قیمت شیر خام ۶۸ هزار تومان می‌شود؟ زنگ گرانی دوباره شیر، ماست و پنیر به صدا درآمد + جدول قیمت و پیش‌بینی لبنیات

بررسی تازه‌ترین تحولات بازار لبنیات نشان می‌دهد صنعت لبنی کشور بار دیگر در نقطه حساسی از تصمیم‌گیری درباره هزینه مواد اولیه قرار گرفته است.

محمد فربد، سخنگوی انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی ایران، روز چهارشنبه ۲۹ مهر اعلام کرد که در نشست کارشناسان تنظیم بازار وزارت جهاد کشاورزی، موضوع افزایش قیمت شیر خام و چربی مطرح شده، اما اجرای نرخ‌های تازه به ابلاغ رسمی مصوبه وابسته است.

به گفته او، نماینده دامداران نرخ ۶۸ هزار تومان را برای هر کیلوگرم شیر خام استاندارد درب دامداری پیشنهاد کرده است. فربد همچنین برآورد کرده که با احتساب هزینه حمل‌ونقل، قیمت این محصول از ۷۰ هزار تومان فراتر نرود. این برآورد نیز نرخ مصوب محسوب نمی‌شود.

جدول قیمت شیر خام؛ اختلاف نرخ قبلی و پیشنهاد جدید چقدر است؟

مقایسه این ارقام نشان می‌دهد چنانچه پیشنهاد دامداران بدون تغییر تصویب شود، هزینه پایه خرید هر کیلوگرم شیر خام ۷ هزار و ۵۰۰ تومان افزایش خواهد یافت.

برای کارخانه‌ای که روزانه ۱۰ تن شیر خام با همین مشخصات خریداری می‌کند، این اختلاف به‌صورت فرضی معادل ۷۵ میلیون تومان افزایش هزینه خرید روزانه خواهد بود؛ البته بدون در نظر گرفتن تغییرات کیفیت، چربی، قراردادها و سایر هزینه‌ها.

این محاسبه نشان می‌دهد چرا حتی یک افزایش نسبتاً محدود در قیمت هر کیلوگرم شیر خام، برای کارخانه‌های بزرگ لبنی اهمیت اقتصادی دارد.

آیا قیمت شیر خام واقعاً به ۶۸ هزار تومان افزایش یافته است؟

مهم‌ترین نکته در خبرهای جدید بازار لبنیات، تفاوت میان پیشنهاد افزایش قیمت و ابلاغ نرخ رسمی است.

در اردیبهشت ۱۴۰۵، کارگروه امنیت غذایی و تنظیم بازار کالاهای کشاورزی، قیمت هر کیلوگرم شیر خام با چربی استاندارد ۳.۲ درصد را ۶۰ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین کرد. همچنین برای هر یک‌دهم درصد چربی، مبلغ ۶۵۰ تومان در مصوبه مربوطه در نظر گرفته شد.

اکنون دامداران خواستار بازنگری این ارقام شده‌اند و نرخ ۶۸ هزار تومان را پیشنهاد کرده‌اند.

بااین‌حال، محمد فربد در تازه‌ترین اظهارات خود تصریح کرده که مصوبه احتمالی هنوز ابلاغ نشده و صنایع لبنی منتظر اعلام رسمی هستند.

بنابراین تا زمان انتشار نرخ نهایی، اعلام افزایش قطعی ۱۲.۴ درصدی قیمت شیر خام یا گرانی قطعی محصولات لبنی بر اساس این پیشنهاد، صحیح نیست.

حتی در صورت موافقت با اصل افزایش قیمت، این احتمال وجود دارد که نرخ نهایی با رقم پیشنهادی دامداران تفاوت داشته باشد.

قیمت شیر، ماست و پنیر چقدر افزایش پیدا می‌کند؟

شیر خام ماده اولیه اصلی بخش بزرگی از محصولات لبنی است. به همین دلیل، افزایش قیمت خرید آن می‌تواند بر هزینه تولید شیر بسته‌بندی، ماست، پنیر، دوغ و خامه اثر بگذارد.

البته سهم شیر خام در قیمت تمام‌شده همه محصولات یکسان نیست.

برای مثال، در تولید شیر پاستوریزه، بهای ماده اولیه نقش مهمی دارد، اما در محصولاتی مانند پنیر، علاوه بر مقدار شیر مصرفی، فرآیند تولید، بازده تبدیل شیر به پنیر، بسته‌بندی و هزینه نگهداری نیز اهمیت دارد.

در محصولات پرچرب نیز نرخ خرید چربی شیر می‌تواند نقش بیشتری در تغییر هزینه تولید داشته باشد.

از سوی دیگر، کارخانه‌ها با هزینه‌هایی مانند دستمزد، انرژی، بسته‌بندی، حمل‌ونقل، سردخانه و توزیع روبه‌رو هستند.

بنابراین افزایش ۱۲.۴ درصدی قیمت پیشنهادی شیر خام به معنای افزایش ۱۲.۴ درصدی قیمت تمام محصولات لبنی نیست.

میزان تغییر قیمت مصرف‌کننده باید با توجه به نرخ نهایی شیر خام، ساختار هزینه هر محصول و ضوابط قیمت‌گذاری مشخص شود.

آخرین نرخ‌های مرجع شیر، ماست و پنیر چه بود؟

برای بررسی احتمال افزایش قیمت لبنیات، می‌توان به آخرین نرخ‌های مرجع منتشرشده برای محصولات تنظیم‌بازاری مراجعه کرد.

در چهارم خرداد ۱۴۰۵، قیمت شیر نایلونی ۹۰۰ گرمی با چربی ۱.۵ درصد، ۸۴ هزار تومان و شیر بطری یک‌کیلویی با همین درصد چربی، ۹۸ هزار تومان اعلام شد.

در همان مصوبه، قیمت پنیر UF چهارصدگرمی ۲۰۳ هزار تومان و ماست دبه‌ای دوکیلویی ۲۲۸ هزار و ۷۰۰ تومان تعیین شده بود.

این ارقام، نرخ‌های مرجع اعلام‌شده در خردادماه هستند و نباید بدون بررسی مجدد به‌عنوان قیمت قطعی فروشگاهی در ۳۰ مهر معرفی شوند.

چنانچه نرخ شیر خام تغییر کند، لازم است وضعیت این محصولات نیز در چارچوب تصمیم‌های نهادهای مسئول بررسی شود.

تا زمان انتشار فهرست جدید، محاسبه قیمت قطعی شیر، ماست و پنیر بر مبنای افزایش پیشنهادی شیر خام امکان‌پذیر نیست.

افزایش قیمت چربی شیر؛ خامه و محصولات پرچرب گران‌تر می‌شوند؟

در کنار نرخ پایه شیر خام، موضوع افزایش قیمت چربی نیز یکی از بخش‌های مهم مذاکرات تازه بوده است.

براساس اظهارات سخنگوی انجمن صنایع فرآورده‌های لبنی، برای هر یک‌دهم درصد چربی مبلغ ۸۵۰ تومان پیشنهاد شده است.

این رقم نسبت به نرخ قبلی ۶۵۰ تومانی، ۲۰۰ تومان بیشتر است و رشد حدود ۳۰.۸ درصدی را نشان می‌دهد.

اهمیت این تغییر در آن است که ارزش چربی شیر در قیمت‌گذاری محصولات مختلف یکسان نیست.

برای نمونه، محصولاتی مانند خامه، کره و برخی انواع پنیر پرچرب، نسبت به تغییر هزینه تأمین چربی حساسیت بیشتری دارند.

بااین‌حال، درصد افزایش نرخ چربی را نمی‌توان مستقیماً به درصد گرانی خامه یا کره تبدیل کرد؛ زیرا ساختار هزینه و مقدار ماده اولیه مصرفی در هر محصول متفاوت است.

به همین دلیل، اثر نهایی پیشنهاد جدید بر قیمت محصولات پرچرب تنها پس از روشن شدن نرخ مصوب و نحوه اجرای آن مشخص خواهد شد.

کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف لبنیات؛ نگرانی تازه برای سفره خانوار

در کنار بحث افزایش هزینه تولید، کاهش قدرت خرید مردم به یکی از مهم‌ترین مشکلات صنعت لبنیات تبدیل شده است.

محمد فربد در اظهارات روز ۲۹ مهر اعلام کرد سرانه مصرف شیر و فرآورده‌های لبنی طی یک سال گذشته حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش یافته است.

او دلیل اصلی این وضعیت را عقب ماندن رشد درآمد خانوارها از تورم عنوان کرد.

این رقم، برآورد اعلام‌شده از سوی سخنگوی انجمن صنایع لبنی است و برای ارزیابی مستقل آن باید به آمار رسمی مصرف خانوار نیز مراجعه کرد.

کاهش مصرف لبنیات از دو منظر اهمیت دارد.

نخست آنکه شیر و فرآورده‌های لبنی از منابع غذایی حاوی پروتئین و کلسیم هستند و کاهش دسترسی خانوارها به آن‌ها می‌تواند کیفیت سبد غذایی را تحت تأثیر قرار دهد.

دوم اینکه افت تقاضای مصرفی ممکن است برای کارخانه‌ها نیز مشکل ایجاد کند؛ زیرا افزایش هزینه تولید هم‌زمان با کاهش توان خرید مشتریان، امکان انتقال کامل هزینه‌ها به قیمت فروش را محدود می‌کند.

در چنین شرایطی، سیاست‌گذار با مسئله‌ای دوطرفه روبه‌رو است: حفظ توان تولید دامداران و صنایع لبنی از یک سو و جلوگیری از فشار بیشتر بر مصرف‌کنندگان از سوی دیگر.

چرا دامداران درخواست افزایش قیمت شیر خام دارند؟

تولید شیر خام با هزینه‌های متعددی همراه است که بخشی از آن‌ها تحت تأثیر شرایط عمومی اقتصاد قرار می‌گیرند.

خوراک دام، مکمل‌های غذایی، دارو، خدمات دامپزشکی، دستمزد کارگران، انرژی و هزینه نگهداری تجهیزات از مهم‌ترین عوامل هزینه‌ای دامداری‌ها هستند.

اگر این هزینه‌ها افزایش پیدا کنند و نرخ فروش شیر خام متناسب با آن‌ها تغییر نکند، حاشیه سود واحدهای دامداری ممکن است کاهش یابد.

در مقابل، صنایع لبنی نیز با محدودیت‌های هزینه‌ای و تقاضای مصرف‌کنندگان روبه‌رو هستند.

به همین دلیل، تعیین قیمت شیر خام تنها یک تصمیم مربوط به دامداری نیست؛ بلکه می‌تواند بر کل زنجیره تأمین لبنیات، از تولیدکننده اولیه تا فروشگاه و مصرف‌کننده، اثر بگذارد.

مهم‌ترین چالش تنظیم بازار، دستیابی به نرخی است که هم شرایط تولید را در نظر بگیرد و هم موجب افزایش نامتناسب قیمت محصولات نهایی نشود.

آیا صادرات شیر خام دلیل گرانی لبنیات است؟

یکی دیگر از موضوعات مطرح‌شده در روزهای اخیر، تأثیر صادرات شیر خام به جمهوری آذربایجان بر بازار داخلی است.

محمد فربد در واکنش به این موضوع اعلام کرده که حجم صادرات شیر خام به آذربایجان بسیار محدود است و به گفته او، اثر قابل‌توجهی بر تأمین نیاز داخلی یا قیمت محصولات لبنی ندارد.

بااین‌حال، برای بررسی دقیق اثر تجارت خارجی بر بازار شیر خام، آمار رسمی حجم تولید، صادرات و مصرف داخلی لازم است.

در حال حاضر، بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی انجمن صنایع لبنی، محور اصلی بحث قیمت‌گذاری، هزینه تولید و بازنگری نرخ خرید شیر خام است.

توزیع شیر مدارس از اول آبان ۱۴۰۵؛ برنامه جدید چه جزئیاتی دارد؟

هم‌زمان با مطرح شدن افزایش قیمت شیر خام، سخنگوی انجمن صنایع لبنی از برنامه توزیع شیر مدارس نیز خبر داده است.

به گفته فربد، قرار است توزیع شیر مدارس از اول آبان ۱۴۰۵ آغاز شود و مسئولیت اجرایی آن در استان‌ها به استانداران واگذار شده است.

او همچنین اعلام کرده که در برنامه موجود، توزیع شیر تنها یک روز در هفته پیش‌بینی شده و از محدود بودن تعداد دفعات توزیع انتقاد کرده است.

این برنامه از منظر دسترسی دانش‌آموزان به مواد غذایی اهمیت دارد، اما اجرای واقعی آن به تأمین بودجه، قراردادهای خرید، شبکه توزیع و هماهنگی دستگاه‌های مسئول وابسته خواهد بود.

افزایش احتمالی قیمت شیر خام نیز می‌تواند بر هزینه تأمین شیر موردنیاز مدارس اثر بگذارد.

بنابراین اجرای منظم این برنامه در کنار تصمیم جدید قیمت‌گذاری، یکی از موضوعاتی است که باید در روزهای آینده پیگیری شود.

پیش‌بینی قیمت لبنیات در آبان ۱۴۰۵؛ شیر و ماست گران می‌شوند؟

با توجه به شرایط فعلی، سه سناریوی اصلی برای بازار لبنیات در آبان‌ماه قابل بررسی است.

سناریوی نخست؛ تصویب نرخ ۶۸ هزار تومانی: اگر پیشنهاد دامداران بدون تغییر پذیرفته و ابلاغ شود، هزینه خرید شیر خام استاندارد نسبت به نرخ قبلی حدود ۱۲.۴ درصد افزایش خواهد یافت. در این شرایط، احتمال درخواست کارخانه‌ها برای بازنگری قیمت محصولات نهایی بیشتر می‌شود.

سناریوی دوم؛ تصویب افزایشی کمتر از پیشنهاد: اگر نهادهای مسئول نرخ پایین‌تری را تعیین کنند، فشار مستقیم ناشی از رشد قیمت شیر خام بر هزینه کارخانه‌ها کمتر از سناریوی نخست خواهد بود. البته سایر هزینه‌های تولید همچنان مؤثرند.

سناریوی سوم؛ ادامه نرخ قبلی در کوتاه‌مدت: اگر تصمیم نهایی به تعویق بیفتد، قیمت رسمی پایه ممکن است برای مدتی بدون تغییر باقی بماند. بااین‌حال، این وضعیت لزوماً به معنای ثبات همه قیمت‌های فروشگاهی نیست.

در هر سه سناریو، رفتار مصرف‌کنندگان، وضعیت عرضه و مقررات مربوط به قیمت‌گذاری محصولات لبنی بر روند بازار تأثیر خواهند داشت.

قیمت جدید شیر خام چه زمانی ابلاغ می‌شود؟

تا تازه‌ترین گزارش‌های بررسی‌شده در ۲۹ مهر ۱۴۰۵، زمان مشخصی برای ابلاغ نرخ جدید شیر خام اعلام نشده بود.

سخنگوی انجمن صنایع لبنی نیز تأکید کرده که اجرای تغییرات به تصمیم نهایی و ابلاغ رسمی وابسته است.

بنابراین پیش از اعلام نرخ قطعی، سه موضوع باید روشن شود: قیمت پایه هر کیلوگرم شیر خام، نرخ مربوط به چربی و نحوه اعمال تغییرات احتمالی در قیمت محصولات مصرفی.

پس از مشخص شدن این موارد، امکان محاسبه دقیق‌تر تأثیر افزایش قیمت بر شیر بسته‌بندی، ماست، پنیر و دیگر فرآورده‌ها فراهم خواهد شد.

جمع‌بندی؛ لبنیات در انتظار تصمیم مهم وزارت جهاد کشاورزی

بازار لبنیات ایران در آستانه آبان ۱۴۰۵ با احتمال افزایش هزینه مواد اولیه مواجه شده است.

در نشست کارشناسی ۲۸ مهر، نماینده دامداران قیمت ۶۸ هزار تومان را برای هر کیلوگرم شیر خام پیشنهاد کرده؛ رقمی که ۷ هزار و ۵۰۰ تومان بالاتر از نرخ قبلی است.

همچنین پیشنهاد افزایش نرخ چربی از ۶۵۰ به ۸۵۰ تومان برای هر یک‌دهم درصد مطرح شده است.

بااین‌حال، مهم‌ترین نکته این است که هیچ‌یک از این ارقام پیشنهادی، تا زمان انتشار گزارش‌های بررسی‌شده، به‌عنوان نرخ جدید ابلاغ نشده‌اند.

در صورت تصویب افزایش قیمت، هزینه تولید محصولات لبنی می‌تواند بیشتر شود، اما میزان گرانی احتمالی شیر، ماست و پنیر هنوز مشخص نیست.

در شرایطی که سخنگوی انجمن صنایع لبنی از کاهش ۱۰ تا ۱۵ درصدی مصرف این محصولات خبر داده، تصمیم نهایی درباره نرخ شیر خام از نظر معیشت خانوارها و پایداری تولید اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است.

اکنون نگاه فعالان صنعت لبنیات و مصرف‌کنندگان به اعلام رسمی وزارت جهاد کشاورزی و نهادهای تنظیم بازار دوخته شده تا مشخص شود افزایش پیشنهادی به چه میزان تصویب خواهد شد و چه اثری بر قیمت محصولات لبنی در آبان‌ماه خواهد داشت.