکته قابل‌توجه آن است که برخلاف تصور عمومی، کاهش تقاضا الزاماً باعث کاهش قیمت محصولات نشده است. زیرا هزینه تأمین مواد اولیه، قطعات و سرمایه در گردش تولیدکنندگان همچنان بالاست.
در نتیجه، بازار با شرایطی روبه‌رو شده که از یک سو تقاضا کاهش یافته و از سوی دیگر، هزینه تولید و قیمت فروش همچنان تحت فشار افزایشی قرار دارد.
گرانی ۸۰ درصدی لوازم خانگی؛ چه اتفاقی برای قیمت‌ها افتاده است؟
حسین شهرستانی، نایب‌رئیس اتحادیه لوازم خانگی، در اظهاراتی که ۱۹ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد، اعلام کرد قیمت لوازم خانگی از نهم اسفند سال گذشته در مجموع حدود ۸۰ درصد افزایش یافته است.
به گفته این مقام صنفی، رشد قیمت مواد اولیه، محصولات پتروشیمی و فولاد از مهم‌ترین عوامل افزایش هزینه تولید بوده‌اند. البته این رقم برآورد اعلام‌شده از سوی اتحادیه است و نباید آن را به معنای افزایش دقیق و یکسان قیمت تمام مدل‌ها و برندها تلقی کرد.
بررسی تغییرات قیمت چند محصول مشخص نیز تصویری از وضعیت بازار ارائه می‌دهد.
بر اساس گزارش ۱۸ مهر ایسنا، میانگین قیمت یک مدل ماشین لباسشویی هشت کیلویی تولید داخل از حدود ۷۰ میلیون تومان در نیمه شهریور به بیش از ۷۵ میلیون تومان در نیمه مهر رسیده است.
همچنین یک مدل یخچال‌فریزر داخلی در همین دوره از حدود ۱۴۵ میلیون تومان به بیش از ۱۶۱ میلیون تومان افزایش قیمت داشته است؛ افزایشی که فشار بیشتری بر خریداران کالاهای ضروری وارد می‌کند.
این ارقام مربوط به مدل‌های بررسی‌شده هستند، نه متوسط قیمت تمام محصولات موجود در بازار.
چرا قیمت لوازم خانگی با وجود رکود کاهش پیدا نمی‌کند؟
یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مصرف‌کنندگان این است که چرا با وجود کاهش فروش، قیمت لوازم خانگی همچنان افزایش پیدا می‌کند؟
پاسخ را باید در ساختار هزینه‌های تولید جست‌وجو کرد. صنعت لوازم خانگی به موادی مانند فولاد، ورق‌های فلزی، محصولات پتروشیمی، قطعات الکترونیکی و تجهیزات فنی وابسته است.
افزایش قیمت این نهاده‌ها مستقیماً بر هزینه تولید تأثیر می‌گذارد. از سوی دیگر، نوسانات نرخ ارز، هزینه حمل‌ونقل، دستمزد و محدودیت‌های تأمین مالی نیز فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد می‌کند.
حتی تولیدکنندگانی که بخش بزرگی از قطعات مورد نیاز خود را در داخل کشور تأمین می‌کنند، لزوماً از آثار نوسانات اقتصادی مصون نیستند؛ زیرا قیمت برخی مواد اولیه داخلی نیز تحت تأثیر نرخ ارز و قیمت‌های جهانی قرار دارد.
بر همین اساس، ممکن است یک کارخانه با وجود کاهش تعداد سفارش‌ها، امکان کاهش قیمت محصولات خود را نداشته باشد.
این وضعیت از منظر اقتصادی به ترکیبی از رکود تقاضا و فشار تورمی شباهت دارد؛ شرایطی که در آن کاهش فروش به‌تنهایی برای ارزان شدن کالا کافی نیست.
تغییر رفتار خانوارها؛ تعمیر لوازم قدیمی جای خرید کالای نو را گرفت
یکی از مهم‌ترین پیامدهای گرانی لوازم خانگی، تغییر الگوی مصرف خانوارهای ایرانی است.
در گذشته، بسیاری از خانواده‌ها پس از گذشت چند سال یا کاهش کارایی وسایل، برای خرید مدل‌های جدید برنامه‌ریزی می‌کردند. اکنون افزایش هزینه‌ها باعث شده طول عمر استفاده از تجهیزات خانگی بیشتر شود.
بررسی پرونده منتشرشده ایسنا در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که تعمیر وسایل موجود و خرید محصولات کارکرده به گزینه‌های جدی‌تری برای تأمین نیاز خانوارها تبدیل شده است.
این تغییر به‌ویژه درباره یخچال و ماشین لباسشویی اهمیت دارد؛ زیرا این محصولات جزو نیازهای اساسی زندگی روزمره محسوب می‌شوند.
با این حال، افزایش تقاضا برای تعمیرات به معنای بی‌هزینه بودن این انتخاب نیست. قیمت قطعات یدکی و دستمزد تعمیرکاران نیز ممکن است افزایش یابد.
از سوی دیگر، تعمیر مکرر وسایل بسیار فرسوده می‌تواند در بلندمدت هزینه بیشتری نسبت به جایگزینی یک محصول کم‌مصرف و باکیفیت ایجاد کند.
بنابراین خانوارها هنگام تصمیم‌گیری باید هزینه تعمیر، عمر مفید باقی‌مانده دستگاه، مصرف انرژی و قیمت خرید محصول جایگزین را با یکدیگر مقایسه کنند.
بازار لوازم خانگی دست‌دوم چگونه رونق گرفته است؟
هم‌زمان با کاهش توان خرید محصولات نو، بازار کالاهای کارکرده برای برخی مصرف‌کنندگان جذاب‌تر شده است.
اختلاف قیمت میان لوازم خانگی نو و دست‌دوم می‌تواند خانوارهایی را که بودجه محدودی دارند، به سمت محصولات کارکرده سوق دهد.
با این حال، رونق احتمالی این بازار با خطراتی نیز همراه است. نبود ضمانت معتبر، احتمال خرابی قطعات اصلی، مصرف انرژی بالاتر برخی مدل‌های قدیمی و دشواری تأمین قطعات یدکی می‌تواند هزینه نهایی خرید را افزایش دهد.
کارشناسان توصیه می‌کنند خریداران هنگام تهیه لوازم خانگی دست‌دوم، سلامت موتور، کمپرسور، برد الکترونیکی و سایر قطعات حساس را بررسی کنند.
در چنین شرایطی، قیمت پایین‌تر نباید تنها معیار انتخاب باشد؛ زیرا هزینه تعمیر احتمالی می‌تواند صرفه‌جویی اولیه را از بین ببرد.
خرید اقساطی لوازم خانگی؛ راه نجات بازار یا بدهی تازه خانوارها؟
افزایش قیمت محصولات باعث شده خرید اقساطی برای بسیاری از مصرف‌کنندگان به یکی از معدود راه‌های تأمین لوازم ضروری تبدیل شود.
با این حال، فروش اقساطی نیز با مشکلات جدی روبه‌روست.
فروشندگان خرد معمولاً سرمایه محدودی دارند و نمی‌توانند حجم زیادی از موجودی فروشگاه را با بازپرداخت طولانی‌مدت عرضه کنند.
در شرایط تورمی، فروشنده نگران است که پس از دریافت کامل اقساط، مبلغ دریافتی برای خرید مجدد همان کالا کافی نباشد.
نایب‌رئیس اتحادیه لوازم خانگی نیز به محدودیت دسترسی کسبه کوچک به تسهیلات بانکی و دشوارتر شدن رقابت آنان با فروشگاه‌های بزرگ اشاره کرده است.
در مقابل، مصرف‌کنندگان نیز باید هنگام خرید اقساطی مجموع قیمت نهایی، نرخ سود، پیش‌پرداخت، جریمه دیرکرد و توان بازپرداخت ماهانه خود را بررسی کنند.
خرید اعتباری زمانی می‌تواند به بهبود بازار کمک کند که هزینه تأمین مالی آن منطقی باشد و بدهی خانوارها را از توان واقعی پرداختشان فراتر نبرد.
تولیدکنندگان لوازم خانگی با چه مشکلاتی روبه‌رو هستند؟
رکود بازار تنها فروشندگان را تحت فشار قرار نداده، بلکه می‌تواند آینده تولید داخلی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
کاهش فروش محصولات به معنای کندتر شدن بازگشت سرمایه به چرخه تولید است. در چنین وضعیتی، کارخانه‌ها برای تأمین مواد اولیه، پرداخت حقوق کارکنان و ادامه فعالیت خطوط تولید با فشار بیشتری مواجه می‌شوند.
در گزارش مردادماه درباره مشکلات صنعت لوازم خانگی نیز به چالش‌هایی مانند تأمین ارز، محدودیت انرژی، افزایش هزینه مواد اولیه و مشکلات سرمایه در گردش اشاره شده است.
اگر این شرایط ادامه پیدا کند، احتمال کاهش ظرفیت تولید، محدود شدن سرمایه‌گذاری‌های جدید و فشار بر اشتغال در زنجیره تولید و توزیع افزایش می‌یابد.
از این منظر، تقویت قدرت خرید مصرف‌کنندگان فقط اقدامی حمایتی برای خانوارها نیست، بلکه می‌تواند به حفظ تقاضای مؤثر و تداوم فعالیت تولیدکنندگان نیز کمک کند.
راهکار خروج از رکود بازار لوازم خانگی چیست؟
عبور از شرایط فعلی به مجموعه‌ای از سیاست‌های هماهنگ نیاز دارد.
نخستین ضرورت، ایجاد ثبات در سیاست‌های ارزی، تجاری و تأمین مواد اولیه است. تولیدکنندگان برای برنامه‌ریزی اقتصادی باید بتوانند هزینه‌های آینده را تا حد قابل‌قبولی پیش‌بینی کنند.
دومین ضرورت، شفاف شدن ساختار قیمت‌گذاری محصولات است. مشخص شدن سهم مواد اولیه، قطعات، دستمزد، حمل‌ونقل و شبکه توزیع در قیمت نهایی، امکان ارزیابی دقیق‌تر افزایش قیمت‌ها را فراهم می‌کند.
در مرحله بعد، توسعه ابزارهای تأمین مالی برای تولیدکنندگان و فروشندگان خرد اهمیت دارد.
همچنین اجرای برنامه‌های خرید اعتباری هدفمند می‌تواند بخشی از تقاضای متوقف‌شده را به بازار بازگرداند؛ البته به شرط آنکه با کنترل هزینه‌های تولید و حفظ توان بازپرداخت خانوارها همراه باشد.
تقویت رقابت، ارتقای کیفیت محصولات داخلی و بهبود خدمات پس از فروش نیز از عوامل مؤثر در بازسازی اعتماد مصرف‌کنندگان خواهد بود.
پیش‌بینی بازار لوازم خانگی در ماه‌های آینده؛ گرانی ادامه دارد؟
چشم‌انداز بازار لوازم خانگی در ادامه پاییز ۱۴۰۵ بیش از هر چیز به وضعیت نرخ ارز، هزینه مواد اولیه و قدرت خرید خانوارها وابسته خواهد بود.
اگر هزینه تولید همچنان افزایش یابد و درآمد واقعی خانوارها بهبود پیدا نکند، احتمال تداوم رکود همراه با فشار قیمتی وجود دارد.
در مقابل، ثبات اقتصادی، کاهش مشکلات تأمین مواد اولیه و فراهم شدن اعتبار خرید با شرایط مناسب می‌تواند به بازگشت تدریجی تقاضا کمک کند.
با این حال، در شرایط فعلی نمی‌توان زمان مشخصی برای کاهش قیمت لوازم خانگی اعلام کرد.
در مجموع، بحران بازار لوازم خانگی ایران دیگر فقط مسئله گرانی یخچال و ماشین لباسشویی نیست؛ بلکه به فاصله فزاینده میان هزینه تولید و قدرت خرید مردم تبدیل شده است. ادامه این روند می‌تواند خانوارهای بیشتری را به تعمیر لوازم فرسوده و خرید کالاهای دست‌دوم سوق دهد.
بازگشت رونق زمانی امکان‌پذیر خواهد بود که تولیدکننده بتواند با هزینه قابل مدیریت تولید کند، فروشنده از ثبات نسبی قیمت‌ها برخوردار باشد و مصرف‌کننده نیز توان مالی کافی برای خرید محصولات ضروری داشته باشد.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
