قیمت نفت صعودی شد؛ برنت در مسیر رشد هفتگی ۶ درصدی زیر سایه بحران هرمز

در معاملات روز جمعه، قیمت آتی نفت برنت با ۱۹ سنت، معادل ۰.۲۵ درصد افزایش، به ۷۶.۴۹ دلار در هر بشکه رسید. نفت خام وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با ۱۹ سنت، معادل ۰.۲۶ درصد رشد، ۷۲.۲۷ دلار در هر بشکه معامله شد.

رویترز نیز در گزارش روز جمعه خود از رشد محدود قیمت نفت خبر داده و نوشته نفت برنت و WTI در مسیر ثبت رشد هفتگی قابل توجه قرار گرفته‌اند. طبق این گزارش، برنت در هفته جاری حدود ۶ درصد و شاخص نفت آمریکا حدود ۵ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده است.

چرا نفت بالا رفت؟

مهم‌ترین عامل رشد قیمت نفت، بازگشت ریسک ژئوپلیتیکی به بازار انرژی است. تنگه هرمز، که یکی از حیاتی‌ترین مسیرهای انتقال نفت و گاز جهان محسوب می‌شود، پس از تنش‌های تازه منطقه‌ای با کاهش شدید تردد نفتکش‌ها روبه‌رو شده است.

بر اساس داده‌های اداره اطلاعات انرژی آمریکا، در سال ۲۰۲۴ روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت و مایعات نفتی از تنگه هرمز عبور کرده که معادل حدود ۲۰ درصد مصرف جهانی نفت بوده است. این سهم بالا باعث می‌شود هرگونه اختلال در این آبراه، حتی اگر موقتی باشد، فوراً به قیمت نفت در بازارهای جهانی منتقل شود.

هرمز؛ ریسکی که هنوز از بازار خارج نشده است

رویترز گزارش داده تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز در روز پنجشنبه تقریباً به حالت سکون درآمده بود و تنها تعداد بسیار کمی از کشتی‌ها از این مسیر عبور کردند. این وضعیت پس از تشدید تنش‌ها و حملات اخیر به کشتی‌ها در نزدیکی این آبراه رخ داد؛ رخدادی که باعث شد مالکان کشتی و شرکت‌های بیمه، خطر عبور از منطقه را دوباره ارزیابی کنند.

در همین چارچوب، واندانا هاری، بنیانگذار شرکت تحلیلی Vanda Insights، گفته قیمت‌ها از اوج میانه هفته عقب‌نشینی کرده‌اند، اما ریسک همچنان قابل توجه است؛ زیرا تردد از هرمز تقریباً متوقف شده و هنوز نشانه روشنی از زمان بازگشت کامل شرایط عادی وجود ندارد. همین ارزیابی نشان می‌دهد بازار نفت فعلاً میان دو نیروی متضاد گرفتار است: نگرانی از اختلال عرضه از یک سو و امید به دیپلماسی از سوی دیگر.

چرا قیمت نفت جهش شدیدتری نداشت؟

با وجود اهمیت تنگه هرمز، قیمت نفت هنوز به شکل انفجاری بالا نرفته است. دلیل اصلی این موضوع، امید بازار به بازگشت مسیر دیپلماتیک میان آمریکا و ایران و پرهیز از گسترش جنگ تمام‌عیار است. رویترز نوشته اظهارات مقام‌های آمریکایی درباره کاهش احتمال جنگ گسترده و خودداری آمریکا از هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی ایران، بخشی از نگرانی بازار را محدود کرده است.

به بیان ساده، بازار نفت هنوز «ریسک بسته شدن هرمز» را در قیمت‌ها لحاظ کرده، اما سناریوی اختلال کامل و طولانی‌مدت را قطعی نمی‌داند. به همین دلیل، نفت رشد کرده، اما جهش آن کنترل‌شده بوده است.

بیمه و کشتیرانی؛ هزینه پنهان بحران

حتی اگر جریان نفت به طور کامل متوقف نشود، بحران هرمز می‌تواند هزینه حمل‌ونقل انرژی را افزایش دهد. تحلیل Breakingviews رویترز تأکید کرده کشتی‌هایی که از هرمز عبور می‌کنند، عملاً نوعی «عوارض غیررسمی» پرداخت می‌کنند؛ نه به شکل پرداخت مستقیم، بلکه از مسیر افزایش هزینه بیمه، کرایه کشتی و ریسک عملیاتی.

این مسئله برای مصرف‌کنندگان نهایی هم مهم است. افزایش هزینه حمل نفت خام می‌تواند در ادامه روی قیمت فرآورده‌هایی مانند بنزین، گازوئیل و سوخت جت اثر بگذارد؛ به‌ویژه اگر پالایشگاه‌ها با نگرانی از تأمین خوراک یا افزایش هزینه حمل مواجه شوند.

کاهش جریان نفت خاورمیانه چه معنایی دارد؟

وارن پترسون، استراتژیست کالایی ING، گفته عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز همچنان بسیار پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است و تحولات اخیر نشان می‌دهد عبور ایمن کشتی‌ها هنوز مسئله‌ای حل‌نشده برای بازار است. داده‌های ING پیش‌تر نیز نشان داده بود جریان نفت از هرمز پس از بحران، به‌تدریج و کندتر از انتظار در حال بازگشت بوده و احتمال دارد برای بخش مهمی از سال پایین‌تر از سطح قبل از جنگ باقی بماند.

کاهش جریان نفت خاورمیانه از حدود ۲۰ میلیون بشکه در روز به سطوح پایین‌تر، حتی اگر با مسیرهای جایگزین تا حدی جبران شود، برای بازار پیام روشنی دارد: ظرفیت مازاد و انعطاف مسیرهای صادراتی محدود است و هر شوک تازه می‌تواند قیمت‌ها را دوباره بالا ببرد.

تحلیل بازار نفت؛ سه سناریو پیش روی قیمت‌ها

در کوتاه‌مدت، سه سناریو برای بازار نفت قابل تصور است. در سناریوی نخست، اگر تردد نفتکش‌ها در هرمز به‌تدریج عادی شود و گفت‌وگوهای سیاسی دوباره فعال شود، قیمت برنت می‌تواند از محدوده فعلی عقب‌نشینی کند.

در سناریوی دوم، اگر وضعیت فعلی ادامه یابد اما اختلال کامل رخ ندهد، نفت احتمالاً در محدوده‌ای پرنوسان باقی می‌ماند؛ یعنی رشدهای مقطعی با عقب‌نشینی‌های کوتاه همراه می‌شود.

اما در سناریوی سوم، اگر حملات به کشتی‌ها تشدید شود یا عبور از هرمز برای مدت طولانی مختل بماند، بازار می‌تواند دوباره وارد فاز جهشی شود. در چنین وضعیتی، ریسک بیمه، کرایه حمل و نگرانی از کمبود عرضه می‌تواند قیمت نفت را به سرعت به سطوح بالاتر هدایت کند.

جمع‌بندی

قیمت نفت روز جمعه با رشد محدود همراه شد، اما اهمیت اصلی بازار در عدد روزانه قیمت نیست؛ بلکه در ریسکی است که همچنان روی تنگه هرمز سنگینی می‌کند. برنت در محدوده ۷۶ دلار و WTI در محدوده ۷۲ دلار معامله می‌شود و هر دو شاخص در مسیر رشد هفتگی قرار دارند.

تا زمانی که تردد نفتکش‌ها از هرمز به سطح عادی بازنگردد، بازار نفت همچنان با ریسک ژئوپلیتیکی قیمت‌گذاری خواهد شد. امید به دیپلماسی فعلاً جلوی جهش بزرگ‌تر قیمت‌ها را گرفته، اما توقف یا کاهش شدید تردد در یکی از مهم‌ترین آبراه‌های انرژی جهان، اجازه نمی‌دهد بازار با خیال راحت از بحران عبور کند.