ریزش ۲۵ درصدی قیمت حبوبات؛ لوبیا و برنج ایرانی ارزان شدند؟

رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، در گفت‌وگو با رادیو اقتصاد اعلام کرد قیمت حبوبات طی روزهای اخیر حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد کاهش یافته است. به گفته او، وفور کالا، رکود تقاضا و نزدیک‌شدن به فصل برداشت حبوبات و برنج ایرانی از مهم‌ترین دلایل شکل‌گیری روند نزولی قیمت‌ها هستند.

بر اساس نرخ‌های اعلامی، لوبیایی که در مقطعی در برخی واحدهای خرده‌فروشی با قیمت بیش از ۵۰۰ هزار تومان برای هر کیلوگرم عرضه می‌شد، اکنون در بنکداری‌ها متناسب با کیفیت بین ۲۷۵ تا ۳۳۰ هزار تومان قیمت دارد.

قیمت عمده لوبیا قرمز نیز بین ۲۰۰ تا ۲۲۰ هزار تومان و نرخ نخود بین ۱۲۵ تا ۱۶۵ هزار تومان اعلام شده است. این ارقام مربوط به فروش فله‌ای در بازار عمده‌فروشی هستند و نباید آن‌ها را با قیمت نهایی محصولات بسته‌بندی‌شده در فروشگاه‌ها یکسان دانست.

چرا قیمت حبوبات ۲۰ تا ۲۵ درصد کاهش یافت؟

یکی از دلایل اصلی کاهش قیمت، افزایش میزان عرضه در برابر تقاضاست. بازار مواد غذایی در ماه‌های اخیر تحت تأثیر افت قدرت خرید خانوارها با رکود مواجه شده و مصرف‌کنندگان در خرید اقلامی مانند برنج و حبوبات محتاط‌تر عمل می‌کنند.

از طرف دیگر، نزدیک‌شدن به فصل برداشت محصول داخلی باعث شده است دارندگان موجودی انبارها تمایل بیشتری به فروش داشته باشند. عرضه‌کنندگان می‌دانند که با ورود محصول تازه، قدرت آن‌ها برای نگهداری کالا و فروش در قیمت‌های بالاتر کاهش پیدا می‌کند.

بخشی از حبوبات موجود در بازار نیز وارداتی است. افزایش دمای هوا و دشوارتر شدن نگهداری طولانی‌مدت این محصولات، ریسک افت کیفیت یا آفت‌زدگی را افزایش می‌دهد. به همین دلیل واردکنندگان و بنکداران ترجیح می‌دهند موجودی خود را سریع‌تر و با قیمت رقابتی‌تر روانه بازار کنند.

گزارش‌های ابتدای تیر نیز از کاهش ۷۰ تا ۸۰ هزار تومانی قیمت برخی حبوبات و افزایش عرضه تا حدود دو برابر تقاضای بازار حکایت داشتند. این روند نشان می‌دهد افت فعلی قیمت صرفاً یک تغییر روزانه نیست و از چند هفته قبل در بازار عمده‌فروشی آغاز شده است.

قیمت حبوبات برای مصرف‌کننده چقدر می‌شود؟

رئیس اتحادیه بنکداران تأکید کرده است که قیمت‌های اعلام‌شده مربوط به بازار عمده‌فروشی است. در صورت رعایت حاشیه سود قانونی و هزینه توزیع، قیمت فروش فله‌ای به مصرف‌کننده می‌تواند حدود ۱۵ درصد بیشتر از نرخ بنکداری باشد.

بر این اساس، لوبیای عمده ۲۷۵ تا ۳۳۰ هزار تومانی ممکن است در خرده‌فروشی‌های فله‌ای تقریباً بین ۳۱۶ تا ۳۸۰ هزار تومان عرضه شود. قیمت مصرف‌کننده لوبیا قرمز نیز حدود ۲۳۰ تا ۲۵۳ هزار تومان و نخود حدود ۱۴۴ تا ۱۹۰ هزار تومان برآورد می‌شود.

در محصولات بسته‌بندی‌شده شرایط متفاوت است. هزینه کیسه یا بسته‌بندی، سورت و پاک‌کردن، حمل‌ونقل، انبارداری، کارمزد فروشگاه و حاشیه سود برند می‌تواند قیمت نهایی را ۲۵ تا ۳۰ درصد بالاتر از نرخ عمده قرار دهد.

بنابراین، ارزان‌شدن حبوبات در بنکداری‌ها ممکن است با تأخیر به فروشگاه‌ها برسد. فروشگاه‌هایی که محصول قبلی را با نرخ بالاتر خریداری کرده‌اند، معمولاً تا زمان اتمام موجودی قبلی قیمت‌ها را به شکل کامل کاهش نمی‌دهند.

قیمت برنج ایرانی، پاکستانی و هندی

طبق اظهارات کنگری، برنج ایرانی در بازار عمده‌فروشی با توجه به نوع، منطقه تولید و کیفیت، بین ۲۸۰ تا ۴۴۰ هزار تومان برای هر کیلو عرضه می‌شود. برنج پاکستانی در بازه ۱۸۰ تا ۲۶۰ هزار تومان و برنج هندی بین ۲۳۵ تا ۲۷۰ هزار تومان قرار دارد.

با اضافه‌شدن حدود ۱۵ درصد هزینه خرده‌فروشی، قیمت فله‌ای برنج ایرانی برای مصرف‌کننده می‌تواند به محدوده تقریبی ۳۲۲ تا ۵۰۶ هزار تومان برسد. در محصولات بسته‌بندی‌شده، این بازه ممکن است با توجه به برند و هزینه‌های جانبی تا حدود ۳۵۰ تا ۵۷۲ هزار تومان برای هر کیلو افزایش پیدا کند.

یک گزارش تازه دیگر، محدوده عمده‌فروشی برنج ایرانی را بین ۲۹۰ تا ۴۵۰ هزار تومان، برنج پاکستانی را بین ۱۸۰ تا ۲۶۰ هزار تومان و برنج هندی را بین ۲۳۰ تا ۲۶۵ هزار تومان اعلام کرده است. تفاوت جزئی میان این ارقام و نرخ‌های اعلام‌شده در گفت‌وگوی رادیویی می‌تواند ناشی از زمان استعلام، کیفیت کالا و محل عرضه باشد.

بررسی قیمت ارقام داخلی نیز نشان می‌دهد در روزهای اخیر برنج ندا در محدوده عمده ۲۸۰ هزار تومان، شیرودی و فجر حدود ۳۰۰ هزار تومان و طارم هاشمی ممتاز حدود ۳۷۵ هزار تومان عرضه شده‌اند. تفاوت قیمت برنج‌های ایرانی بیش از هر چیز به رقم محصول، درصد خلوص، سال برداشت، کیفیت پخت و منطقه کشت مربوط است.

آیا کاهش قیمت واقعاً به سفره مردم می‌رسد؟

افت ۲۰ تا ۲۵ درصدی قیمت حبوبات خبر مثبتی برای مصرف‌کنندگان است، اما تأثیر واقعی آن به سرعت انتقال کاهش قیمت از بنکداری به خرده‌فروشی بستگی دارد.

اگر قیمت عمده کاهش پیدا کند اما فروشگاه‌ها محصولات را با نرخ قبلی بفروشند، خانوارها تغییر محسوسی در هزینه خرید خود مشاهده نخواهند کرد. افزایش تعداد بازرگانان و خارج‌شدن واردات برخی کالاها از حالت انحصاری می‌تواند رقابت را بیشتر کند و مانع حفظ قیمت‌های غیرواقعی شود.

کنگری معتقد است فراهم‌شدن امکان فعالیت برای تجار و واردکنندگان مختلف، وفور کالا را افزایش داده و فعالان بازار را به حوزه‌های تخصصی خود بازگردانده است. او پیش‌تر نیز شکسته‌شدن انحصار و افزایش رقابت میان واردکنندگان، تولیدکنندگان و توزیع‌کنندگان را از عوامل ثبات بازار معرفی کرده بود.

با این حال، رکود بازار دو چهره متفاوت دارد. از یک سو کاهش تقاضا فروشندگان را به تعدیل قیمت و ارائه تخفیف وادار می‌کند؛ از سوی دیگر، افت قدرت خرید نشان می‌دهد حتی قیمت‌های کاهش‌یافته نیز ممکن است برای بخش بزرگی از خانواده‌ها سنگین باشد.

پیش‌بینی قیمت برنج و حبوبات در هفته‌های آینده

ادامه روند کاهشی به میزان برداشت محصول داخلی، وضعیت واردات و رفتار تقاضا بستگی دارد. ورود گسترده‌تر حبوبات و برنج تازه می‌تواند در کوتاه‌مدت فشار بیشتری بر دارندگان موجودی قدیمی وارد کند و قیمت عمده برخی ارقام را پایین‌تر بیاورد.

در مقابل، افزایش هزینه حمل‌ونقل، بسته‌بندی و دستمزد می‌تواند مانع کاهش یکسان قیمت در بازار خرده‌فروشی شود. محصولات ممتاز ایرانی و کالاهای برندشده نیز معمولاً با سرعت کمتری نسبت به اقلام فله‌ای ارزان می‌شوند.

در شرایط فعلی، سناریوی محتمل‌تر برای بازار، ادامه ثبات همراه با کاهش محدود برخی محصولات است؛ نه ریزش شدید و یکدست قیمت تمام کالاهای اساسی. وفور کالا ریسک کمبود را کاهش داده، اما فاصله میان قیمت عمده و قیمت روی قفسه فروشگاه‌ها همچنان یکی از چالش‌های بازار باقی مانده است.

جمع‌بندی

قیمت حبوبات در روزهای اخیر حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد کاهش یافته و نرخ عمده لوبیا به ۲۷۵ تا ۳۳۰ هزار تومان رسیده است. لوبیا قرمز بین ۲۰۰ تا ۲۲۰ هزار تومان و نخود بین ۱۲۵ تا ۱۶۵ هزار تومان عرضه می‌شود.

قیمت عمده برنج ایرانی نیز بین ۲۸۰ تا ۴۴۰ هزار تومان اعلام شده است؛ در حالی که برنج پاکستانی ۱۸۰ تا ۲۶۰ هزار تومان و برنج هندی ۲۳۵ تا ۲۷۰ هزار تومان قیمت دارد.

وفور کالا، کاهش تقاضا، نزدیک‌شدن فصل برداشت، رقابتی‌تر شدن واردات و تمایل عرضه‌کنندگان به تخلیه موجودی انبارها مهم‌ترین عوامل کاهش قیمت هستند. با این حال، مصرف‌کنندگان باید توجه داشته باشند که نرخ‌های بنکداری با قیمت محصولات بسته‌بندی‌شده تفاوت دارد و هزینه‌های جانبی می‌تواند قیمت نهایی را تا ۳۰ درصد افزایش دهد.