از «جانشین من» تا انتقاد از رهبری؛ داستان پیچیده مارادونا و مسی

بااین‌حال، رابطه آنها فقط داستان انتقال آرام میراث از یک اسطوره به جانشینش نبود. میان مارادونا و مسی تحسین، حمایت، همکاری مستقیم، اختلاف‌نظر و انتقادهای علنی وجود داشت؛ رابطه‌ای انسانی‌تر و پیچیده‌تر از تصویر کاملاً هماهنگی که گاهی بازسازی می‌شود.

مارادونا خیلی زود مسی را جانشین خود معرفی کرد

در فوریه ۲۰۰۶، زمانی که مسی هنوز ۱۸ سال داشت و تازه در بارسلونا مطرح شده بود، مارادونا او را وارث جایگاه خود در فوتبال آرژانتین معرفی کرد. او گفت بازیکنی را که جای او را خواهد گرفت پیدا کرده و نام آن بازیکن لیونل مسی است.

این اظهارنظر در دوره‌ای مطرح شد که مسی هنوز نه کاپیتان آرژانتین بود، نه توپ طلایی برده بود و نه در جام جهانی نقشی محوری داشت. به همین دلیل، تأیید علنی مارادونا در شکل‌گیری تصویر مسی به‌عنوان وارث شماره ۱۰ آرژانتین اهمیت نمادین زیادی پیدا کرد.

مارادونا تنها به شباهت‌های فنی اشاره نمی‌کرد. او در سال‌های بعد نیز بارها استعداد مسی را ستود و از فشار سنگینی که به دلیل مقایسه دائمی با خودش روی این بازیکن قرار داشت، آگاه بود. بااین‌حال، این حمایت در تمام سال‌ها به یک شکل ادامه پیدا نکرد.

همکاری دو شماره ۱۰ در تیم ملی آرژانتین

مارادونا در اواخر سال ۲۰۰۸ جانشین آلفیو باسیله شد و هدایت تیم ملی آرژانتین را بر عهده گرفت. از همان ابتدا، مسی مهم‌ترین بازیکن پروژه او بود و مارادونا پیراهن شماره ۱۰ تیم ملی را به‌طور رسمی در اختیارش گذاشت.

مسی بعدها به یاد آورد که مارادونا به او گفته بود برای پوشیدن پیراهن شماره ۱۰ آماده شده است. در جام جهانی ۲۰۱۰ نیز مارادونا در آخرین مسابقه مرحله گروهی برابر یونان، بازوبند کاپیتانی را برای نخستین بار به مسی سپرد؛ تصمیمی که از اعتماد او به ستاره جوان تیم حکایت داشت.

تصاویر گفت‌وگوها، آغوش‌ها و واکنش‌های هیجانی مارادونا در کنار زمین، رابطه این دو را به یکی از نمادهای جام جهانی آفریقای جنوبی تبدیل کرد. مارادونا دیگر شماره ۱۰ داخل زمین نبود، اما می‌کوشید از کنار خط تیمی را هدایت کند که مهم‌ترین بازیکنش وارث همان پیراهن بود.

جام جهانی ۲۰۱۰؛ رؤیایی که به پایان تلخ رسید

آرژانتین در جام جهانی ۲۰۱۰ تا مرحله یک‌چهارم نهایی پیش رفت، اما با شکست سنگین چهار بر صفر مقابل آلمان حذف شد. مسی باوجود نقش محوری در حملات تیم، در آن مسابقات موفق به گلزنی نشد؛ تنها دوره حضورش در جام جهانی که بدون گل به پایان رسید.

پس از شکست برابر آلمان، تصاویر آغوش مارادونا و مسی بار دیگر مورد توجه قرار گرفت. هر دو با یک رؤیای مشترک وارد مسابقات شده بودند، اما ترکیب پرستاره آرژانتین نتوانست مقابل نظم تاکتیکی آلمان مقاومت کند.

این دوره بعدها با ارزیابی‌های متفاوتی روبه‌رو شد. برخی از نزدیکی عاطفی مارادونا و بازیکنانش تمجید کردند و برخی دیگر انتخاب نفرات و ساختار تاکتیکی تیم را مورد انتقاد قرار دادند. نتیجه نهایی نشان داد پیوند میان دو اسطوره، به‌تنهایی برای رساندن آرژانتین به قهرمانی کافی نبود.

آیا مارادونا همیشه از مسی حمایت می‌کرد؟

تصویر مارادونا به‌عنوان حامی همیشگی و بی‌قیدوشرط مسی کاملاً دقیق نیست. او هرگز در استعداد فنی مسی تردید جدی نشان نداد، اما در سال‌های بعد بارها درباره شخصیت رهبری و توانایی او برای هدایت تیم ملی اظهارنظرهای انتقادی مطرح کرد.

مارادونا در سال ۲۰۱۶ گفت مسی انسان و بازیکن بزرگی است، اما شخصیت لازم برای رهبری یک تیم را ندارد. او چند روز بعد نیز از اصل این ارزیابی عقب‌نشینی نکرد، هرچند تأکید داشت انتقادش متوجه توانایی‌های فوتبالی مسی نیست.

او در سال ۲۰۱۸ نیز بار دیگر گفت مسی بازیکنی بزرگ است، اما نباید به اجبار از او یک رهبر ساخته شود. لحن آن مصاحبه بسیار تندتر بود و واکنش‌های فراوانی در آرژانتین و خارج از آن به دنبال داشت.

بنابراین رابطه این دو را نمی‌توان فقط «حمایت یک اسطوره از جانشینش» توصیف کرد. مارادونا هم‌زمان یکی از نخستین کسانی بود که عظمت مسی را پیش‌بینی کرد و یکی از مشهورترین افرادی بود که ویژگی‌های رهبری او را زیر سؤال برد.

تفاوت دو شخصیت، نه تردید در نبوغ مسی

بخش مهمی از اختلاف‌نظرها به تفاوت شخصیت عمومی دو بازیکن بازمی‌گشت. مارادونا شخصیتی پرشور، جنجالی و آشکارا سیاسی داشت و رهبری را با فریاد، درگیری و حضور پررنگ در مرکز توجه پیوند می‌زد. مسی معمولاً آرام‌تر بود و بیشتر از طریق عملکردش در زمین اثر می‌گذاشت.

از این منظر، انتقاد مارادونا لزوماً به معنای کم‌ارزش دانستن مسی نبود؛ بلکه نشان می‌داد تعریف او از «رهبر» با سبک رفتاری مسی تفاوت دارد. سال‌ها بعد، مسی با کاپیتانی آرژانتین در قهرمانی‌های کوپا آمریکا ۲۰۲۱ و جام جهانی ۲۰۲۲، تصویری متفاوت از رهبری آرام و کم‌حرف ارائه کرد.

مرگ مارادونا و وداع احساسی مسی

مارادونا در ۲۵ نوامبر ۲۰۲۰ در ۶۰سالگی درگذشت. مسی در پیام خود این روز را برای آرژانتینی‌ها و جهان فوتبال بسیار غم‌انگیز توصیف کرد و نوشت که مارادونا نرفته است، زیرا «دیگو جاودانه است».

چند روز بعد، مسی پس از گلزنی برای بارسلونا مقابل اوساسونا، پیراهن آبی‌وقرمز نیوولز اولد بویز را که مارادونا در دوران کوتاه حضورش در آن باشگاه پوشیده بود، زیر پیراهن بارسلونا به نمایش گذاشت. انتخاب این لباس معنایی ویژه داشت، زیرا مسی نیز فوتبال خود را از آکادمی نیوولز آغاز کرده بود.

این ادای احترام، یکی از ماندگارترین تصاویر پس از مرگ مارادونا شد؛ شماره ۱۰ بارسلونا با پیراهن باشگاهی که بخشی از گذشته هر دو ستاره آرژانتینی بود.

میراث مشترک؛ دو مسیر متفاوت برای یک رؤیا

مارادونا در جام جهانی ۱۹۸۶ آرژانتین را به قهرمانی رساند و برای چند دهه معیار سنجش تمام ستاره‌های این کشور بود. مسی سال‌ها زیر سایه این مقایسه زندگی کرد تا سرانجام در جام جهانی ۲۰۲۲ همان جام را به‌عنوان کاپیتان بالای سر برد.

این دو از نظر شخصیت، مسیر حرفه‌ای، سبک رهبری و شرایط دوران خود تفاوت‌های فراوانی داشتند. رابطه‌شان نیز همیشه آرام نبود؛ مارادونا مسی را تحسین کرد، مربی‌اش شد، بازوبند کاپیتانی را به او سپرد و در عین حال گاهی از شخصیت رهبری او انتقاد کرد.

با وجود تمام اختلاف‌ها، هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که مارادونا نبوغ فوتبالی مسی را انکار کرده باشد. او سال‌ها پیش از رسیدن مسی به بزرگ‌ترین افتخارات، جایگاه ویژه‌اش را تشخیص داده بود.

جمع‌بندی

داستان مارادونا و مسی، روایت ساده یک استاد و شاگرد یا یک اسطوره و جانشین نیست. آنها برای مدتی مربی و بازیکن بودند، در یک جام جهانی شکست خوردند، بارها یکدیگر را ستودند و گاهی نیز در فضای عمومی با اختلاف‌نظر روبه‌رو شدند.

مارادونا از نخستین چهره‌های بزرگی بود که آینده مسی را پیش‌بینی کرد، اما حامی بی‌چون‌وچرای او باقی نماند. مسی نیز پس از مرگ مارادونا، با پیام و ادای احترامی نمادین نشان داد که اختلاف‌های مقطعی چیزی از احترامش به مهم‌ترین اسطوره نسل پیشین آرژانتین کم نکرده است.