فولاد ایرانیان
هشدار قالیباف به ترامپ درباره جنگ دوباره با ایران؛ آمریکا هنوز به شروط هفت‌گانه پاسخ نداده است | مذاکرات تهران و واشنگتن به کجا رسید؟
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس شورای اسلامی و مسئول تیم مذاکره‌کننده ایران، در گفت‌وگویی با شبکه الجزیره هشدار داد که حمله نظامی دوباره آمریکا به ایران می‌تواند برای دونالد ترامپ پیامدهای سنگین نظامی و سیاسی داشته باشد. او ضمن تأکید بر آمادگی ایران برای مذاکره و دفاع، اعلام کرد تهران آخرین پاسخ خود را درباره طرح هفت‌بندی پایان جنگ به واشنگتن ارسال کرده، اما هنوز پاسخ رسمی دریافت نکرده است. قالیباف همچنین از مخالفت ایران با ادامه وضعیت «نه جنگ و نه صلح» سخن گفت و بازگشایی تنگه هرمز را به اجرای تعهداتی از جمله رفع محاصره دریایی، لغو تحریم‌ها و پذیرش پایان جنگ مرتبط دانست. این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که قطر و پاکستان برای نزدیک کردن مواضع طرفین تلاش می‌کنند، اما واشنگتن همچنان نسبت به برخی خواسته‌های تهران موضع منفی دارد. اکنون مهم‌ترین پرسش این است که آیا تبادل پیام‌های اخیر به توافقی تازه منجر خواهد شد یا اختلاف بر سر شروط ایران، بحران را طولانی‌تر می‌کند؟
۱۵:۴۰ - ۲۱ آبان ۱۴۰۵
وانانیوز|
Anadolu Agency
مصاحبه محمدباقر قالیباف با الجزیره که روز چهارشنبه ۲۰ آبان ۱۴۰۵ منتشر شد، حاوی توضیحات تازه‌ای درباره وضعیت تماس‌های غیرمستقیم تهران و واشنگتن بود.
رئیس مجلس اعلام کرد ایران پاسخ خود را به پیشنهادهای مطرح‌شده از طریق میانجی‌ها ارسال کرده و در این پاسخ بر حقوق و مطالبات موردنظر تهران تأکید شده است.
به گفته قالیباف، آمریکا هنوز واکنش رسمی و مشخصی به آخرین نامه ایران نشان نداده و تصمیم بعدی باید از سوی واشنگتن اتخاذ شود.
او تأکید کرد که از نظر ایران، اجرای شروط هفت‌گانه پیش‌نیاز ادامه مذاکرات و بازگشایی تنگه هرمز است.
این موضع‌گیری با گزارش خبرگزاری رویترز در ۵ نوامبر نیز همخوانی دارد. رویترز پیش‌تر به نقل از یک مقام ایرانی گزارش داده بود که تهران پیشنهاد تازه‌ای را از طریق قطر برای آمریکا فرستاده و واشنگتن در حال بررسی آن است.
بنابراین، مذاکرات مستقیم و رسمی هنوز از سر گرفته نشده، اما تبادل پیام‌ها از مسیر میانجی‌ها ادامه داشته است. این تفاوت اهمیت دارد؛ زیرا توقف گفت‌وگوی مستقیم لزوماً به معنای قطع کامل مسیر دیپلماتیک نیست.
شروط هفت‌گانه ایران برای توافق با آمریکا چیست؟
یکی از مهم‌ترین محورهای گفت‌وگوی قالیباف، شروط هفت‌گانه تهران برای ازسرگیری مذاکرات و پایان وضعیت جنگی بود.
او تأکید کرد این خواسته‌ها از نظر ایران موضوعات جدیدی نیستند و به توافق‌ها و تفاهم‌های قبلی، از جمله تفاهم‌نامه اسلام‌آباد در ماه ژوئن، ارتباط دارند.
براساس اظهارات رئیس هیئت مذاکره‌کننده ایران، رفع محاصره دریایی آمریکا، لغو تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های مسدودشده، پایان رسمی جنگ و توقف درگیری‌ها در سایر جبهه‌های مرتبط، از مهم‌ترین مطالبات تهران هستند.
قالیباف همچنین خواستار پایان مداخله آمریکا در مدیریت تنگه هرمز و خروج نیروهای اضافی این کشور از منطقه شد.
با این حال، متن کامل و نهایی سند هفت‌بندی به‌صورت عمومی منتشر نشده و نمی‌توان موارد مطرح‌شده در مصاحبه را بدون دسترسی به سند، فهرست حقوقی قطعی تمام بندها دانست.
از دید تهران، اجرای این مطالبات باید پیش از ورود به مرحله بعدی گفت‌وگوها انجام شود؛ موضعی که یکی از اختلافات اصلی با واشنگتن است.
پاسخ آمریکا به پیشنهاد ایران چه بوده است؟ اختلاف تهران و واشنگتن ادامه دارد
درحالی‌که قالیباف می‌گوید هنوز پاسخ رسمی به آخرین نامه ایران دریافت نشده، مقام‌های آمریکایی نسبت به بخش‌هایی از پیشنهاد تهران موضع انتقادی گرفته‌اند.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز هشتم نوامبر اعلام کرد گفت‌وگوهای غیرمستقیم پیشرفت قابل‌توجهی نداشته و برخی خواسته‌های ایران را غیرواقع‌بینانه دانست.
هم‌زمان، واشنگتن بر ضرورت بررسی موضوع هسته‌ای ایران در چارچوب مذاکرات تأکید دارد؛ درحالی‌که تهران خواستار اجرای اقدامات اولیه اعتمادساز و رفع فشارهای اقتصادی پیش از ورود به گفت‌وگوهای گسترده‌تر است.
بنابراین، اختلاف تنها بر سر محتوای توافق نیست؛ ترتیب اجرای تعهدات نیز اهمیت دارد.
ایران می‌خواهد ابتدا بخشی از خواسته‌هایش اجرا شود و سپس مذاکرات ادامه یابد. آمریکا در مقابل، به دنبال دریافت تضمین‌هایی درباره برنامه هسته‌ای و سایر موضوعات موردنظر خود است.
این اختلاف بر سر تقدم و تأخر اقدامات می‌تواند حتی در صورت توافق کلی بر اهداف، مانع دستیابی سریع به نتیجه شود.
طرح دو روزه بازگشایی تنگه هرمز؛ میانجی‌گران چه پیشنهادی دارند؟
یکی از تحولات مهم در مذاکرات، مطرح شدن برنامه‌ای فشرده برای اجرای اقدامات اعتمادساز است.
براساس گزارش آکسیوس، میانجی‌گران منطقه‌ای پیشنهاد کرده‌اند که در مرحله نخست، آمریکا بخشی از محدودیت‌های دریایی و مالی را بردارد و ایران نیز اقداماتی مرتبط با همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجام دهد.
در مرحله بعد، مسیر عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز عادی‌سازی شود و مذاکرات درباره موضوعات باقی‌مانده ادامه پیدا کند.
قالیباف نیز در مصاحبه خود تأیید کرد که درباره کوتاه کردن زمان اجرای اقدامات از هفت روز به دو روز گفت‌وگو شده است.
با وجود این، طرح دو روزه هنوز توافق نهایی محسوب نمی‌شود. اجرای آن به پذیرش متقابل تعهدات، تعیین سازوکار راستی‌آزمایی و توافق درباره ترتیب اقدامات وابسته خواهد بود.
هشدار قالیباف به ترامپ؛ آیا جنگ تازه به استیضاح رئیس‌جمهور آمریکا منجر می‌شود؟
یکی از صریح‌ترین بخش‌های مصاحبه رئیس مجلس، هشدار او درباره پیامدهای حمله نظامی مجدد آمریکا به ایران بود.
قالیباف پیش‌بینی کرد که آغاز جنگ تازه می‌تواند برای ترامپ شکستی سیاسی به همراه داشته باشد و زمینه اقدام کنگره برای استیضاح او را فراهم کند.
این اظهارات پس از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر ۲۰۲۶ مطرح شده است؛ انتخاباتی که در آن حزب دموکرات موفق شد کنترل هر دو مجلس نمایندگان و سنا را برای دوره جدید کنگره به دست آورد.
با این حال، هشدار قالیباف درباره استیضاح ترامپ یک پیش‌بینی سیاسی است، نه نتیجه‌ای قطعی یا فرآیندی که آغاز آن اعلام شده باشد.
استیضاح رئیس‌جمهور آمریکا به اقدام مجلس نمایندگان نیاز دارد و برکناری او مستلزم محکومیت با رأی دوسوم سناتورهاست.
بنابراین، تغییر ترکیب کنگره می‌تواند زمینه افزایش نظارت بر دولت ترامپ را فراهم کند، اما به معنای حتمی بودن استیضاح یا برکناری او نیست.
وضعیت «نه جنگ و نه صلح»؛ استراتژی جدید ایران چیست؟
قالیباف در بخش دیگری از مصاحبه اعلام کرد تهران قصد ندارد وضعیت طولانی‌مدت بلاتکلیفی میان جنگ و صلح را ادامه دهد.
او در توضیح این موضع گفت ایران از یک‌سو مسیر توافق را باز می‌داند و از سوی دیگر بر تقویت بازدارندگی نظامی تأکید دارد.
رئیس مجلس همچنین ادعاهایی درباره افزایش توان دفاعی ایران پس از درگیری‌های گذشته، هدف قرار دادن پهپادهای دشمن و آسیب رساندن به یک جنگنده اف-۳۵ مطرح کرد.
این ادعاهای عملیاتی در مصاحبه بیان شده‌اند، اما برای تأیید مستقل جزئیات آنها، از جمله تعداد پهپادها یا میزان آسیب احتمالی به جنگنده، شواهد عمومی کافی در منابع بررسی‌شده وجود ندارد.
در تحلیل سیاسی، تأکید هم‌زمان بر مذاکره و آمادگی دفاعی می‌تواند نشانه تلاش تهران برای حفظ قدرت چانه‌زنی باشد.
با این حال، ادامه این وضعیت برای مدت طولانی می‌تواند هزینه‌های اقتصادی و امنیتی قابل‌توجهی بر ایران و کشورهای منطقه تحمیل کند.
تنگه هرمز در مذاکرات ایران و آمریکا؛ اختلاف حقوقی بر سر مدیریت آبراه
تنگه هرمز یکی از حساس‌ترین محورهای اختلاف میان تهران و واشنگتن است.
قالیباف در گفت‌وگو با الجزیره اعلام کرد ایران و عمان درباره مدیریت مسیرهای عبور کشتی‌ها به تفاهم رسیده‌اند و شرایط تنگه دیگر به وضعیت پیش از جنگ بازنخواهد گشت.او همچنین استدلال کرد که مقررات عبورومرور باید براساس اختیارات کشورهای ساحلی تعیین شود.
با این حال، تفسیر حقوقی او مورد اتفاق‌نظر نیست.
براساس تحلیل مؤسسه چتم‌هاوس، هرچند ایران و عمان بر آب‌های سرزمینی خود حاکمیت دارند، تنگه هرمز یک آبراه مورد استفاده برای کشتیرانی بین‌المللی است و حق عبور ترانزیتی کشتی‌ها در حقوق بین‌الملل اهمیت ویژه‌ای دارد.
ایران و آمریکا عضو کنوانسیون ۱۹۸۲ حقوق دریاها نیستند، اما بخش مهمی از مقررات عبور ترانزیتی از دید بسیاری از حقوقدانان جزو حقوق بین‌الملل عرفی محسوب می‌شود.
از این رو، توافق احتمالی ایران و عمان درباره مدیریت ترافیک دریایی، به‌تنهایی تمام اختلافات حقوقی مربوط به محدود کردن عبور کشتی‌های کشورهای دیگر را حل نمی‌کند.
چرا بازگشایی تنگه هرمز برای اقتصاد جهان اهمیت دارد؟
بحران تنگه هرمز تنها مسئله‌ای میان ایران و آمریکا نیست.
این آبراه یکی از مسیرهای مهم تجارت انرژی جهان است و اختلال در عبور کشتی‌ها می‌تواند بر هزینه حمل‌ونقل، بیمه دریایی و قیمت انرژی تأثیر بگذارد.
خبرگزاری رویترز در گزارش ۱۱ نوامبر اعلام کرد با وجود افزایش نسبی تردد نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل گاز طبیعی مایع، تهدیدهای امنیتی در منطقه همچنان ادامه دارد.
در ماه اکتبر ۳۱ کشتی حامل گاز طبیعی مایع از منطقه خارج شدند، اما هم‌زمان حملات به کشتی‌ها نیز افزایش یافت.
این وضعیت نشان می‌دهد بازگشت بخشی از فعالیت تجاری لزوماً به معنای برقراری امنیت کامل نیست.
برای کشورهای صادرکننده انرژی و شرکت‌های کشتیرانی، یک توافق پایدار باید علاوه بر رفع محدودیت‌های رسمی، خطر حملات و اختلالات احتمالی را نیز کاهش دهد.
نقش قطر، پاکستان، روسیه و چین در مذاکرات تهران و واشنگتن
قالیباف در مصاحبه خود از قطر و پاکستان به‌عنوان دو میانجی اصلی میان ایران و آمریکا نام برد.
او همچنین اعلام کرد روسیه، چین و برخی کشورهای منطقه برای نزدیک کردن مواضع طرفین تلاش می‌کنند.
به گفته رئیس مجلس، مقام‌های آمریکایی در تماس با روسیه خواستار کمک مسکو برای فراهم شدن زمینه گفت‌وگوهای مستقیم شده‌اند. این روایت درباره درخواست واشنگتن از مسکو هنوز نیازمند تأیید مستقل طرف‌های مربوط است.
در روزهای اخیر، تلاش‌های دیپلماتیک قطر نیز افزایش یافته است. نخست‌وزیر این کشور با ترامپ و مقام‌های ارشد آمریکایی درباره روند میانجی‌گری گفت‌وگو کرده است.
اهمیت میانجی‌ها در شرایط کنونی، انتقال پیام‌ها و یافتن فرمولی است که بتواند اختلاف دو طرف درباره ترتیب اجرای تعهدات را کاهش دهد.
با این حال، هیچ میانجی‌ای نمی‌تواند بدون موافقت تهران و واشنگتن، اجرای توافق را تضمین کند.
آیا تیم مذاکره‌کننده ایران تغییر کرده است؟
رئیس مجلس در پاسخ به شایعات مربوط به تغییر ترکیب مذاکره‌کنندگان اعلام کرد که ساختار تیم ایرانی تغییری نکرده است.
قالیباف گفت مسئولیت هیئتی شش‌نفره را بر عهده دارد و تصمیم‌های کلان مربوط به مذاکرات در شورای عالی امنیت ملی اتخاذ می‌شود و به تأیید رهبر جمهوری اسلامی می‌رسد.
این توضیح از نظر سیاسی اهمیت دارد؛ زیرا در مذاکرات حساس، مشخص بودن مرجع تصمیم‌گیری و مسئولیت اجرای توافق می‌تواند از ابهام درباره اختیارات مذاکره‌کنندگان بکاهد.
با این حال، اعلام ثبات تیم مذاکره‌کننده به معنای پیشرفت قطعی مذاکرات یا نزدیک شدن به امضای توافق نیست.
لبنان و یمن در مذاکرات؛ چرا اختلاف ایران و آمریکا فراتر از پرونده هسته‌ای است؟
بخش دیگری از مصاحبه قالیباف به تحولات لبنان، یمن و روابط ایران با کشورهای منطقه اختصاص داشت.
او تأکید کرد از نظر تهران، پایان جنگ باید شامل توقف درگیری‌ها در جبهه‌های مرتبط، از جمله لبنان، باشد.
این موضع نشان می‌دهد ایران خواستار توافقی گسترده‌تر از موضوع هسته‌ای است؛ درحالی‌که آمریکا بر بررسی پرونده هسته‌ای و دریافت تضمین‌های مشخص تأکید دارد.
در موضوع یمن نیز قالیباف از امکان ایفای نقش میانجی ایران میان عربستان و انصارالله سخن گفت.
البته انصارالله کنترل صنعا و بخش‌هایی از یمن را در اختیار دارد، اما دولت مورد حمایت این جنبش، دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده بین‌المللی یمن نیست.
گسترش دامنه مذاکرات به مسائل منطقه‌ای ممکن است زمینه یک توافق جامع‌تر را فراهم کند، اما هم‌زمان تعداد اختلافات و طرف‌های تأثیرگذار بر نتیجه را افزایش می‌دهد.
آینده مذاکرات ایران و آمریکا؛ توافق نزدیک است یا جنگ؟
در شرایط فعلی، سه موضوع اصلی همچنان حل‌نشده باقی مانده است: شروط اولیه تهران، درخواست‌های واشنگتن درباره برنامه هسته‌ای و ترتیب اجرای تعهدات متقابل.
از یک سو، استمرار تبادل پیام‌ها و فعالیت میانجی‌ها نشان می‌دهد مسیر دیپلماسی به‌طور کامل بسته نشده است.
از سوی دیگر، اظهارات انتقادی مقام‌های آمریکایی و تأکید ایران بر اجرای پیشینی شروط هفت‌گانه نشان می‌دهد فاصله میان دو طرف همچنان قابل‌توجه است.
همچنین هیچ‌یک از این تحولات به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که جنگ تازه‌ای در آینده نزدیک قطعی است.
ارزیابی دقیق‌تر چشم‌انداز مذاکرات به پاسخ رسمی واشنگتن، تغییر احتمالی مواضع دو طرف و نتایج اقدامات میانجی‌ها بستگی دارد.
جمع‌بندی؛ پیام اصلی قالیباف به ترامپ چه بود؟
مصاحبه محمدباقر قالیباف با الجزیره، موضع تهران درباره ادامه مذاکرات و پایان بحران با آمریکا را روشن‌تر کرد.
رئیس مجلس تأکید دارد ایران آخرین پیشنهاد خود را ارسال کرده و اکنون منتظر پاسخ رسمی واشنگتن است. او همچنین رفع محاصره دریایی، لغو تحریم‌ها، پایان جنگ و تعیین تکلیف وضعیت تنگه هرمز را از محورهای اصلی توافق احتمالی معرفی کرد.
مهم‌ترین پیام این مصاحبه آن است که تهران ادامه دیپلماسی را رد نمی‌کند، اما می‌خواهد اقدامات مشخصی از سوی آمریکا پیش از ورود به مرحله بعدی مذاکرات اجرا شود.
در مقابل، واشنگتن هنوز با بخش‌هایی از مطالبات ایران مخالفت دارد و بر ضرورت بررسی موضوع هسته‌ای تأکید می‌کند.
هشدار قالیباف درباره پیامدهای جنگ تازه برای ترامپ نیز بخشی از موضع بازدارنده تهران است و نباید آن را به معنای پیش‌بینی قطعی شکست نظامی یا استیضاح رئیس‌جمهور آمریکا تلقی کرد.
در نهایت، نتیجه مذاکرات بیش از آنکه به لحن هشدارهای سیاسی وابسته باشد، به امکان توافق بر سر تعهدات مشخص، ترتیب اجرای آنها و سازوکار راستی‌آزمایی بستگی خواهد داشت.
تا زمانی که این اختلافات حل نشوند، وضعیت روابط تهران و واشنگتن همچنان با ابهام همراه خواهد بود؛ ابهامی که آثار آن فراتر از دو کشور، بر امنیت منطقه و اقتصاد جهانی نیز تأثیر می‌گذارد.
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
