استقلال در ۱۴ رشته تیم ساخت؛ پروژه چندرشته‌ای آبی‌ها موفق بود یا پرهزینه؟

استقلال در سال گذشته تصمیم گرفت معنای «باشگاه ورزشی» را دوباره جدی بگیرد. علی تاجرنیا، رئیس هیئت‌مدیره استقلال، خردادماه اعلام کرد که این مجموعه اکنون در بیش از ۱۴ رشته ورزشی فعالیت دارد. سایت رسمی استقلال نیز پیش‌تر از راه‌اندازی بیش از ۲۰ تیم و آکادمی در بخش مردان و زنان خبر داده بود. بنابراین صحبت از «۲۰ رشته» دقیق نیست؛ استقلال بیش از ۲۰ تیم و آکادمی را در مجموعه‌ای شامل بیش از ۱۴ رشته ایجاد کرده یا تحت پوشش قرار داده است.

این اتفاق از نظر هویتی چندان عجیب نیست. استقلال در بخش‌های مختلف تاریخ خود یک باشگاه چندرشته‌ای بوده و مدیران فعلی نیز همین سابقه را یکی از دلایل بازگشت به رشته‌های غیرفوتبالی عنوان کرده‌اند. مسئله اما تعداد تیم‌ها نیست؛ مهم‌تر این است که این توسعه با چه هزینه‌ای انجام شده و در پایان فصل چه خروجی‌ای داشته است.

پنج قهرمانی بزرگ؛ روی موفق استقلال چندرشته‌ای

اگر فقط نتایج را بررسی کنیم، نمی‌توان فصل نخست پروژه جدید استقلال را شکست‌خورده دانست. آبی‌ها در چند رشته مهم به قهرمانی رسیدند و بعضی از این جام‌ها در همان نخستین فصل حضور به دست آمد.

تیم بسکتبال زنان استقلال در نخستین سال حضور خود قهرمان لیگ برتر شد. استقلال در فینال مقابل آکادمی سحر قرار گرفت و در نهایت جام قهرمانی فصل ۱۴۰۴-۱۴۰۵ را بالای سر برد.

در بسکتبال مردان نیز پروژه استقلال به جام رسید و آبی‌ها با هدایت مهران شاهین‌طبع عنوان قهرمانی را کسب کردند. استقلال علاوه بر این، در رقابت انتخابی سوپرلیگ غرب آسیا نیز پالایش نفت آبادان را پشت سر گذاشت.

فوتسال زنان یکی دیگر از پروژه‌های موفق بود. پس از توقف مسابقات و صدور آرای مربوط به دیدارهای باقی‌مانده، استقلال با ۵۱ امتیاز و فاصله قابل توجه نسبت به تعقیب‌کننده خود رسماً قهرمان لیگ برتر زنان اعلام شد.

در کشتی فرنگی نیز استقلال قم شبی رویایی داشت. این تیم در فینال لیگ برتر با نتیجه قاطع ۸ بر ۲ نفت و گاز زاگرس جنوبی را شکست داد و قهرمان شد.

پنجمین قهرمانی مهم به هندبال مردان مربوط بود؛ جایی که استقلال کازرون فصل را در صدر به پایان رساند و عنوان قهرمانی لیگ برتر را به دست آورد. فدراسیون هندبال نیز در پایان فصل جام قهرمانی را به استقلال کازرون اهدا کرد.

عناوین استقلال فقط به همین پنج مورد محدود نماند. ایرنا از قهرمانی استقلال در گلف و بسکتبال با ویلچر نیز گزارش داده است؛ موضوعی که نشان می‌دهد برای ارزیابی پروژه چندرشته‌ای، نمی‌توان صرفاً پنج جام رشته‌های پرمخاطب را در نظر گرفت.

کشتی آزاد؛ حسن یزدانی آمد اما جام به بانک شهر رسید

یکی از پرسر‌وصداترین پروژه‌های استقلال، تیم کشتی آزاد استقلال جویبار بود. حضور حسن یزدانی و کمیل قاسمی باعث شد این تیم از همان ابتدا یکی از مدعیان اصلی قهرمانی باشد.

استقلال در نیمه‌نهایی با نتیجه ۷ بر ۳ خیبر خرم‌آباد را کنار زد، اما در فینال مقابل بانک شهر ۶ بر ۴ شکست خورد. حسن یزدانی در وزن ۹۷ کیلوگرم مجتبی گلیج را ۴ بر صفر شکست داد، ولی این پیروزی برای رساندن استقلال به جام کافی نبود.

درباره رقم قرارداد یزدانی اعداد مختلفی در فضای رسانه‌ای مطرح شد، اما سند رسمی و قابل اتکایی برای تأیید رقم دقیق قرارداد منتشر نشده است. بنابراین نقد این پروژه بهتر است نه بر پایه یک عدد تأییدنشده، بلکه بر اساس سطح سرمایه‌گذاری و انتظاری باشد که جذب یکی از بزرگ‌ترین ستاره‌های کشتی ایران ایجاد می‌کند.

نایب‌قهرمانی در ذات خود نتیجه ضعیفی نیست؛ اما وقتی تیمی با ترکیب مدعی و ستاره‌های بزرگ بسته می‌شود، طبیعی است که معیار موفقیت آن با یک تیم معمولی تفاوت داشته باشد.

والیبال استقلال گنبد؛ جایی که پروژه جواب نداد

اگر قهرمانی‌های بسکتبال، فوتسال و هندبال ویترین موفق پروژه باشند، والیبال مهم‌ترین نقطه منفی آن بود.

استقلال گنبد در لیگ برتر نتایج ضعیفی گرفت و برای بخش قابل توجهی از فصل در انتهای جدول قرار داشت. در پایان هفته بیستم، این تیم تنها ۳ برد و ۹ امتیاز داشت؛ آماری که آن را در پایین‌ترین بخش جدول نگه داشت.

این نتیجه اهمیت زیادی در ارزیابی مدل استقلال دارد. ورود به یک رشته صرفاً با اضافه کردن نام و نشان باشگاه انجام نمی‌شود. تیم لیگ برتری به ساختار فنی، انتخاب درست بازیکن، کادر مناسب، مدیریت محلی و برنامه چندساله نیاز دارد. اگر یکی از این حلقه‌ها درست عمل نکند، بزرگی برند استقلال به‌تنهایی نمی‌تواند نتیجه بسازد.

هندبال زنان؛ چهارمی در فصلی که جام وعده داده می‌شد

تیم هندبال زنان استقلال هم فصل را بدون سکو تمام کرد. جدول رسمی فدراسیون هندبال نشان می‌دهد استقلال با ۱۶ امتیاز در جایگاه چهارم قرار گرفت؛ پشت سر سپاهان، سنگ‌آهن بافق و نفت و گاز گچساران.

رتبه چهارم برای تیمی که نخستین فصل فعالیت خود را پشت سر می‌گذارد الزاماً نتیجه فاجعه‌باری نیست. مسئله زمانی شکل می‌گیرد که سطح انتظار با سرمایه‌گذاری و اهداف اعلامی بالا رفته باشد. استقلال در ورزش زنان با جاه‌طلبی وارد شد و موفقیت بسکتبال و فوتسال نشان داد این جاه‌طلبی در بعضی رشته‌ها جواب داده، اما هندبال هنوز به آن نقطه نرسیده است.

استقلال بزرگ‌تر شد؛ اما آیا کارآمدتر هم شد؟

اینجا مهم‌ترین بخش ماجرا آغاز می‌شود. شمارش جام‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند درباره موفق یا ناموفق بودن پروژه حکم بدهد.

اگر استقلال برای تشکیل بیش از ۲۰ تیم و آکادمی هزینه مشخصی کرده باشد، باید مشخص شود هر رشته چه سهمی از بودجه گرفته، چه درآمدی ایجاد کرده، چه تعداد ورزشکار پرورش داده و چه هدف کوتاه‌مدت و بلندمدتی داشته است. بدون انتشار یک گزارش مالی تجمیعی از هزینه تیم‌های غیرفوتبالی، نمی‌توان با قطعیت گفت «این تعداد جام ارزش هزینه انجام‌شده را داشته» یا نداشته است.

این همان حلقه مفقوده ارزیابی پروژه استقلال است.

از یک طرف، پنج قهرمانی مهم در بسکتبال مردان و زنان، فوتسال زنان، کشتی فرنگی و هندبال مردان برای نخستین فصل جدی فعالیت چندرشته‌ای دستاورد کوچکی نیست. از سوی دیگر، نایب‌قهرمانی پروژه پرستاره کشتی آزاد، ناکامی جدی والیبال و چهارمی هندبال زنان نشان می‌دهد قرار دادن نام استقلال بالای یک تیم الزاماً آن را به مدعی قهرمانی تبدیل نمی‌کند.

استقلال؛ باشگاه چندرشته‌ای یا مجموعه‌ای از تیم‌ها؟

تفاوت این دو عبارت بیشتر از چیزی است که به نظر می‌رسد.

یک «باشگاه چندرشته‌ای» برای هر بخش ساختار مشخص، بودجه، آکادمی، سیستم استعدادیابی، مدیریت فنی، برنامه درآمدزایی و شاخص ارزیابی دارد. اما یک «مجموعه از تیم‌ها» ممکن است صرفاً از چند تیم تشکیل شده باشد که تنها وجه مشترکشان نام و لوگوی باشگاه است.

استقلال در فصل گذشته ثابت کرد که توانایی گرفتن جام خارج از فوتبال را دارد. موفقیت همزمان در بسکتبال، فوتسال، کشتی فرنگی و هندبال اتفاق مهمی است و نمی‌توان آن را نادیده گرفت. حتی خود باشگاه پروژه سال اول را «رکوردشکن» توصیف کرده است.

اما مرحله دشوار از اینجا شروع می‌شود: تثبیت این تیم‌ها.

استقلال اکنون باید مشخص کند در کدام رشته‌ها هدف قهرمانی دارد، کدام تیم‌ها قرار است بازیکن‌ساز باشند، کدام رشته‌ها ظرفیت تجاری دارند و کدام پروژه‌ها نیازمند بازنگری هستند. والیبال باید توضیح دهد چرا نتیجه نگرفت؛ کشتی آزاد باید مشخص کند چگونه قرار است فاصله نایب‌قهرمانی تا جام را طی کند و رشته‌های موفق نیز باید نشان دهند موفقیت فصل نخست اتفاقی نبوده است.

در نهایت، بزرگ بودن یک باشگاه با تعداد لوگوهایی که در لیگ‌های مختلف دیده می‌شود سنجیده نمی‌شود. استقلال زمانی واقعاً به یک باشگاه چندرشته‌ای قدرتمند تبدیل خواهد شد که در کنار جام‌ها بتواند بودجه شفاف، ساختار پایدار، استعدادیابی مستمر و مدل اقتصادی قابل دفاع ارائه کند.

فصل اول نشان داد این پروژه ظرفیت موفقیت دارد؛ اما هنوز برای صدور حکم نهایی زود است. سؤال اصلی فصل دوم دیگر این نیست که «استقلال در چند رشته تیم دارد؟»؛ سؤال مهم‌تر این است: هرکدام از این تیم‌ها دقیقاً چرا وجود دارند و در برابر منابعی که مصرف می‌کنند، چه چیزی به باشگاه برمی‌گردانند؟