مرغ ۴۰۰ هزار تومانی؛ قیمت مرغ در یک سال چقدر گران شد؟

جدیدترین فهرست قیمت خرده‌فروشی مرغ در روز دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد هر کیلو مرغ کامل تازه و کشتار روز در برخی مراکز با قیمت ۴۰۰ هزار تومان عرضه شده است. ران مرغ نیز ۴۵۰ هزار تومان و سینه مرغ با استخوان ۵۸۵ هزار تومان قیمت خورده است.

در قطعات بدون استخوان اختلاف قیمت بسیار بیشتر است. سینه مرغ بدون استخوان و بدون کتف در همین فهرست ۹۰۰ هزار تومان قیمت دارد. برای فیله نیز بسته به نوع و محل عرضه نرخ‌های مختلفی ثبت شده؛ فیله مرغ گرم حدود ۴۳۳ هزار و ۵۰۰ تومان، فیله تازه ۹۶۶ هزار تومان و فیله مرغ ممتاز تازه یک کیلوگرمی تا یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان قیمت‌گذاری شده است.

این اختلاف قابل توجه نشان می‌دهد برای مقایسه قیمت قطعات مرغ باید نوع محصول، کیفیت، بسته‌بندی و فروشگاه عرضه‌کننده نیز در نظر گرفته شود و نمی‌توان یک نرخ واحد را به کل بازار تعمیم داد.

از سوی دیگر، یک گزارش میدانی از معاملات امروز، قیمت مرغ گرم را در محدوده ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان، ران مرغ را ۴۰۰ تا ۴۲۰ هزار تومان، فیله را ۶۶۰ تا ۶۸۰ هزار تومان و سینه را بین ۵۲۰ تا ۶۶۰ هزار تومان اعلام کرده است. بنابراین نرخ ۴۰۰ هزار تومان را باید یکی از قیمت‌های ثبت‌شده در بازار خرده‌فروشی دانست، نه لزوماً قیمت تمام فروشگاه‌ها.

مرغ دقیقاً در یک سال چقدر گران شد؟

برای پاسخ به این سؤال کافی است قیمت امروز را با نرخ ثبت‌شده در همین روز سال گذشته مقایسه کنیم.

در ۲۶ مرداد ۱۴۰۴، قیمت هر کیلو مرغ کامل تازه بسته‌بندی کیسه‌ای ۱۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان بود. ران مرغ بدون پوست ۱۵۵ هزار و ۵۰۰ تومان، سینه مرغ بدون پوست ۲۳۰ هزار و ۵۰۰ تومان و فیله مرغ نیز ۲۷۰ هزار تومان فروخته می‌شد.

اگر نرخ ۴۰۰ هزار تومانی امروز را مبنا قرار دهیم، مرغ کامل در یک سال ۲۸۴ هزار و ۵۰۰ تومان به ازای هر کیلو گران شده است.

این افزایش معادل ۲۴۶.۳ درصد است؛ به بیان ساده، قیمت مرغ کامل اکنون حدود ۳.۴۶ برابر نرخ یک سال قبل است.

خانواری که در مرداد سال گذشته برای خرید یک مرغ دو کیلوگرمی بر مبنای قیمت کیلویی ۱۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان حدود ۲۳۱ هزار تومان پرداخت می‌کرد، در صورت خرید با نرخ کیلویی ۴۰۰ هزار تومان اکنون برای همان وزن باید حدود ۸۰۰ هزار تومان کنار بگذارد.

جدول مقایسه قیمت مرغ در مرداد ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵

مقایسه برخی اقلام مشابه تصویر روشن‌تری از جهش هزینه پروتئین خانوار ارائه می‌دهد. قیمت ران مرغ از ۱۵۵ هزار و ۵۰۰ تومان در مرداد ۱۴۰۴ به حدود ۴۵۰ هزار تومان در یکی از فهرست‌های امروز رسیده؛ افزایشی نزدیک به ۱۸۹ درصد.

سینه مرغ نیز جهش شدیدتری داشته است. سینه بدون پوست در ۲۶ مرداد سال گذشته ۲۳۰ هزار و ۵۰۰ تومان بود، در حالی که امروز یک نوع سینه بدون استخوان و بدون کتف با قیمت ۹۰۰ هزار تومان عرضه شده است. البته مشخصات این دو قلم کاملاً یکسان نیست، بنابراین مقایسه آنها باید با احتیاط انجام شود؛ با این حال فاصله قیمتی نشان‌دهنده ابعاد رشد هزینه قطعات مرغ است.

اگر صرفاً همین دو عدد را مقایسه کنیم، افزایش قیمت حدود ۲۹۰ درصد می‌شود.

فیله مرغ ۳۶۲ درصد گران شده است؟

در مورد فیله مرغ یک نکته مهم آماری وجود دارد. اگر قیمت ۲۷۰ هزار تومانی سال گذشته با نرخ ۷۲۰ هزار تومان مقایسه شود، رشد قیمت حدود ۱۶۷ درصد است، نه ۳۶۲ درصد.

اما داده‌های تازه امروز نشان می‌دهد قیمت برخی انواع فیله ممتاز حتی بسیار بالاتر از ۷۲۰ هزار تومان رفته است. در فهرست قیمت امروز، فیله مرغ ممتاز تازه یک کیلوگرمی یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان قیمت دارد.

مقایسه ۲۷۰ هزار تومان با یک میلیون و ۲۵۰ هزار تومان، از نظر ریاضی افزایش حدود ۳۶۳ درصدی را نشان می‌دهد. با این حال این مقایسه نیز دقیقاً «همسان با همسان» نیست، زیرا عنوان محصول امروز «فیله ممتاز تازه» است، در حالی که نرخ سال گذشته برای «فیله مرغ» به شکل عمومی اعلام شده بود.

همین منبع برای امروز فیله گرم را ۴۳۳ هزار و ۵۱۹ تومان و فیله تازه را ۹۶۶ هزار تومان نیز ثبت کرده است. بنابراین تفاوت کیفیت و شیوه عرضه در قیمت قطعات بسیار اثرگذار است.

چرا قیمت مرغ این‌قدر بالا رفت؟

برای توضیح جهش یک‌ساله مرغ، مهم‌ترین متغیر را باید در سمت هزینه تولید جست‌وجو کرد.

رئیس اتحادیه مرغداران گوشتی کشور در بهمن ۱۴۰۴ اعلام کرده بود پس از حذف ارز ترجیحی ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی برای نهاده‌های دامی، قیمت خوراک طیور جهشی حدود چهار برابر داشته و سایر هزینه‌های تولید از جمله دارو، واکسن و مکمل نیز تقریباً دو برابر شده‌اند.

این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا خوراک بخش عمده‌ای از هزینه پرورش مرغ را تشکیل می‌دهد. هر افزایش قیمت ذرت و کنجاله سویا مستقیماً هزینه تمام‌شده مرغ زنده را بالا می‌برد و در نهایت خود را در قیمت کشتارگاه و خرده‌فروشی نشان می‌دهد.

تازه‌ترین اظهارات مسئولان وزارت جهاد کشاورزی نیز نشان می‌دهد فشار هزینه همچنان ادامه دارد. سرپرست معاونت امور تولیدات دامی این وزارتخانه هفته گذشته گفته میانگین قیمت مرغ در کشتارگاه طی مرداد حدود ۳۰۰ هزار تومان بوده است. او همچنین از افزایش قیمت کنجاله سویا در ماه‌های اخیر و تلاش دولت برای مدیریت قیمت نهاده‌ها سخن گفته است.

در ابتدای سال ۱۴۰۵ نیز قیمت مصوب مرغ برای مصرف‌کننده ۲۷۸ هزار تومان اعلام شده بود؛ عددی که فاصله محسوسی با برخی نرخ‌های ۳۲۰ تا ۴۰۰ هزار تومانی امروز دارد.

مازاد تولید داریم؛ پس چرا مرغ همچنان گران است؟

نکته قابل توجه این است که افزایش قیمت فعلی الزاماً حاصل کمبود شدید مرغ در کشور نیست. گزارش‌های ماه‌های اخیر حتی از وجود ظرفیت مازاد تولید سخن گفته‌اند.

وزارت جهاد کشاورزی ظرفیت تولید سالانه مرغ کشور را حدود ۳.۲ میلیون تن اعلام کرده و همزمان برنامه صادرات مازاد را دنبال می‌کند. مسئولان گفته‌اند صادرات باید به گونه‌ای انجام شود که ابتدا نیاز بازار داخلی تأمین شود و تولیدکننده نیز متحمل زیان نشود.

این وضعیت نشان می‌دهد مسئله بازار مرغ فقط حجم تولید نیست. ممکن است کشور از نظر تعداد مرغ تولیدشده با کمبود جدی روبه‌رو نباشد اما افزایش هزینه خوراک، جوجه یک‌روزه، سرمایه در گردش، حمل‌ونقل، کشتار و توزیع، قیمت نهایی را برای مصرف‌کننده بالا نگه دارد.

گزارش‌های تیرماه نیز نشان می‌داد در برخی نقاط قیمت مرغ زنده پایین‌تر از هزینه تمام‌شده تولید بوده و اتحادیه هزینه تولید را حدود ۲۷۰ تا ۲۹۰ هزار تومان در هر کیلو برآورد می‌کرد؛ وضعیتی که فشار همزمان بر تولیدکننده و مصرف‌کننده را نشان می‌دهد.

مرغ ۴۰۰ هزار تومانی چه اثری بر سفره خانوار دارد؟

جهش قیمت مرغ زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند که جایگاه این محصول در سبد غذایی خانوار را در نظر بگیریم. با بالا رفتن قیمت گوشت قرمز، مرغ در سال‌های اخیر یکی از اصلی‌ترین گزینه‌های تأمین پروتئین خانوار بوده است.

اما افزایش بیش از سه‌برابری قیمت مرغ کامل در برخی نرخ‌های خرده‌فروشی عملاً قدرت خرید این جایگزین ارزان‌تر را نیز کاهش می‌دهد. قطعات پرتقاضایی مانند سینه و فیله نیز به دلیل فرآوری و حذف پوست و استخوان با فاصله قابل توجهی بالاتر از مرغ کامل معامله می‌شوند و قیمت بعضی انواع ممتاز آنها اکنون به مرز یک میلیون تومان و بیشتر رسیده است.

در مجموع، مقایسه دقیق ۲۶ مرداد ۱۴۰۴ با ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ نشان می‌دهد نرخ ثبت‌شده مرغ کامل از ۱۱۵ هزار و ۵۰۰ تومان به حداکثر حدود ۴۰۰ هزار تومان در برخی فهرست‌های امروز رسیده است؛ یعنی ۲۴۶ درصد افزایش در یک سال. با این حال مشاهدات میدانی قیمت مرغ گرم را در محدوده پایین‌تر ۳۲۰ تا ۳۳۰ هزار تومان نیز نشان می‌دهد.

این اختلاف قیمت‌ها یک پیام روشن دارد: بازار مرغ فقط با مسئله «گرانی» مواجه نیست، بلکه پراکندگی نرخ میان فروشگاه‌ها، انواع محصول و شیوه عرضه نیز افزایش یافته است. با توجه به استمرار هزینه بالای نهاده‌ها، مسیر آینده قیمت مرغ بیش از هر چیز به هزینه خوراک طیور، سیاست دولت در تأمین نهاده و نحوه مدیریت زنجیره تولید تا خرده‌فروشی وابسته خواهد بود.