قیمت گوشت قرمز امروز ۲ مرداد ۱۴۰۵؛ آرامش بازار یا سکوت ناشی از افت قدرت خرید؟

براساس تازه‌ترین فهرست منتشرشده از قیمت گوشت قرمز در بازار، هر کیلوگرم ران بدون استخوان گوسفندی با نرخ دو میلیون و ۱۹۰ هزار تومان عرضه می‌شود. قیمت گوشت مخلوط گوسفندی نیز یک میلیون و ۶۳۰ هزار تومان و نرخ سردست گوسفندی یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان اعلام شده است.

در گروه گوشت گوساله، ماهیچه با قیمت دو میلیون و ۱۰ هزار تومان در هر کیلوگرم به فروش می‌رسد. ران گوساله یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و راسته گوساله یک میلیون و ۸۳۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است. این ارقام نرخ‌های گزارش‌شده از بازار هستند و ممکن است براساس شهر، نوع بسته‌بندی، کیفیت، میزان چربی و محل عرضه تفاوت داشته باشند.

آیا بازار گوشت واقعاً به ثبات رسیده است؟

ثابت ماندن قیمت‌ها در یک یا چند روز متوالی را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه رسیدن بازار به تعادل بلندمدت دانست. برای اثبات ثبات پایدار باید روند قیمت دام زنده، لاشه، گوشت عمده‌فروشی و انواع برش‌های خرده‌فروشی طی چند هفته یا چند ماه بررسی شود.

تصویر فعلی بیشتر نشان‌دهنده توقف موقت جهش‌های روزانه است. به بیان دیگر، بازار در ابتدای مرداد با شوک قیمتی تازه‌ای روبه‌رو نشده، اما قیمت‌ها در سطحی بسیار بالا تثبیت شده‌اند. وقتی ران گوسفندی بیش از دو میلیون تومان قیمت دارد، آرام بودن نمودار قیمت لزوماً به معنای بهبود شرایط مصرف‌کننده نیست.

داده‌های تورمی نیز همین تفاوت را آشکار می‌کنند. براساس گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده در خرداد ۱۴۰۵، تورم نقطه‌به‌نقطه گروه گوشت قرمز و گوشت ماکیان به ۱۷۸.۲ درصد و تورم سالانه آن به ۸۹.۵ درصد رسیده بود. بنابراین ثبات چندروزه مرداد را باید در ادامه یک دوره سنگین افزایش قیمت ارزیابی کرد، نه به‌عنوان بازگشت گوشت به محدوده‌ای قابل‌خرید برای عموم خانوارها.

افزایش عرضه دام چگونه از جهش قیمت جلوگیری کرد؟

یکی از عواملی که فعلاً مانع شکل‌گیری کمبود گسترده شده، وضعیت نسبتاً مناسب عرضه دام آماده کشتار است. رئیس شورای تأمین دام کشور در اواخر خرداد اعلام کرده بود حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار رأس دام سبک و ۲۳۰ هزار رأس دام سنگین آماده عرضه به بازار وجود دارد.

در همان مقطع، قیمت دام سبک نر گوسفندی بین ۶۲۰ تا ۶۹۰ هزار تومان و دام سنگین بین ۵۲۰ تا ۵۶۰ هزار تومان گزارش شد. افزایش عرضه داخلی در کنار ورود محموله‌های گوشت گرم و منجمد، توانسته است خطر کمبود ناگهانی را کاهش دهد.

با این حال، فراوانی نسبی دام در واحدهای تولیدی به معنای پایین بودن قیمت گوشت در فروشگاه‌ها نیست. دام باید پس از خرید، حمل، کشتار، قطعه‌بندی، بسته‌بندی و توزیع به مصرف‌کننده برسد و در هر حلقه هزینه‌ها و حاشیه سودی به قیمت نهایی اضافه می‌شود.

فاصله قیمت دام زنده تا گوشت در ویترین

یکی از مهم‌ترین ابهام‌های بازار گوشت، فاصله قابل‌توجه میان قیمت دام زنده و نرخ پرداختی مصرف‌کننده است. مدیرعامل اتحادیه دام سبک در تیرماه اعلام کرد قیمت دام زنده بره نر پرواری در شهرستان‌ها حدود ۶۸۰ تا ۷۰۰ هزار تومان و در تهران حدود ۷۲۰ تا ۷۳۰ هزار تومان است، درحالی‌که گوشت گوسفندی در برخی مراکز با قیمت دو میلیون تا دو میلیون و ۱۵۰ هزار تومان عرضه می‌شود.

براساس محاسبات ارائه‌شده از سوی این اتحادیه، با فرض دام زنده کیلویی ۷۲۰ هزار تومان، قیمت تمام‌شده هر کیلوگرم لاشه در کشتارگاه حدود یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان خواهد بود. فاصله این نرخ با قیمت حدود دو میلیون تومانی بازار، توجه‌ها را به هزینه‌ها و حاشیه سود بخش توزیع معطوف کرده است.

این اختلاف نشان می‌دهد کنترل بازار گوشت تنها با افزایش تولید یا فشار بر دامدار امکان‌پذیر نیست. شفاف شدن هزینه کشتار، حمل‌ونقل، قطعه‌بندی و سود خرده‌فروشی می‌تواند مشخص کند چه میزان از اختلاف قیمت اجتناب‌ناپذیر و چه بخشی حاصل ناکارآمدی یا تعدد واسطه‌هاست.

کاهش واردات؛ نشانه تولید بیشتر یا تقاضای کمتر؟

آمارهای موجود از کاهش قابل‌توجه واردات گوشت حکایت دارند. رئیس انجمن صنفی واردکنندگان فرآورده‌های خام دامی گفته است واردات انواع گوشت از حدود ۲۳۸ هزار تن در سال ۱۴۰۲ به نزدیک ۹۱ هزار تن در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته و از ابتدای سال ۱۴۰۵ نیز حدود ۱۲ هزار تن گوشت وارد کشور شده است.

او بخشی از این کاهش را به افزایش تولید داخلی و بخشی دیگر را به افت تقاضای مراکز مصرف عمده مرتبط دانسته است. این انجمن همچنین خواستار اصلاح شبکه توزیع شده و اعلام کرده گوشت وارداتی با نرخ حدود یک میلیون و ۳۰۰ هزار تومان وارد شبکه می‌شود، اما با قیمت بالاتری به دست مصرف‌کننده می‌رسد.

بنابراین کاهش واردات را نمی‌توان صرفاً یک موفقیت تولیدی دانست. این اتفاق می‌تواند حاصل ترکیبی از رشد عرضه داخلی، افزایش هزینه واردات، مشکلات ارزی و کاهش مصرف باشد. پایداری بازار زمانی قابل اتکاست که تولیدکننده سود منطقی دریافت کند و مصرف‌کننده نیز توان خرید محصول را داشته باشد.

آرامش بازار یا رکود تقاضا؟

مهم‌ترین نکته در تحلیل قیمت گوشت قرمز، وضعیت قدرت خرید خانوارهاست. گزارش‌های صنفی منتشرشده در اردیبهشت نشان می‌دهد تقاضای فروشگاه‌های عرضه‌کننده گوشت قرمز در فروردین ۱۴۰۵ نسبت به فروردین سال قبل حدود ۵۰ درصد کاهش یافته است. فعالان این بخش، افت قدرت خرید و کاهش سرانه مصرف را از دلایل اصلی این وضعیت عنوان کرده‌اند.

با این حساب، ادعای اینکه آرامش فعلی بازار هیچ ارتباطی با رکود ندارد، نیازمند احتیاط است. بخشی از ثبات ممکن است از عرضه مناسب ناشی شده باشد، اما کاهش تقاضا نیز احتمالاً نقش مهمی در جلوگیری از جهش بیشتر قیمت‌ها دارد.

تعادل سالم زمانی شکل می‌گیرد که عرضه کافی با تقاضای واقعی و قدرت خرید مناسب روبه‌رو شود. اگر قیمت‌ها تنها به این دلیل افزایش پیدا نکنند که مصرف‌کنندگان خرید خود را کاهش داده‌اند، نمی‌توان آن وضعیت را یک تعادل مطلوب برای اقتصاد خانوار دانست.

چه عواملی آرامش بازار گوشت را تهدید می‌کنند؟

بازار گوشت در ماه‌های آینده همچنان در معرض چند ریسک قرار دارد. افزایش قیمت خوراک دام، هزینه حمل‌ونقل، دستمزد، مالیات و هزینه تأمین سرمایه می‌تواند قیمت تمام‌شده تولید و واردات را بالا ببرد. واردکنندگان نیز از افزایش مالیات بر ارزش افزوده، حقوق ورودی و هزینه ترخیص سخن گفته‌اند.

از سوی دیگر، تداوم فشار مالی بر دامداران ممکن است در میان‌مدت به کاهش انگیزه تولید یا خروج بخشی از فعالان از چرخه دامپروری منجر شود. در چنین شرایطی، آرامش امروز می‌تواند جای خود را به کاهش عرضه در فصل‌های آینده بدهد.

نوسان نرخ ارز، تغییر سیاست‌های وارداتی، وضعیت نهاده‌های دامی و عملکرد شبکه توزیع نیز مسیر قیمت گوشت قرمز را تعیین خواهند کرد. هرگونه اختلال در یکی از این بخش‌ها می‌تواند به‌سرعت فاصله میان قیمت دام و گوشت مصرفی را افزایش دهد.

چشم‌انداز قیمت گوشت قرمز در مرداد ۱۴۰۵

با توجه به وجود دام آماده کشتار و نبود نشانه روشن از کمبود فوری، احتمال جهش ناگهانی قیمت‌ها در کوتاه‌مدت محدودتر به نظر می‌رسد. این ارزیابی البته مشروط به تداوم عرضه، نبود شوک ارزی و حفظ جریان توزیع است.

در مقابل، انتظار کاهش شدید قیمت خرده‌فروشی نیز چندان واقع‌بینانه نیست؛ زیرا هزینه‌های تولید و توزیع همچنان بالاست و نرخ‌های فعلی پس از یک دوره تورمی سنگین شکل گرفته‌اند. حتی کاهش قیمت دام زنده نیز تا زمانی که به شبکه کشتار و توزیع منتقل نشود، تأثیر محسوسی بر فاکتور خرید خانوار نخواهد داشت.

بازار گوشت قرمز در دوم مرداد ۱۴۰۵ آرام است، اما این آرامش بر بستری شکننده قرار دارد. عرضه مناسب دام از یک سو و کاهش قدرت خرید از سوی دیگر، مانع جهش تازه قیمت شده‌اند. پرسش اصلی دیگر فقط این نیست که گوشت گران‌تر خواهد شد یا خیر؛ مسئله مهم‌تر این است که آیا قیمت فعلی با درآمد خانوارها تناسب دارد و چه میزان از فاصله تولید تا مصرف، با اصلاح شبکه توزیع قابل کاهش است.