قیمت گوشت قرمز امروز ۲۰ مرداد ۱۴۰۵؛ ران گوسفندی ۲ میلیون و ۳۰ هزار تومان / ثبات یا گرانی تثبیت‌شده؟

تازه‌ترین رصد بازار خرده‌فروشی، قیمت پنج قلم پرمصرف گوشت قرمز را در محدوده یک میلیون و ۴۵۰ هزار تا ۲ میلیون و ۳۰ هزار تومان نشان می‌دهد.

این ارقام را باید نرخ‌های مشاهده‌شده در بخشی از بازار خرده‌فروشی دانست، نه یک قیمت واحد و الزام‌آور در سراسر کشور. نوع برش، میزان استخوان و چربی، کیفیت دام، بسته‌بندی، برند فروشگاه، شهر محل عرضه و هزینه توزیع می‌تواند قیمت نهایی را تغییر دهد. حتی گزارش بازار روز گذشته نیز برای «ران کامل ممتاز گوسفندی» نرخ ۲ میلیون و ۹۰ هزار تومان ثبت کرده بود که نشان می‌دهد تعریف قطعه و کیفیت محصول در مقایسه قیمت‌ها اهمیت زیادی دارد.

ران گوسفندی روی ۲ میلیون و ۳۰ هزار تومان ایستاد

نکته جالب بازار امروز، ثبات نسبتاً طولانی برخی قطعات گوسفندی است.

ران گوسفندی در گزارش ۲۳ تیر نیز با نرخ حدود ۲ میلیون و ۳۰ هزار تومان عرضه می‌شد و گوشت آبگوشتی گوسفندی نیز در همان مقطع یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت داشت. حالا پس از نزدیک به یک ماه، همین دو رقم دوباره در فهرست ۲۰ مرداد دیده می‌شوند.

از این زاویه می‌توان گفت بخشی از بازار گوشت گوسفندی وارد یک دوره توقف یا تثبیت قیمتی شده است.

اما این ثبات یک نکته مهم دارد: قیمت‌ها در سطح پایینی تثبیت نشده‌اند. ران گوسفندی همچنان بیش از ۲ میلیون تومان به ازای هر کیلوگرم است و حتی ارزان‌ترین قلم این فهرست، یعنی گردن گوساله، یک میلیون و ۴۵۰ هزار تومان قیمت دارد.

بنابراین عبارت «آرامش بازار» اگر صرفاً به نبود جهش روزانه اشاره کند قابل دفاع است، اما اگر به معنای بازگشت قدرت خرید خانوار یا کاهش محسوس قیمت تلقی شود، با داده‌ها همخوان نیست.

ران گوساله برخلاف روایت ثبات، ۱۰۰ هزار تومان گران شده است

بازار گوساله تصویر متفاوتی ارائه می‌دهد.

در ۱۲ مرداد، ران گوساله با قیمت یک میلیون و ۸۰۰ هزار تومان عرضه می‌شد. امروز همین قلم یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان قیمت خورده است؛ یعنی در این فاصله ۱۰۰ هزار تومان یا حدود ۵.۶ درصد افزایش.

در مقابل، گردن گوساله در هر دو مقطع یک میلیون و ۴۵۰ هزار تومان بوده و تغییر محسوسی نشان نمی‌دهد.

این تفاوت نشان می‌دهد نمی‌توان کل بازار را با یک عبارت کلی مانند «قیمت گوشت ثابت مانده است» توصیف کرد.

دقیق‌تر این است که بگوییم: بازار در مجموع از جهش‌های روزانه شدید فاصله گرفته، اما تغییر قیمت در قطعات مختلف همچنان ناهمگون است.

فاصله دام زنده تا ویترین قصابی چقدر است؟

برای تحلیل قیمت گوشت باید یک مرحله عقب‌تر رفت و بازار دام زنده را دید.

آخرین جدول اتحادیه سراسری صنعت دامپروران همگام کشور، قیمت گوسفند زنده در تهران را حدود ۶۵۰ تا ۶۸۵ هزار تومان به ازای هر کیلو و قیمت کشتار را حدود یک میلیون و ۲۸۵ هزار تا یک میلیون و ۳۴۰ هزار تومان نشان می‌دهد. برای گوساله نیز نرخ دام زنده تهران حدود ۵۲۰ تا ۵۵۰ هزار تومان و نرخ کشتار حدود یک میلیون و ۱۸۰ هزار تا یک میلیون و ۲۰۰ هزار تومان اعلام شده است.

این نرخ‌ها مستقیماً با گوشت بدون استخوان خرده‌فروشی قابل مقایسه نیستند؛ زیرا افت وزن لاشه، استخوان، چربی، قطعه‌بندی، حمل، بسته‌بندی، ضایعات و حاشیه فروش در طول زنجیره اضافه می‌شود.

با این حال فاصله قابل توجه میان نرخ دام و قیمت برخی قطعات در ویترین سبب شده بحث درباره کارایی شبکه توزیع همچنان مطرح باشد.

حتی وزیر جهاد کشاورزی اخیراً بر ضرورت کاهش فاصله قیمت تولیدکننده و مصرف‌کننده تأکید کرده تا هم تولیدکننده سهم بیشتری دریافت کند و هم مصرف‌کننده با قیمت مناسب‌تری خرید کند.

بنابراین نسبت‌دادن کل اختلاف فقط به «سوداگری» یا «واسطه‌گری غیرقانونی» بدون داده دقیق درباره هزینه هر حلقه درست نیست، اما وجود فاصله زیاد در زنجیره موضوعی واقعی برای بررسی و نظارت است.

آیا نهاده‌های دامی بازار را آرام کرده‌اند؟

متن اولیه، تأمین نهاده با نرخ‌های مصوب را یکی از مهم‌ترین دلایل ثبات معرفی می‌کند؛ این روایت نیازمند توضیح بیشتری است.

دبیر اتحادیه نهاده‌های دام و طیور در خرداد از آرامش نسبی در تأمین نهاده‌ها و وجود ذخایر اطمینان‌بخش خبر داده بود، بنابراین از نظر موجودی و تأمین، شرایط نسبت به دوره‌های بحرانی بهتر گزارش شده است.

اما همان گزارش یک سوی دیگر ماجرا را هم نشان می‌دهد: واردکنندگان نهاده با حدود ۲ میلیارد یورو مطالبات ارزی و محدودیت شدید تأمین مالی مواجه بوده‌اند و برای ادامه واردات، روش‌هایی مانند تهاتر نفت، تسهیلات بانکی و اوراق پیشنهاد شده است.

علاوه بر این، پس از تغییر سیاست ارزی دی‌ماه گذشته، بخشی از نهاده‌هایی که قبلاً با ارز ترجیحی وارد شده بود اجازه فروش با نرخ آزاد پیدا کرد و تسویه مابه‌التفاوت آن نیز به مسئله‌ای میان دولت و واردکنندگان تبدیل شد.

پس عبارت دقیق‌تر این است:

تأمین نهاده در مقطع فعلی نسبتاً باثبات گزارش می‌شود، اما فشار مالی و ارزی زنجیره تأمین همچنان از بین نرفته است.

واردات گوشت همچنان ادامه دارد

در کنار تولید داخلی، واردات نیز همچنان یکی از ابزارهای تنظیم بازار است.

روح‌الله زحمتکش، معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی، هفتم مرداد اعلام کرد واردات گوشت قرمز از پاکستان ادامه دارد و در صورت نیاز، کشورهای شمالی نیز می‌توانند از منابع تأمین باشند. او همچنین وضعیت تولید داخلی در سال جاری را مناسب توصیف کرد و گفت میزان واردات بر اساس شرایط تولید و بارندگی تنظیم می‌شود.

شرکت پشتیبانی امور دام نیز طبق همین گزارش بخشی از ذخایر خود را از طریق خرید داخلی تکمیل کرده و در صورت نیاز به واردات، تأمین از کشورهای منطقه در اولویت قرار دارد.

این سیاست از یک منظر می‌تواند مانع شکل‌گیری کمبود ناگهانی شود، اما واردات در سال‌های اخیر به شکل محسوسی کاهش یافته است.

یکی از معاونان سابق وزارت جهاد اعلام کرده واردات گوشت قرمز از بیش از ۲۵۰ هزار تن در سال ۱۴۰۳ به حدود ۷۰ هزار تن در سال ۱۴۰۴ رسیده است و این کاهش را به بهبود تولید داخلی نسبت داده است.

بنابراین بازار فعلی بیشتر از سال‌های اوج واردات به ظرفیت تولید داخلی متکی است.

آیا ثبات قیمت یعنی تقاضا و عرضه متعادل شده‌اند؟

نه لزوماً.

ثابت ماندن قیمت ممکن است حاصل تعادل عرضه و تقاضا باشد، اما می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد؛ از جمله کاهش قدرت خرید مصرف‌کننده.

گزارش‌های بازار در هفته‌های اخیر به حرکت بخشی از تقاضای خانوار به سمت مرغ، تخم‌مرغ و حبوبات اشاره کرده‌اند.

بنابراین اگر قیمت گوشت در محدوده‌ای بالا ثابت مانده باشد، ممکن است بخشی از این ثبات حاصل آن باشد که مشتری در سطوح فعلی حاضر یا قادر به افزایش خرید نیست.

حتی معاون امور دام وزارت جهاد نیز هنگام صحبت درباره وضعیت مناسب تولید، بر ضرورت توجه به توان خرید مردم تأکید کرده و هدف سیاست‌گذاری را افزایش امکان مصرف محصولات پروتئینی دانسته است.

از همین رو بهتر است «ثبات بازار» را با «تعادل رفاهی» یکی ندانیم.

ممکن است عرضه کافی باشد و صف یا کمبود وجود نداشته باشد، اما قیمت همچنان برای بخش قابل توجهی از خانوارها بالا باشد.

چرا عبارت «خروج از فضای تورمی» زودهنگام است؟

برای اعلام خروج یک کالا از فضای تورمی باید روند قیمتی در یک دوره معنی‌دار بررسی شود، نه فقط چند روز بدون تغییر.

داده‌های امروز مثال خوبی هستند.

ران گوسفندی نسبت به چند هفته قبل تقریباً ثابت مانده، اما ران گوساله در هشت روز ۱۰۰ هزار تومان افزایش یافته است. از طرف دیگر، نرخ برخی قطعات در منابع مختلف نیز متفاوت است و بازار خرده‌فروشی قیمت واحدی ندارد.

به همین دلیل تعبیر دقیق‌تر برای شرایط فعلی «ثبات نسبی در سطوح بالا» یا «توقف موج جهش قیمت» است.

برای اینکه بتوان از روند نزولی یا خروج از تورم سخن گفت، باید طی چند هفته کاهش فراگیر در قیمت قطعات مختلف، دام زنده و هزینه‌های تولید مشاهده شود.

پیش‌بینی قیمت گوشت در هفته‌های آینده

در کوتاه‌مدت سه متغیر برای بازار اهمیت بیشتری دارند.

نخست، قیمت دام زنده است. اگر محدوده فعلی دام سبک و سنگین حفظ شود، فشار مستقیم تازه‌ای از این ناحیه به بازار خرده‌فروشی وارد نمی‌شود.

دوم، وضعیت نهاده‌ها و تأمین مالی واردکنندگان است. موجودی مناسب نهاده عامل ثبات است، اما ادامه مشکلات ارزی و نقدینگی می‌تواند در دوره‌های بعدی هزینه تولید را افزایش دهد.

سوم، واردات و ذخایر تنظیم بازار است. دولت اعلام کرده مسیر واردات از پاکستان باز است و ذخایر شرکت پشتیبانی امور دام نیز با خرید داخلی تکمیل شده است.

اگر این سه عامل بدون شوک تازه ادامه پیدا کنند، سناریوی ثبات یا نوسان محدود از جهش سریع قیمت محتمل‌تر است.

اما کاهش محسوس قیمت در ویترین قصابی‌ها نیازمند چیزی بیش از ثبات عرضه است؛ کاهش هزینه تولید، رقابت بیشتر در شبکه توزیع و حفظ قدرت خرید مصرف‌کننده نیز اهمیت دارد.

جمع‌بندی؛ بازار آرام است، اما گوشت ارزان نشده

بازار گوشت قرمز در ۲۰ مرداد ۱۴۰۵ با جهش قیمتی تازه‌ای روبه‌رو نیست. ران گوسفندی ۲ میلیون و ۳۰ هزار تومان، آبگوشتی گوسفندی یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، ران و سردست گوساله یک میلیون و ۹۰۰ هزار تومان و گردن گوساله یک میلیون و ۴۵۰ هزار تومان قیمت دارند.

در سمت عرضه نیز نرخ دام زنده نسبتاً باثبات است، واردات از پاکستان ادامه دارد و مسئولان وزارت جهاد از مناسب بودن شرایط تولید داخلی سخن می‌گویند.

با این حال، این آرامش را نباید با ارزانی اشتباه گرفت.

قیمت گوشت در حال حاضر بیشتر در یک «سقف گران» تثبیت شده تا اینکه وارد یک دوره کاهش جدی شده باشد. ران گوساله حتی نسبت به ۱۲ مرداد ۱۰۰ هزار تومان افزایش داشته و مشکلات مالی زنجیره تأمین نهاده نیز کاملاً برطرف نشده است.

بنابراین تیتر دقیق بازار امروز این است: گوشت فعلاً از موج جهش فاصله گرفته، اما هنوز نشانه کافی برای اعلام پایان فشار تورمی یا ارزانی پایدار دیده نمی‌شود.