خبر مهم برای بازار گوشت قرمز؛ وعده توقف گرانی با افزایش ۵۰ درصدی پرواربندی | قیمت گوشت در آبان ۱۴۰۵ کاهش می‌یابد؟

بازار گوشت قرمز در ماه‌های اخیر یکی از پرچالش‌ترین بخش‌های سبد غذایی خانوارهای ایرانی بوده است. افزایش قیمت انواع گوشت گوسفندی و گوساله موجب شده بخش قابل‌توجهی از مصرف‌کنندگان برای تأمین این محصول با محدودیت بیشتری روبه‌رو شوند.

در چنین شرایطی، منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، از بهبود وضعیت تولید و عرضه داخلی خبر داده و نسبت به توقف افزایش قیمت‌ها ابراز امیدواری کرده است.

به گفته او، شرایط زایش دام در مناطق غربی، جنوب‌غربی و فلات مرکزی مناسب بوده و افزایش فعالیت واحدهای پرواربندی می‌تواند زمینه ورود دام‌های بیشتری به بازار را در ماه‌های آینده فراهم کند.

پوریان معتقد است بخشی از فشار قیمت در بازار به عوامل اقتصادی و انتظارات ناشی از تنش‌های منطقه‌ای مربوط است و تولیدکنندگان داخلی توانسته‌اند عرضه دام را حفظ کنند.

اظهارات مشابه این مقام صنفی در گزارش‌های اخیر بازار نیز بازتاب داشته است. او پیش‌تر تأکید کرده بود که افزایش ظرفیت تولید، لزوماً به کاهش فوری قیمت گوشت در خرده‌فروشی منجر نمی‌شود.

به این ترتیب، مهم‌ترین پرسش این است که آیا افزایش دام آماده کشتار می‌تواند به کاهش واقعی قیمت گوشت در قصابی‌ها منجر شود؟

قیمت گوشت امروز؛ ران گوساله به ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان رسید

بررسی نرخ‌های منتشرشده در روز سه‌شنبه ۱۲ آبان ۱۴۰۵ نشان می‌دهد قیمت بسیاری از قطعات پرمصرف گوشت همچنان در محدوده‌های بالا قرار دارد.

این قیمت‌ها نشان می‌دهد حتی ثبات نرخ‌ها در یک روز، به معنای ارزان شدن گوشت برای خانوارها نیست.

برای بسیاری از مصرف‌کنندگان، مسئله اصلی تنها توقف افزایش قیمت نیست؛ بلکه فاصله قیمت فعلی با توان خرید آن‌هاست.

افزایش ۵۰ درصدی پرواربندی؛ آیا عرضه گوشت در زمستان بیشتر می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین بخش‌های اظهارات منصور پوریان به رشد فعالیت‌های پرواربندی در کشور اختصاص دارد.

به گفته رئیس شورای تأمین دام، میزان پرواربندی دام سبک و سنگین در اواخر تابستان و پاییز امسال حدود ۵۰ درصد نسبت به سال گذشته افزایش یافته است.

او پیش‌بینی کرده که جمعیت دام پروارشده در کشور به حدود هشت میلیون رأس برسد؛ ظرفیتی که می‌تواند در ماه‌های زمستان و حتی بهار سال آینده به تقویت عرضه دام آماده کشتار کمک کند.

البته این ارقام در گفت‌وگوی ارائه‌شده از سوی پوریان مطرح شده‌اند و گزارش آماری مستقلی که رشد دقیق ۵۰ درصدی و پیش‌بینی هشت میلیون رأس را تأیید کند، در منابع بررسی‌شده یافت نشد.

پوریان در گزارش‌های دیگر نیز از افزایش فعالیت واحدهای پرواربندی و بهبود شرایط زایش پاییزی سخن گفته است.

از نظر اقتصادی، افزایش پرواربندی می‌تواند در میان‌مدت بر عرضه گوشت اثر بگذارد؛ زیرا دام‌های کم‌وزن پس از طی دوره پرورش، به وزن مناسب کشتار می‌رسند.

با این حال، این افزایش ظرفیت به معنای ورود فوری تمام دام‌ها به بازار نیست.

زمان آماده شدن دام‌ها، هزینه خوراک و تصمیم دامداران برای فروش، از عواملی هستند که سرعت انتقال تولید به بازار مصرف را مشخص می‌کنند.

آمار رسمی تولید گوشت چه می‌گوید؟ یک نکته مهم درباره افزایش عرضه

در کنار اظهارات فعالان صنفی، تازه‌ترین داده‌های مرکز آمار ایران تصویر دقیق‌تری از وضعیت کشتارگاه‌های رسمی ارائه می‌دهند.

بر اساس گزارشی که ششم آبان ۱۴۰۵ منتشر شد، میزان گوشت قرمز عرضه‌شده در کشتارگاه‌های رسمی کشور در شهریور امسال به ۴۰ هزار و ۹۷۴ تن رسید.

این رقم نسبت به مردادماه حدود ۹ درصد افزایش داشت، اما در مقایسه با شهریور سال گذشته ۱۰ درصد کمتر بود.

این آمار از دو جهت اهمیت دارد.

نخست اینکه افزایش ماهانه عرضه در کشتارگاه‌ها مشاهده شده و می‌تواند با بهبود عرضه در آغاز پاییز سازگار باشد.

دوم اینکه کاهش سالانه نشان می‌دهد هنوز نمی‌توان از رشد فراگیر تولید گوشت نسبت به سال قبل سخن گفت.

البته مرکز آمار تأکید کرده که بخشی از کشتار دام، به‌ویژه دام سبک، خارج از کشتارگاه‌های رسمی انجام می‌شود و در این آمار لحاظ نشده است.

بنابراین، ارقام کشتارگاه‌های رسمی معادل کل تولید گوشت کشور نیستند؛ اما برای سنجش روند بازار، شاخص مهمی محسوب می‌شوند.

نیاز سالانه ایران به گوشت قرمز چقدر است؟

برآوردهای منتشرشده، نیاز سالانه کشور به گوشت قرمز را حدود یک میلیون تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن نشان می‌دهند.

در برخی گزارش‌های صنفی، تولید داخلی نزدیک به ۹۰۰ هزار تن و نیاز به واردات حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار تن در سال اعلام شده است.

این ارقام برآوردهایی درباره ظرفیت تولید و نیاز بازار هستند و باید میان آن‌ها و آمار تولید تحقق‌یافته تفاوت گذاشت.

از سوی دیگر، برآوردهای مصرف و تولید در گزارش‌های مختلف یکسان نیستند؛ بنابراین برای تعیین میزان دقیق کمبود یا مازاد گوشت در کشور، داده‌های کامل و هم‌دوره ضروری است.

با این حال، روشن است که تولید داخلی نقش اصلی در تأمین گوشت قرمز ایران را بر عهده دارد و واردات نیز یکی از ابزارهای تکمیلی تنظیم بازار است.

چرا با افزایش عرضه دام، قیمت گوشت ارزان نمی‌شود؟

یکی از مهم‌ترین پرسش‌های مصرف‌کنندگان این است که چرا با وجود اعلام افزایش جمعیت دام و بهبود پرواربندی، قیمت گوشت در خرده‌فروشی همچنان بالاست؟

پاسخ این پرسش را باید در تفاوت بازار دام زنده با بازار گوشت مصرفی جست‌وجو کرد.

بر اساس گزارش‌های اخیر، قیمت هر کیلوگرم بره نر کشتاری سنگین حدود ۶۹۰ تا ۷۲۰ هزار تومان و قیمت گاو زنده در محدوده ۵۲۰ تا ۵۷۰ هزار تومان اعلام شده است.

اما این نرخ‌ها مستقیماً قابل مقایسه با قیمت یک کیلوگرم گوشت بدون استخوان نیستند.

وزن زنده دام شامل بخش‌هایی است که پس از کشتار به گوشت قابل فروش تبدیل نمی‌شوند. علاوه بر آن، هزینه کشتار، حمل‌ونقل، سردخانه، بسته‌بندی و توزیع نیز به قیمت نهایی اضافه می‌شود.

تفاوت ارزش قطعات مختلف لاشه نیز عامل مهم دیگری است.

برای مثال، قیمت ران یا ماهیچه ممتاز معمولاً با قلوه‌گاه یا گوشت دارای استخوان یکسان نیست.

در نتیجه، کاهش قیمت دام زنده ممکن است با تأخیر به خرده‌فروشی منتقل شود و حتی در بعضی شرایط، تنها سرعت افزایش قیمت را کاهش دهد.

تأثیر حذف ارز ترجیحی و گرانی نهاده‌های دامی بر قیمت گوشت

هزینه خوراک دام یکی از عوامل اصلی تعیین قیمت تمام‌شده تولید گوشت است.

دامداران برای پرورش گوسفند و گوساله به نهاده‌هایی مانند جو، ذرت، کنجاله سویا و علوفه نیاز دارند.

افزایش هزینه تأمین این اقلام، به‌ویژه نهاده‌های وارداتی، می‌تواند سودآوری واحدهای پرواربندی را کاهش دهد.

پوریان در اظهارات خود تأکید کرده که تغییر سیاست ارزی نهاده‌ها و افزایش هزینه‌های تولید، بر شرایط دامداری تأثیر گذاشته است.

او در عین حال به افزایش استفاده از علوفه داخلی، به‌خصوص یونجه، اشاره کرده و آن را عاملی برای کاهش بخشی از فشار هزینه‌ها دانسته است.

گزارش‌های اخیر بازار نیز از افزایش سهم علوفه داخلی در تغذیه دام و تلاش تولیدکنندگان برای کنترل هزینه‌ها حکایت دارند.

قیمت انرژی، دستمزد، حمل‌ونقل و هزینه سرمایه در گردش همچنان بر قیمت نهایی اثرگذار هستند.

آیا شرایط سیاسی و جنگی عامل افزایش قیمت گوشت است؟

منصور پوریان بخشی از نوسانات اخیر بازار گوشت را به شرایط سیاسی و امنیتی، افزایش هزینه حمل‌ونقل و واکنش‌های روانی بازار نسبت داده است.

او معتقد است در شرایط افزایش نااطمینانی، قیمت بعضی کالاها ممکن است بیش از تغییر واقعی عرضه و تقاضا نوسان کند.

این برداشت در گزارش‌های قبلی او درباره بازار گوشت نیز مطرح شده است.

با این حال، نسبت دادن سهم مشخصی از قیمت گوشت به عوامل روانی، بدون ارائه بررسی آماری مستقل، قابل تأیید نیست.

تأثیر تحولات سیاسی بر قیمت کالاها می‌تواند از مسیرهای مختلفی مانند تغییر نرخ ارز، هزینه حمل، محدودیت تجارت و انتظارات فعالان بازار ظاهر شود.

بنابراین، تحلیل گرانی گوشت نیازمند بررسی هم‌زمان هزینه تولید، وضعیت عرضه، میزان تقاضا و عوامل اقتصادی است.

چرا گوشت وارداتی دیگر مزیت قیمتی سابق را ندارد؟

یکی دیگر از محورهای اظهارات رئیس شورای تأمین دام، کاهش قدرت رقابت گوشت وارداتی با تولید داخل است.

به گفته پوریان، افزایش نرخ ارز و هزینه‌های حمل‌ونقل موجب شده واردات گوشت با قیمت مناسب برای مصرف‌کنندگان دشوارتر شود.

در مردادماه، وزارت جهاد کشاورزی امکان ثبت سفارش واردات گوشت گرم و منجمد را برای متقاضیان فراهم کرد تا ظرفیت بیشتری برای تنظیم بازار ایجاد شود.

با این حال، صدور مجوز واردات لزوماً به معنای عرضه فوری محصول با قیمت پایین نیست.

هزینه خرید خارجی، نرخ ارز، حمل‌ونقل و زمان رسیدن محموله‌ها می‌تواند بر قیمت نهایی تأثیر بگذارد.

اگر گوشت وارداتی اختلاف قیمت محسوسی با محصول داخلی نداشته باشد، توان آن برای ایجاد رقابت در بازار محدود خواهد شد.

در مقابل، واردات هدفمند و عرضه منظم می‌تواند در زمان کاهش تولید داخلی، به جلوگیری از کمبود کمک کند.

پیش‌بینی قیمت گوشت در هفته‌های آینده؛ سه سناریوی احتمالی

بررسی شرایط فعلی نشان می‌دهد بازار گوشت قرمز در ادامه آبان و آغاز زمستان می‌تواند سه مسیر متفاوت را تجربه کند.

سناریوی نخست؛ توقف افزایش قیمت: اگر عرضه دام آماده کشتار افزایش پیدا کند و هزینه نهاده‌ها و حمل‌ونقل تغییر محسوسی نداشته باشد، احتمال ثبات بیشتر قیمت‌ها وجود دارد.

سناریوی دوم؛ کاهش محدود برخی اقلام: در صورت افزایش عرضه گوشت گرم و تشدید رقابت میان فروشندگان، ممکن است قیمت بعضی قطعات گوسفندی و گوساله کاهش پیدا کند. این کاهش الزاماً همه محصولات را دربرنخواهد گرفت.

سناریوی سوم؛ ادامه گرانی: اگر نرخ ارز یا هزینه تولید افزایش یابد، حتی رشد عرضه داخلی نیز ممکن است برای کاهش قیمت مصرف‌کننده کافی نباشد.

نکته مهم این است که کاهش قیمت در بازار دام زنده باید در قیمت‌های خرده‌فروشی نیز مشاهده شود تا بتوان از بهبود واقعی شرایط خرید خانوارها سخن گفت.

جمع‌بندی؛ وعده ارزانی گوشت چه زمانی به سفره مردم می‌رسد؟

اظهارات منصور پوریان درباره رشد پرواربندی و افزایش عرضه گوشت گرم، از وجود ظرفیت‌هایی برای بهبود شرایط بازار حکایت دارد.

با این حال، تازه‌ترین آمار رسمی نشان می‌دهد عرضه گوشت در کشتارگاه‌های کشور در شهریور نسبت به ماه قبل افزایش یافته، اما همچنان از شهریور سال گذشته کمتر بوده است.

این تفاوت نشان می‌دهد برای ارزیابی وضعیت بازار نباید تنها به برآوردهای تولید یا امیدواری فعالان صنفی اتکا کرد.

مهم‌ترین نتیجه بررسی‌ها این است که افزایش عرضه می‌تواند سرعت رشد قیمت گوشت را کاهش دهد، اما ارزان شدن قطعی این محصول هنوز تأیید نشده است.

در ادامه آبان و زمستان ۱۴۰۵، میزان ورود دام پروارشده به بازار، وضعیت نهاده‌های دامی، نرخ ارز و هزینه توزیع تعیین خواهد کرد که آیا قیمت گوشت قرمز به ثبات می‌رسد یا فشار گرانی ادامه پیدا می‌کند.

برای خانوارها، معیار اصلی موفقیت سیاست‌های تنظیم بازار نه صرفاً افزایش تعداد دام، بلکه کاهش واقعی هزینه خرید گوشت در فروشگاه‌ها و دسترسی بهتر به این ماده غذایی خواهد بود.