نجات نزدیک به ۳ هزار نفر از غرق‌شدگی در سواحل شمال؛ هشدار مهم درباره امنیت شناگران در دریای خزر

آیین اختتامیه طرح ساماندهی سواحل شمال کشور روز یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵ در سالن اجتماعات منطقه آزاد انزلی برگزار شد و گزارش آن در چهارشنبه ۲۹ مهر نیز در رسانه‌های خبری منتشر شد.

این مراسم هم‌زمان با هفته تربیت‌بدنی و ورزش، با هدف بررسی عملکرد دستگاه‌های اجرایی در فصل شنا، ارزیابی اقدامات پیشگیرانه و امدادی و شناسایی چالش‌های موجود در مدیریت سواحل دریای خزر برگزار شد.

در این گردهمایی سیدمحمد بطحایی، معاون وزیر کشور و رئیس سازمان امور اجتماعی، سید مناف هاشمی، معاون توسعه مدیریت و منابع وزارت ورزش و جوانان، هادی حق‌شناس استاندار گیلان، ابراهیم مهربان مدیرکل ورزش و جوانان گیلان، مهدی حیدری رئیس فدراسیون نجات‌غریق و غواصی و مصطفی طاعتی‌مقدم مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی حضور داشتند.

همچنین فرمانداران شهرستان‌های ساحلی، ناجیان غریق، نیروهای اورژانس و اعضای جمعیت هلال‌احمر استان‌های گیلان و مازندران در این مراسم شرکت کردند.

حضور هم‌زمان مسئولان اجرایی و نیروهای عملیاتی نشان‌دهنده ماهیت چندبخشی طرح ساماندهی سواحل است؛ طرحی که موفقیت آن تنها به استقرار ناجیان غریق وابسته نیست و به همکاری مجموعه‌ای از دستگاه‌های مرتبط با گردشگری، بهداشت، امنیت و مدیریت بحران نیاز دارد.

نجات نزدیک به ۳ هزار نفر در سواحل شمال؛ مهم‌ترین دستاورد طرح دریا

یکی از مهم‌ترین آمارهای اعلام‌شده در مراسم اختتامیه طرح ساماندهی سواحل، نجات نزدیک به ۳ هزار نفر در سه استان شمالی کشور بود.

سیدمحمد بطحایی، رئیس سازمان امور اجتماعی کشور، اعلام کرد حدود ۲ هزار و ۵۰۰ نفر از نیروهای اجرایی و امدادی در اجرای این طرح مشارکت داشته‌اند. وی همچنین از نجات نزدیک به ۳ هزار نفر از موقعیت‌های خطرناک و امدادرسانی حیاتی به حدود ۴۰۰ نفر توسط نیروهای پزشکی و امدادی خبر داد.

البته از آنجا که احتمال هم‌پوشانی میان آمار عملیات نجات و خدمات پزشکی وجود دارد، این دو رقم را نمی‌توان بدون اطلاعات تکمیلی با یکدیگر جمع کرد.

اهمیت این آمار زمانی روشن می‌شود که بدانیم در بسیاری از حوادث دریایی، فرصت نجات افراد بسیار محدود است. تغییر ناگهانی عمق آب، امواج شدید و جریان‌های شکافنده می‌تواند حتی شناگران باتجربه را نیز گرفتار کند.

از این منظر، حضور نیروهای آموزش‌دیده در مناطق شنا، فقط یک خدمت گردشگری نیست؛ بلکه بخشی از نظام پیشگیری از حوادث و حفاظت از جان شهروندان محسوب می‌شود.

آمار غرق‌شدگی در گیلان و مازندران؛ کاهش تلفات با وجود خطرات جدی

بررسی تازه‌ترین آمار رسمی نشان می‌دهد اجرای برنامه‌های ایمنی با کاهش تعداد جان‌باختگان در سواحل شمالی همراه بوده است.

در استان مازندران، علی عباسی، مدیرکل پزشکی قانونی، اعلام کرده است که طی دوره خرداد تا شهریور ۱۴۰۵، تعداد ۳۳ نفر بر اثر غرق‌شدگی در سواحل استان جان خود را از دست داده‌اند؛ رقمی که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل حدود ۳۰ درصد کاهش داشته است.

از میان جان‌باختگان، ۲۹ نفر مرد و چهار نفر زن بوده‌اند. همچنین ۷۲ درصد قربانیان را افراد غیربومی تشکیل داده‌اند؛ موضوعی که اهمیت آگاهی گردشگران از شرایط دریای خزر را برجسته می‌کند.

در گیلان نیز هادی حق‌شناس، استاندار این استان، از کاهش شمار جان‌باختگان از ۱۶ نفر در سال گذشته به سه نفر در سال جاری خبر داده است؛ کاهشی معادل حدود ۸۱ درصد که نشان‌دهنده بهبود قابل‌توجه وضعیت ایمنی در مقایسه سالانه اعلام‌شده است.

با وجود این، کاهش تلفات به معنای برطرف شدن خطر نیست. هر مورد غرق‌شدگی می‌تواند پیامدهای جدی برای خانواده‌ها داشته باشد و همچنان ضرورت گسترش پوشش امدادی را یادآوری می‌کند.

شناسایی ۵۵۶ نقطه حادثه‌خیز در مازندران؛ چالش بزرگ مدیریت سواحل

یکی از مهم‌ترین مشکلات مدیریت سواحل شمال، گستردگی مناطق خطرآفرین و دشواری نظارت بر تمامی محدوده‌های شنا است.

مصطفی سوادکوهی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار مازندران، در گزارش ۲۳ مهر اعلام کرد که در تابستان امسال ۴۷ طرح دریا در محدوده‌های مرتبط با ۵۵۶ نقطه حادثه‌خیز فعالیت داشته‌اند.

این آمار نشان می‌دهد مدیریت ایمنی سواحل به امکانات گسترده و نظارت مستمر نیاز دارد.

از سوی دیگر، آمار پزشکی قانونی نشان می‌دهد نوشهر با هشت مورد، بابلسر با هفت مورد و رامسر با شش مورد فوت ناشی از غرق‌شدگی، بیشترین تلفات ثبت‌شده در میان شهرستان‌های مازندران را داشته‌اند.

تمرکز حوادث در برخی شهرستان‌ها می‌تواند مبنایی برای اولویت‌بندی تجهیزات، افزایش نیروهای عملیاتی و گسترش آموزش‌های عمومی باشد.

مشکلات ناجیان غریق؛ از حقوق و بیمه تا نبود امنیت شغلی

در کنار آمار نجات‌یافتگان، وضعیت معیشتی و حرفه‌ای ناجیان غریق یکی از موضوعات مهم مطرح‌شده در این مراسم بود.

هادی حق‌شناس با اشاره به بهبود نسبی پرداخت‌ها در سال جاری، تأکید کرد مشکلات این نیروها همچنان به توجه جدی نیاز دارد.

فعالیت طولانی‌مدت زیر نور مستقیم خورشید، کمبود محل استقرار مناسب، مشکلات رفت‌وآمد و محدودیت تجهیزات از جمله دشواری‌های شغلی ناجیان غریق عنوان شده است.

استاندار گیلان همچنین پیشنهاد کرد امکان ایجاد ساختاری دائمی و سازمان‌یافته برای نجات غریق بررسی شود تا فعالیت این نیروها صرفاً به فصل شنا محدود نماند.

این پیشنهاد از منظر مدیریت منابع انسانی اهمیت دارد. قراردادهای فصلی، تأخیر احتمالی در پرداخت‌ها و نبود چشم‌انداز شغلی پایدار می‌تواند حفظ نیروهای باتجربه را دشوار کند.

در چنین شرایطی، ساماندهی وضعیت استخدامی، بیمه و آموزش مستمر ناجیان غریق باید در کنار خرید تجهیزات جدید مورد توجه قرار گیرد.

نقش هلال‌احمر و اورژانس در پیشگیری از حوادث دریایی

تجربه فصل شنای ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که پیشگیری از غرق‌شدگی فقط به عملیات نجات در آب محدود نمی‌شود.

بر اساس گزارش جمعیت هلال‌احمر گیلان تا ۲۰ شهریور، تیم‌های امدادی این استان ۱۲ هزار و ۶۲۴ مورد آموزش چهره‌به‌چهره به گردشگران ارائه کرده‌اند.

همچنین ۲۱ هزار و ۵۲۳ هشدار پیشگیرانه، ۱۲۷ عملیات نجات موفق و هزار و ۷۶ خدمت درمانی سرپایی در سواحل تحت پوشش ثبت شده است.

این اقدامات نشان می‌دهد آموزش عمومی می‌تواند در کنار حضور نیروهای عملیاتی، نقش مؤثری در کاهش احتمال وقوع حادثه داشته باشد.

هماهنگی میان ناجیان غریق، اورژانس و هلال‌احمر نیز اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا در حوادث شدید، انتقال سریع فرد نجات‌یافته به تیم درمانی و انجام اقدامات احیا می‌تواند تعیین‌کننده باشد.

برنامه‌های آینده برای ایمن‌سازی سواحل دریای خزر

یکی از موضوعات مهم برای فصل شنای آینده، استفاده گسترده‌تر از فناوری‌های نوین در پایش مناطق ساحلی است.

مسئولان هلال‌احمر گیلان از برنامه‌هایی برای استفاده از پهپادهای نظارتی، توسعه پست‌های مراقبتی مجهز و گسترش فعالیت‌های امدادی به محیط‌های آبی پرخطر خارج از محدوده طرح‌های سالم‌سازی خبر داده‌اند.

اجرای چنین برنامه‌هایی می‌تواند شناسایی زودهنگام افراد گرفتار در آب را تسهیل کند؛ به‌ویژه در مناطقی که فاصله میان پایگاه‌های امدادی زیاد است.

با این حال، فناوری به‌تنهایی جایگزین ناجیان غریق نخواهد شد. موفقیت این طرح‌ها به آموزش تخصصی، نگهداری تجهیزات، تأمین منابع مالی و تعیین مسئولیت مشخص برای دستگاه‌های اجرایی وابسته است.

از سوی دیگر، ایجاد سامانه یکپارچه ثبت حوادث، شناسایی نقاط پرخطر و ارزیابی زمان واکنش نیروهای امدادی می‌تواند به تصمیم‌گیری دقیق‌تر برای فصل‌های آینده کمک کند.

جمع‌بندی؛ پایان طرح ساماندهی سواحل، آغاز مسئولیتی مهم‌تر

اختتامیه طرح ساماندهی سواحل شمال کشور در منطقه آزاد انزلی، فرصتی برای بررسی عملکرد یک فصل پرکار نیروهای امدادی و اجرایی بود.

نجات نزدیک به ۳ هزار نفر در استان‌های شمالی و کاهش آمار غرق‌شدگی در گیلان و مازندران از مهم‌ترین نتایج اعلام‌شده این برنامه به شمار می‌رود.

با این حال، همچنان چالش‌هایی مانند کمبود تجهیزات، گستردگی نقاط حادثه‌خیز، مشکلات شغلی ناجیان غریق و نیاز به آموزش گردشگران وجود دارد.

مهم‌ترین نتیجه این مراسم آن است که ایمنی سواحل نباید به یک برنامه فصلی محدود شود. اگر دستگاه‌های مسئول بتوانند تجربه‌های سال ۱۴۰۵ را به برنامه‌ای دائمی برای پیشگیری، آموزش و امدادرسانی تبدیل کنند، امکان کاهش بیشتر حوادث دریایی در سال‌های آینده فراهم خواهد شد.

موفقیت واقعی طرح ساماندهی سواحل زمانی محقق می‌شود که خانواده‌ها بتوانند با اطمینان بیشتری از ظرفیت‌های گردشگری دریای خزر استفاده کنند و ناجیان غریق نیز از امکانات، آموزش و حمایت شغلی متناسب با مسئولیت حیاتی خود برخوردار باشند.