ناهمسویی دلار و طلا؛ چرا بازار طلا به نرخ‌های فعلی ارز اعتماد ندارد؟

بازارهای مالی ایران بار دیگر وارد مرحله‌ای از ناهمسویی معنادار شده‌اند؛ جایی که بازار ارز و بازار طلا، برخلاف انتظار، روایت واحدی از آینده اقتصاد ارائه نمی‌دهند. در شرایطی که قیمت دلار آزاد در محدوده ۱۶۳ هزار تومان تثبیت نسبی پیدا کرده، محاسبات دقیق بازار نشان می‌دهد قیمت طلا، گواهی سپرده شمش و صندوق‌های طلا بر مبنای دلاری در بازه ۱۵۷ تا ۱۵۸ هزار تومان کشف قیمت می‌شوند. این فاصله نه‌تنها یک اختلاف عددی ساده نیست، بلکه نشانه‌ای از شکاف انتظارات، بی‌اعتمادی به پایداری نرخ‌های فعلی ارز و ارزیابی متفاوت فعالان بازار از ریسک‌های پیش‌روست.

ناهمسویی دلار آزاد و قیمت طلا در بازار ایران

به‌طور سنتی انتظار می‌رود قیمت طلا در بازار داخلی، به‌ویژه طلای فیزیکی و ابزارهای مالی مبتنی بر طلا، تبعیتی مستقیم و تقریباً بی‌واسطه از دلار آزاد داشته باشد. اما آنچه امروز در بازار دیده می‌شود، فاصله‌ای معنادار میان این دو متغیر است. طلا رفتاری محتاطانه‌تر از دلار نشان می‌دهد و گویی معامله‌گران آن، نرخ‌های فعلی ارز را موقتی و شکننده تلقی می‌کنند. این ناهمسویی، به‌ویژه در صندوق‌های طلا و گواهی سپرده شمش که محاسبات دقیق‌تری دارند، آشکارتر است و پیام روشنی به بازار می‌دهد؛ طلا هنوز روایت دلار ۱۶۳ هزار تومانی را نپذیرفته است.

نقش اونس جهانی طلا در شکل‌دهی انتظارات داخلی

تحولات بازار جهانی طلا یکی از عوامل کلیدی در شکل‌گیری این رفتار محتاطانه است. بازار جهانی در سال ۲۰۲۵ و ابتدای ۲۰۲۶ نوساناتی کم‌سابقه را تجربه کرده که مستقیماً بر ذهنیت معامله‌گران ایرانی اثر گذاشته است. حسین اسدی‌نیا، کارشناس بازارهای مالی، با اشاره به این روند تأکید می‌کند که اونس جهانی طلا در ابتدای سال ۲۰۲۶ به سقف تاریخی حدود ۵۶۰۰ دلار رسید، اما خیلی زود با ریزشی سنگین تا محدوده ۴۴۰۰ دلار عقب نشست؛ نوسانی که از ورود بازار به فاز آشوب حکایت دارد.

سفته‌بازی چینی‌ها و جهش عجیب اونس طلا

به گفته اسدی‌نیا، بخش مهمی از رشد پرشتاب اونس جهانی طلا، ناشی از سفته‌بازی سرمایه‌گذاران چینی بوده است؛ موضوعی که حتی وزیر خزانه‌داری آمریکا نیز به آن اشاره کرده است. ورود سرمایه‌های بزرگ و کوتاه‌مدت، قیمت‌ها را از مسیرهای بنیادی دور کرده و باعث شکل‌گیری حباب‌های مقطعی شده است. همین تجربه تلخ نوسان شدید، اکنون فعالان بازار طلا در ایران را محتاط کرده و آن‌ها را از هم‌راستا شدن کامل با نرخ‌های بالای دلار بازداشته است.

آشوب قیمتی و دشواری تشخیص روند کوتاه‌مدت

بازار جهانی طلا در فاصله‌ای کوتاه هم سقف ۵۶۰۰ دلاری و هم کف ۴۴۰۰ دلاری را لمس کرده است؛ اختلافی نزدیک به ۱۲۰۰ دلار که معمولاً نشانه ورود بازار به دوره‌ای از سردرگمی و بی‌ثباتی است. در چنین شرایطی، پیش‌بینی روند سه‌ماهه یا حتی شش‌ماهه طلا بسیار دشوار می‌شود. این بلاتکلیفی مستقیماً به بازار داخلی ایران نیز سرایت کرده و تصمیم‌گیری را برای سرمایه‌گذاران دشوار ساخته است.

سرایت سردرگمی جهانی به بازار طلای ایران

فعالان بازار طلای ایران امروز با این پرسش اساسی مواجه‌اند که آیا زمان خرید فرا رسیده یا باید منتظر اصلاح‌های عمیق‌تر ماند. این تردید به‌وضوح در معاملات گواهی سپرده شمش طلای ۲۴ عیار در بورس کالا دیده می‌شود؛ بازاری که هنوز نتوانسته جهت مشخصی به خود بگیرد و میان خریداران و فروشندگان تعادل شکننده‌ای برقرار است.

شمش طلای بورسی؛ معامله زیر ارزش ذاتی

یکی از نشانه‌های روشن این وضعیت، قیمت‌گذاری شمش طلای ۲۴ عیار در بورس کالاست. در حال حاضر، هر گرم شمش طلا در قالب گواهی سپرده با قیمتی حدود ۲۵ میلیون و ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار تومان معامله می‌شود؛ سطحی پایین‌تر از ۲۶ میلیون تومان. این در حالی است که همان شمش در بازار فیزیکی دبی، قیمتی در محدوده ۲۷ میلیون و ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان دارد؛ اختلافی معنادار که نمی‌توان آن را نادیده گرفت.

حفره قیمتی میان بورس کالا و بازار دبی

بازار طلای دبی همواره یکی از معیارهای مهم ارزش‌گذاری طلا برای فعالان ایرانی بوده است. فاصله حدود یک‌ونیم میلیون تومانی میان قیمت شمش در بورس کالای ایران و بازار دبی، نشان می‌دهد شمش‌های بورسی با حفره قیمتی و زیر ارزش ذاتی معامله می‌شوند. این شکاف، خود بازتابی از احتیاط سرمایه‌گذاران و تردید نسبت به چشم‌انداز کوتاه‌مدت بازار است.

فشار بر صندوق‌های طلا و معامله زیر NAV

این وضعیت تنها به گواهی سپرده شمش محدود نمانده و به صندوق‌های طلا در بازار سرمایه نیز سرایت کرده است. بسیاری از صندوق‌های طلا امروز زیر ارزش خالص دارایی‌های خود معامله می‌شوند، چراکه مبنای ارزش‌گذاری آن‌ها همان قیمت‌های محتاطانه گواهی سپرده شمش در بورس کالاست. این موضوع از یک‌سو جذابیت بالقوه‌ای برای سرمایه‌گذاران بلندمدت ایجاد کرده و از سوی دیگر، نشانه‌ای از نبود اجماع در کوتاه‌مدت است.

ریسک‌های ژئوپلیتیک و سایه تهدیدات ترامپ

در کنار عوامل اقتصادی، ریسک‌های ژئوپلیتیک نقش پررنگی در بازار طلا ایفا می‌کنند. اسدی‌نیا معتقد است مهم‌ترین چالش امنیتی جهان در شرایط کنونی، تهدیدات دونالد ترامپ علیه ایران است؛ عاملی که هم اونس جهانی طلا را در سطوح بالای حوالی ۵۱۷۰ دلار نگه داشته و هم بازار طلای ایران را در وضعیت بلاتکلیف قرار داده است.

تهدید به‌جای جنگ؛ سناریوی غالب بازار

با این حال، ارزیابی غالب این است که ترامپ اساساً رئیس‌جمهوری جنگ‌طلب نیست و بیش از آنکه به دنبال درگیری مستقیم باشد، از تهدید به‌عنوان اهرمی برای پیشبرد مذاکرات استفاده می‌کند. بسیاری از فعالان بازار بر این باورند که این تهدیدات یا عملی نخواهد شد یا در بدترین حالت به درگیری بسیار محدود ختم می‌شود؛ سناریویی که می‌تواند به کاهش قیمت طلا در بازار جهانی و داخلی منجر شود.

چشم‌انداز تکنیکال اونس جهانی طلا

از منظر تکنیکال، اونس جهانی طلا همچنان پتانسیل اصلاح قیمتی را حفظ کرده است. سطوح ۵۰۰۰ دلار و حتی محدوده ۴۸۰۰ دلار به‌عنوان حمایت‌های محتمل مطرح می‌شوند. به باور تکنیکالیست‌ها، پس از چند بار معامله شدن در این سطوح پایین‌تر، مسیر برای یک حرکت صعودی قدرتمند هموار خواهد شد.

هدف ۶۵۰۰ دلاری؛ رؤیا یا واقعیت؟

بر اساس همین تحلیل‌ها، احتمال حرکت اونس جهانی طلا به سمت ۶۰۰۰ تا ۶۵۰۰ دلار تا پایان سال ۲۰۲۶ وجود دارد. تحقق این سناریو مستلزم عبور بازار از فاز آشوب کوتاه‌مدت و تثبیت تقاضای بلندمدت است؛ تقاضایی که نشانه‌های آن همچنان در بازار دیده می‌شود.

خریداران بزرگ هنوز میدان را ترک نکرده‌اند

یکی از نشانه‌های مهم تداوم چشم‌انداز صعودی، حضور خریداران بزرگ در بازار جهانی طلاست. به گفته اسدی‌نیا، سفارش‌های سنگینی در محدوده ۴۸۰۰ تا ۵۰۰۰ دلار باقی مانده که نشان می‌دهد تقاضای بلندمدت هنوز اشباع نشده و بازیگران بزرگ، بازار را ترک نکرده‌اند.

جمع‌بندی؛ سردرگمی کوتاه‌مدت، امیدواری بلندمدت

مجموع این عوامل نشان می‌دهد بازار طلا در ایران، چه در بخش فیزیکی، چه در بورس کالا و چه در صندوق‌های طلا، در کوتاه‌مدت با سردرگمی و احتیاط همراه است. ناهمسویی میان دلار آزاد و قیمت طلا، بازتابی از تردید نسبت به پایداری نرخ‌های فعلی ارز و نگرانی از اصلاح‌های جهانی است. با این حال، در افق ۱۲ ماهه، تقریباً اجماع وجود دارد که قیمت‌ها به‌مراتب بالاتر از سطوح فعلی خواهند بود. اگرچه مسیر کوتاه‌مدت همچنان پرنوسان و مبهم است، اما چشم‌انداز کلی نشان می‌دهد سال ۲۰۲۶ نیز می‌تواند، همچون ۲۰۲۵، سالی صعودی و قابل‌توجه برای بازار طلا باشد.