از وان پلاستیکی تا فینال جام جهانی؛ داستان باورنکردنی عکس مسی و لامین یامال

فینال جام جهانی ۲۰۲۶ میان اسپانیا و آرژانتین فقط رقابت دو تیم بزرگ برای کسب مهم‌ترین جام فوتبال نیست. این مسابقه برخورد دو دوره تاریخی متفاوت را نیز به نمایش می‌گذارد: لیونل مسی ۳۹ ساله، پرافتخارترین برنده توپ طلا و قهرمان دوره گذشته جهان، در برابر لامین یامال ۱۹ ساله؛ ستاره‌ای که پیراهن شماره ۱۰ بارسلونا را پوشیده و از او به‌عنوان یکی از برجسته‌ترین استعدادهای نسل جدید یاد می‌شود.

این دو یکشنبه ۱۹ ژوئیه در ورزشگاه نیویورک–نیوجرسی، یا همان مت‌لایف، مقابل یکدیگر قرار می‌گیرند. براساس برنامه رسمی فیفا، فینال از ساعت ۱۵ به وقت محلی برگزار می‌شود و نخستین رویارویی رسمی مسی و یامال در زمین فوتبال خواهد بود.

اما نخستین ملاقات آنها تقریباً ۱۹ سال پیش رخ داد؛ زمانی که یکی در آغاز مسیر تبدیل شدن به یک اسطوره بود و دیگری هنوز چند ماه بیشتر نداشت.

«عکس سختی بود»؛ مسی نمی‌دانست با نوزاد چه کند

خوان مونفورت، عکاس اسپانیایی، مأمور ثبت تصاویر یک تقویم خیریه بود. ایده پروژه این بود که بازیکنان تیم اصلی بارسلونا کنار کودکان و خانواده‌هایشان قرار بگیرند و تصاویری صمیمی برای تقویم سال ۲۰۰۸ ساخته شود.

در یکی از جلسات، مسی ۲۰ ساله وارد رختکن میهمان ورزشگاه نیوکمپ شد و با صحنه‌ای غیرمعمول روبه‌رو شد: یک وان پلاستیکی، مقداری آب و نوزادی که باید مقابل دوربین در کنار او قرار می‌گرفت.

مونفورت بعدها توضیح داد مسی ذاتاً فردی کم‌حرف و خجالتی بود و در آن سن، نمی‌دانست چگونه نوزاد را نگه دارد یا با او ارتباط برقرار کند. در شروع عکاسی، تعامل چندانی میان آنها شکل نگرفت؛ اما با گذشت زمان و کمک مادر کودک، فضای سرد اولیه از بین رفت و مجموعه‌ای از عکس‌های لطیف ثبت شد.

در یکی از تصاویر، مسی کنار وان نشسته و به شست‌وشوی نوزاد کمک می‌کند. در تصویر دیگری او کودک را در حوله در آغوش گرفته است. شیلا ابانا، مادر لامین یامال، نیز در بخشی از عکس‌ها حضور دارد و نقش او برای آرام نگه داشتن نوزاد ضروری بود.

هیچ‌کس در آن اتاق نمی‌دانست کودک داخل وان، روزی پیراهن شماره ۱۰ بارسلونا را بر تن خواهد کرد.

عکس دقیقاً چه زمانی گرفته شد؟

درباره ماه دقیق ثبت عکس، تفاوت‌هایی میان گزارش‌ها وجود دارد. شرح عکس آسوشیتدپرس از سپتامبر ۲۰۰۷ سخن گفته و مونفورت محل عکاسی را رختکن میهمان نیوکمپ در پاییز همان سال معرفی کرده است. بنیاد بارسلونا در گزارش تازه خود، این ملاقات را مربوط به نوامبر ۲۰۰۷ دانسته است. بنابراین توصیف دقیق‌تر آن است که عکس در ماه‌های پایانی سال ۲۰۰۷ برای تقویم خیریه ۲۰۰۸ ثبت شد، نه اینکه با قطعیت یک روز مشخص برای آن اعلام شود.

یامال متولد ۱۳ ژوئیه ۲۰۰۷ است و هنگام عکاسی تنها چند ماه داشت. در مقابل، مسی ۲۰ ساله بود و اگرچه استعداد فوق‌العاده‌اش در بارسلونا کاملاً دیده می‌شد، هنوز هیچ‌یک از هشت توپ طلای خود را به دست نیاورده بود.

همین فاصله میان جایگاه آن روز و سرنوشت بعدی دو نفر است که عکس را از یک تصویر معمولی فراتر می‌برد.

یک قرعه ساده، نه برنامه‌ای برای ساختن یک افسانه

حضور لامین یامال در پروژه نتیجه استعدادیابی یا ارتباط خانواده‌اش با باشگاه نبود. براساس روایت مونفورت، خانواده یامال در محله روکافوندا در ماتارو زندگی می‌کردند و از طریق قرعه‌ای که با همکاری یونیسف برگزار شده بود، فرصت حضور در برنامه را به دست آوردند.

خانواده‌ها نمی‌توانستند بازیکن موردنظر خود را انتخاب کنند. مسی نیز یامال را انتخاب نکرده بود؛ مسئولان پروژه، بازیکنان و کودکان را کنار یکدیگر قرار می‌دادند. به این ترتیب، یکی از غیرقابل‌تصورترین پیوندهای تاریخ فوتبال در نتیجه مجموعه‌ای از انتخاب‌های اتفاقی شکل گرفت.

تقویم حاصل همکاری بنیاد باشگاه بارسلونا، روزنامه اسپورت و یونیسف بود و درآمد آن به برنامه‌های حمایت از کودکان اختصاص داشت. این پروژه از سال ۲۰۰۴ به‌صورت سالانه اجرا می‌شد و بازیکنانی مانند ژاوی، آندرس اینیستا، کارلس پویول، تیری آنری، دکو، ویکتور والدس و بویان کرکیچ نیز در نسخه ۲۰۰۸ آن حضور داشتند.

صدها تصویر در جریان این برنامه‌ها ثبت شد. بیشتر آنها برای خانواده‌ها خاطراتی شخصی باقی ماندند، اما ترکیب تصادفی مسی و یامال سرنوشت دیگری پیدا کرد.

عکس چگونه پس از ۱۷ سال دوباره کشف شد؟

تصاویر برای سال‌ها تقریباً فراموش شده بودند. نقطه بازگشت آنها به تابستان ۲۰۲۴ و مسابقات یورو مربوط می‌شود؛ زمانی که منیر نصراوی، پدر لامین یامال، یکی از عکس‌ها را در شبکه‌های اجتماعی با عبارتی درباره «آغاز دو افسانه» منتشر کرد.

در آن زمان یامال به ستاره بزرگ تیم ملی اسپانیا تبدیل شده بود و در ۱۶ سالگی رکوردهای متعددی را جابه‌جا می‌کرد. شهرت ناگهانی عکس حتی خود مونفورت را نیز غافلگیر کرد؛ او تا زمانی که یکی از همکارانش تصویر را برایش نفرستاد، نمی‌دانست نوزاد داخل وان همان بازیکنی است که اروپا درباره‌اش صحبت می‌کند.

انتشار دوباره عکس هم‌زمان با قهرمانی اسپانیا در یورو ۲۰۲۴، معنایی نمادین به آن بخشید. دیگر تصویر فقط متعلق به مسی جوان و نوزادی ناشناس نبود؛ هر دو نفر به چهره‌هایی جهانی تبدیل شده بودند.

مسیر یامال از ماتارو تا پیراهن شماره ۱۰ مسی

حدود هفت سال پس از عکاسی، یامال به آکادمی بارسلونا پیوست. او در سال ۲۰۱۴ و در هفت‌سالگی وارد ساختار باشگاه شد و با سرعت از رده‌های مختلف لاماسیا عبور کرد.

در آوریل ۲۰۲۳، یامال در ۱۵ سال و ۹ ماهگی نخستین بازی خود را برای تیم بزرگسالان بارسلونا انجام داد و به جوان‌ترین بازیکن باشگاه در لالیگا تبدیل شد. سپس رکورد جوان‌ترین بازیکن و گلزن تاریخ تیم ملی اسپانیا را نیز شکست و در مسیر قهرمانی یورو ۲۰۲۴، نقشی کلیدی داشت.

بارسلونا در ژوئیه ۲۰۲۵ رسماً پیراهن شماره ۱۰ را به یامال سپرد؛ شماره‌ای که بیش از هر بازیکن دیگری با دوران حضور مسی در این باشگاه پیوند خورده است. باشگاه همچنین قرارداد این وینگر را تا سال ۲۰۳۱ تمدید کرد.

انتقال شماره ۱۰ الزاماً به معنای جانشینی کامل نیست. مسی در ۷۷۸ مسابقه رسمی برای بارسلونا ۶۷۲ گل زد و ده‌ها جام به دست آورد؛ تکرار چنین کارنامه‌ای حتی برای بزرگ‌ترین استعدادها نیز دشوار است. اما یامال تاکنون نشان داده که توانایی تحمل فشار این مقایسه را دارد.

فینالی که عکس را تاریخی‌تر می‌کند

پیش از جام جهانی ۲۰۲۶، تصویر مسی و یامال بیشتر نمادی از «ملاقات اتفاقی دو استعداد بارسلونا» بود. صعود اسپانیا و آرژانتین به فینال، لایه تازه‌ای به داستان اضافه کرد: نوزاد داخل وان حالا باید برای گرفتن جام از دست مردی تلاش کند که زمانی او را در آغوش گرفته بود.

این مسابقه تقابل مستقیم گذشته و آینده فوتبال تلقی می‌شود. مسی رکورددار هشت توپ طلاست و در جام جهانی ۲۰۲۶ نیز یکی از مهره‌های اصلی آرژانتین بوده است. یامال در سوی دیگر، پس از پوشیدن شماره ۱۰ بارسلونا، عنوان بهترین بازیکن فصل ۲۶-۲۰۲۵ لالیگا را نیز به دست آورد و به فینال نخستین جام جهانی دوران حرفه‌ای خود رسید.

بااین‌حال، تقلیل فینال به رقابت دو بازیکن اشتباه خواهد بود. اسپانیا و آرژانتین با ساختارهای تیمی، ستاره‌های متعدد و مسیرهای دشوار به مسابقه نهایی رسیده‌اند. اهمیت عکس در نتیجه مسابقه نیست؛ در یادآوری فاصله خارق‌العاده‌ای است که زندگی دو انسان در کمتر از دو دهه طی کرده است.

مشهورترین عکس زندگی خوان مونفورت

مونفورت هزاران مسابقه و چهره ورزشی را عکاسی کرده، اما خودش این تصویر را مشهورترین عکس دوران کاری‌اش می‌داند. ارزش آن نه به کیفیت فنی خارق‌العاده یا طراحی پیچیده صحنه، بلکه به اطلاعاتی مربوط می‌شود که سال‌ها بعد به قاب اضافه شدند.

هنگام فشردن دکمه شاتر، عکاس فقط یک بازیکن جوان و یک کودک را می‌دید. امروز بیننده قهرمان جهان، برنده هشت توپ طلا، ستاره شماره ۱۰ بارسلونا و یکی از جوان‌ترین فینالیست‌های تاریخ جام جهانی را در یک تصویر مشاهده می‌کند.

همین ویژگی، قدرت عکاسی آرشیوی را نشان می‌دهد: بعضی عکس‌ها در لحظه ثبت تاریخی نیستند؛ زمان آنها را تاریخی می‌کند.

نتیجه فینال هرچه باشد، تصویر سال ۲۰۰۷ معنای خود را از دست نمی‌دهد. پیروزی مسی می‌تواند آن را به قاب آغاز و پایان یک دوران تبدیل کند؛ قهرمانی یامال نیز شاید به داستان انتقال نمادین قدرت از یک شماره ۱۰ بارسلونا به شماره ۱۰ بعدی تعبیر شود.

اما حقیقت ساده‌تر و زیباتر است: یک پروژه خیریه، یک قرعه تصادفی، یک عکاس صبور، بازیکنی خجالتی و نوزادی چندماهه، بدون آنکه بدانند، تصویری ساختند که ۱۹ سال بعد درست پیش از بزرگ‌ترین مسابقه فوتبال جهان دوباره زنده شد.