شوک به بازار لوازم خانگی؛ مردم خرید را کنار گذاشتند و تعمیرکار شدند
افزایش قیمت یخچال، تلویزیون، ماشین لباسشویی و دیگر کالاهای بادوام، بازار لوازم خانگی ایران را وارد رکودی عمیق کرده است. نایبرئیس اول اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی میگوید بسیاری از خانوادهها دیگر توان تعویض وسایل قدیمی خود را ندارند و تنها زمانی به بازار مراجعه میکنند که امکان تعمیر وسیله از بین رفته باشد. همزمان، حضور کالای قاچاق و گارانتیهای نامعتبر نیز ریسک خرید را افزایش داده است.
۱۲:۲۷ - ۰۱ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
بازار لوازم خانگی که زمانی بخش مهمی از خریدهای ازدواج، نوسازی خانه و جابهجایی خانوارها را تشکیل میداد، اکنون با کاهش محسوس مشتری روبهرو شده است. افزایش هزینههای زندگی موجب شده خرید کالاهایی مانند یخچال، ماشین لباسشویی، اجاقگاز و تلویزیون از اولویت بسیاری از خانوارها خارج شود.
محمدحسین اسلامیان، نایبرئیس اول اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی ایران، با توصیف وضعیت فعلی بازار بهعنوان «رکود کامل» اعلام کرده است که بیشتر مصرفکنندگان بهجای خرید محصول جدید، تعمیر وسایل قدیمی را انتخاب میکنند. به گفته او، تنها در مواردی که تعمیر وسیله ممکن نباشد، خانوادهها ناچار به خرید کالای جایگزین میشوند.
چرا بازار لوازم خانگی زودتر از سایر بازارها وارد رکود شد؟
لوازم خانگی در گروه کالاهای بادوام قرار میگیرند؛ به این معنا که مصرفکننده معمولاً میتواند خرید آنها را برای مدتی به تأخیر بیندازد. یک خانوار نمیتواند خرید خوراک، دارو یا خدمات ضروری را متوقف کند، اما میتواند استفاده از یخچال یا لباسشویی قدیمی را چند سال دیگر ادامه دهد.
همین ویژگی باعث میشود با کاهش قدرت خرید، تقاضای لوازم خانگی سریعتر از بسیاری از کالاهای مصرفی افت کند. خانوادهای که با افزایش هزینه مسکن، خوراک، حملونقل و آموزش روبهروست، معمولاً تعویض تلویزیون یا ماشین ظرفشویی را از برنامه خود حذف میکند.
اسلامیان پیشتر نیز درباره رکود این بازار هشدار داده و گفته بود افزایش هزینه تولید، مشکلات ارزی و بالا رفتن قیمت تمامشده، توان خرید مصرفکننده را کاهش داده است. گزارشهای منتشرشده در ماههای اخیر نیز از پرشدن انبارها، افت فروش و تشدید مشکل نقدینگی در زنجیره تولید و عرضه حکایت دارند.
تعمیر لوازم قدیمی جای خرید کالای نو را گرفت
مهمترین تغییر در رفتار مصرفکنندگان، انتقال هزینه از بازار فروش به بخش تعمیرات است. خانوادهها اکنون تلاش میکنند با تعویض موتور، برد الکترونیکی، کمپرسور، پمپ یا قطعات مصرفی، عمر وسایل خود را افزایش دهند.
این انتخاب در کوتاهمدت هزینه کمتری نسبت به خرید محصول جدید دارد، اما همیشه اقتصادی نیست. وسیلهای که عمر زیادی دارد ممکن است پس از یک تعمیر اساسی، در فاصله کوتاهی با خرابی دیگری مواجه شود. مصرف انرژی محصولات قدیمی نیز معمولاً بیشتر است و هزینه برق یا گاز آنها در بلندمدت میتواند بخشی از صرفهجویی اولیه را از بین ببرد.
بااینحال، وقتی فاصله میان هزینه تعمیر و قیمت یک دستگاه نو بسیار زیاد باشد، مصرفکننده عملاً انتخاب دیگری ندارد. در چنین شرایطی، تعمیر دیگر یک تصمیم صرفاً اقتصادی نیست، بلکه به راهی برای ادامه استفاده از کالایی تبدیل میشود که جایگزینکردن آن از توان مالی خانوار خارج شده است.
رکود بازار چه اثری بر تولیدکنندگان دارد؟
کاهش فروش فقط فروشگاهها را تحت فشار قرار نمیدهد. هنگامی که موجودی کالا در انبار یا شبکه توزیع باقی میماند، سرمایه تولیدکننده برای خرید مواد اولیه و پرداخت هزینههای جاری آزاد نمیشود.
ادامه این وضعیت میتواند شرکتها را وادار کند سرعت تولید را کاهش دهند، فروش اقساطی را گسترش دهند یا برای جذب مشتری تخفیف ارائه کنند. بااینحال، فروش قسطی نیز زمانی مؤثر است که مبلغ پیشپرداخت و اقساط با درآمد خانوار تناسب داشته باشد.
رئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی تهران در فروردین ۱۴۰۵ هشدار داده بود که تداوم رکود میتواند کل زنجیره، از تولیدکننده تا فروشنده، را با کاهش نقدینگی و خطر تعطیلی برخی واحدها مواجه کند.
از سوی دیگر، افت تقاضا توان افزایش قیمت تولیدکنندگان را محدود میکند. ممکن است هزینه قطعات، ارز، حملونقل و دستمزد بالا رفته باشد، اما بازاری که مشتری ندارد، ظرفیت پذیرش هر میزان افزایش قیمت را نخواهد داشت. نتیجه احتمالی این وضعیت، کاهش حاشیه سود یا افت تولید است.
کالای قاچاق چگونه رکود بازار را عمیقتر میکند؟
نایبرئیس اتحادیه فروشندگان لوازم خانگی، حضور کالاهای قاچاق را یکی دیگر از چالشهای مهم بازار دانسته است. به گفته او، باید میان محصولات قانونی دارای شناسه کالا و کد رهگیری با کالاهایی که خارج از مسیر رسمی وارد شبکه عرضه شدهاند تفاوت قائل شد.
کالای قاچاق ممکن است در ظاهر به دلیل نپرداختن تعرفه، مالیات یا برخی هزینههای قانونی ارزانتر باشد، اما ریسک بیشتری به خریدار منتقل میکند. نبود خدمات پس از فروش واقعی، دشواری تأمین قطعه، مشخصنبودن سابقه کالا و احتمال تقلبیبودن ضمانتنامه از جمله این خطرهاست.
برای تولیدکننده داخلی نیز رقابت با کالایی که بخشی از هزینههای قانونی را پرداخت نکرده، رقابتی برابر نیست. تولیدکننده رسمی باید هزینه نیروی انسانی، مالیات، استاندارد، شبکه خدمات و تعهدات گارانتی را در قیمت محصول لحاظ کند، در حالی که عرضهکننده کالای قاچاق ممکن است هیچیک از این مسئولیتها را نپذیرد.
آیا هر کالای خارجی موجود در فروشگاه قاچاق است؟
وجود یک برند خارجی در ویترین بهتنهایی ثابت نمیکند که کالا قاچاق است. برخی محصولات ممکن است از مسیرهای قانونی وارد شده باشند یا متعلق به موجودیهای مجاز، گروههای کالایی دارای مجوز یا عرضه رسمی شرکتها باشند.
معیار مهم برای مصرفکننده، امکان استعلام مشخصات کالا و خدمات پس از فروش است. طبق قانون مبارزه با قاچاق کالا و ارز، عرضه گروههایی از کالاهای مشمول، از جمله لوازم خانگی، به شناسه کالا و شناسه رهگیری وابسته است. ضوابط خرید، فروش، حمل و نگهداری لوازم خانگی و تجهیزات برقی نیز در سال ۱۴۰۴ مورد بازنگری قرار گرفته است.
نکته مهم این است که صرف چاپ یک شماره یا برچسب روی بستهبندی کافی نیست. خریدار باید کد درجشده را استعلام کند تا مطمئن شود اطلاعات نمایشدادهشده با برند، مدل، شرکت تولیدکننده یا واردکننده و مشخصات دستگاه تطابق دارد.
شناسه کالا و کد رهگیری چه تفاوتی دارند؟
شناسه کالا مشخصات عمومی محصول، از جمله نوع، مدل و ویژگیهای اصلی آن را معرفی میکند. کد رهگیری برای شناسایی و پیگیری دستگاه یا واحد مشخص کالا در زنجیره تأمین استفاده میشود.
مصرفکنندگان میتوانند با واردکردن شناسه رهگیری در سامانه جامع گارانتی، اطلاعاتی مانند نام شرکت تولیدکننده یا واردکننده، شرکت گارانتیکننده، مدت ضمانت، روش فعالسازی و زمان اعتبار خدمات را بررسی کنند.
این استعلام بهخصوص برای یخچال، لباسشویی، ظرفشویی، تلویزیون و کولرگازی اهمیت دارد؛ زیرا هزینه تعمیر قطعات اصلی آنها ممکن است بسیار بالا باشد. ضمانتنامهای که نام شرکت آن در سامانه ثبت نشده یا اطلاعاتش با دستگاه تطابق ندارد، نمیتواند پشتوانه مطمئنی برای خریدار باشد.
خریداران چگونه از گرفتارشدن در دام کالای قاچاق جلوگیری کنند؟
پیش از پرداخت وجه، شناسه کالا و کد رهگیری باید با مشخصات روی دستگاه، کارتن و فاکتور تطبیق داده شود. دریافت فاکتور رسمی با درج مدل، شماره سریال و شرایط گارانتی نیز ضروری است.
خریدار نباید فقط به عباراتی مانند «گارانتی شرکتی»، «ضمانت فروشگاه» یا «اصل خارجی» اعتماد کند. نام شرکت ارائهدهنده خدمات باید قابل استعلام باشد و محل نمایندگیهای آن نیز مشخص شود.
قیمت بسیار پایینتر از نرخ متعارف بازار میتواند علامت هشدار باشد. چنین اختلافی ممکن است به قاچاقبودن کالا، نداشتن گارانتی واقعی، تعمیرشدگی، استفاده قبلی یا حتی تفاوت مدل مربوط باشد. البته قیمت بالا نیز بهتنهایی اصالت محصول را تضمین نمیکند.
آیا رکود بازار باعث کاهش قیمت لوازم خانگی میشود؟
رکود شدید معمولاً قدرت فروشندگان برای افزایش قیمت را کاهش میدهد و ممکن است به تخفیف، فروش اقساطی یا ارائه شرایط ویژه منجر شود؛ اما الزاماً به کاهش عمومی قیمتها ختم نمیشود.
اگر هزینه ارز، مواد اولیه، قطعات و حملونقل همچنان بالا بماند، تولیدکننده فضای زیادی برای ارزانکردن محصول ندارد. در نتیجه ممکن است بازار به وضعیتی برسد که قیمتها بالاست، اما معاملهای نیز انجام نمیشود؛ وضعیتی که از آن با عنوان رکود تورمی یاد میشود.
در سناریوی خوشبینانه، ثبات نرخ ارز، تأمین منظم مواد اولیه، افزایش رقابت و ارائه اعتبار خرید متناسب با درآمد خانوار میتواند بخشی از تقاضا را به بازار بازگرداند. در سناریوی بدبینانه، ادامه رشد هزینهها و کاهش قدرت خرید موجب میشود فاصله میان قیمت کالا و توان مالی مردم بیشتر شود و تعمیر وسایل قدیمی همچنان انتخاب اصلی خانوارها باقی بماند.
بازار لوازم خانگی اکنون فقط با مشکل فروش روبهرو نیست؛ کاهش قدرت خرید، قفلشدن سرمایه تولیدکنندگان و فروشندگان و حضور کالای قاچاق بهطور همزمان این صنعت را تحت فشار قرار دادهاند. تا زمانی که درآمد خانوار با قیمت کالاهای بادوام تناسب پیدا نکند، پرشدن ویترین فروشگاهها به معنای رونق بازار نخواهد بود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
