شجاع خلیلزاده دوباره خبرساز شد؛ چرا شادی جنجالی مقابل سپاهان فعلاً محرومیت ندارد؟
تراکتور سهشنبه شب ۲۷ مرداد ۱۴۰۵ در هفته دوم لیگ برتر، در ورزشگاه نقش جهان با دو گل دیرهنگام امیرحسین حسینزاده سپاهان را شکست داد. حسینزاده ابتدا در دقیقه ۸۵ و سپس در وقتهای تلفشده دروازه سیدحسین حسینی را باز کرد تا تیم جواد نکونام با شش امتیاز به جمع صدرنشینان برسد. موعود بنیادیفر داور مسابقه بود و حسین خانبان نیز به عنوان ناظر بازی معرفی شده بود.
اما پس از گل دوم، دوربینها شجاع خلیلزاده را ثبت کردند که با حرکات دست شادی خاصی انجام میداد؛ حرکتی که به سرعت در شبکههای اجتماعی و رسانههای ورزشی بازنشر و با نمونه مشابه آن در بازی فصل گذشته تراکتور و پرسپولیس مقایسه شد.
شجاع خلیلزاده درباره شادی جنجالی چه گفت؟
خلیلزاده بعد از بازی در جمع خبرنگاران درباره این صحنه توضیح کوتاهی ارائه کرد. او مضمون صحبتش را اینگونه بیان کرد که این مدل، شادی خودش است و وقتی «خیلی خوشحال» میشود چنین حرکتی از او سر میزند.
کاپیتان تراکتور همزمان درباره تنشهای سکوها نیز صحبت کرد و گفت در جریان مسابقه برای جدا کردن یک درگیری وارد ماجرا شده و از سکوهای سپاهان الفاظی شنیده است. او در عین حال تأکید کرد هواداران سپاهان را دوست دارد و چنین اتفاقاتی را بخشی از فضای فوتبال میداند.
توضیح خلیلزاده البته بحث درباره برداشت بیرونی از حرکت او را تمام نکرد. برخی رسانهها این شادی را مبهم یا تحریکآمیز توصیف کردهاند؛ اما از منظر انضباطی، صرف جنجالی شدن یک تصویر در فضای مجازی برای اثبات توهین یا رفتار خلاف مقررات کافی نیست و باید رفتار مشخص و مخاطب آن در فرآیند رسیدگی احراز شود. نمونه رأی قبلی کمیته انضباطی درباره همین بازیکن نیز نشان میدهد ارزیابی معنای رفتار و احراز قصد یا مصداق تخلف اهمیت زیادی دارد.
آیا ناظر مسابقه حرکت شجاع را ندید؟
یک نکته در روایت ماجرا نیاز به تفکیک دارد. نبود گزارش انضباطی الزاماً به این معنی نیست که داور یا ناظر صحنه را ندیدهاند.
خبرگزاری فارس عصر چهارشنبه گزارش کرد که شادی خلیلزاده بعد از گل دوم به سمت هواداران تراکتور انجام شده و بر همین اساس ناظر مسابقه آن را مصداق تحریک هواداران حریف تلقی نکرده است؛ به همین دلیل گزارشی با این عنوان برای کمیته انضباطی ارسال نمیشود.
این روایت با این ادعا که «ناظر حرکت را ندیده» تفاوت مهمی دارد. در واقع مسئله، براساس گزارش منتشرشده، بیشتر به تفسیر ماهیت حرکت مربوط است تا دیده نشدن آن.
اگر مخاطب شادی بازیکن هواداران خودی باشند و از سوی مقام رسمی مسابقه توهین یا تحریک احراز نشود، زمینه انضباطی متفاوتی نسبت به حالتی ایجاد میشود که حرکت مستقیماً به سمت تماشاگران حریف یا یکی از عوامل مسابقه انجام شده باشد.
سابقه همین شادی مقابل پرسپولیس چه بود؟
ماجرا زمانی جالبتر میشود که به دیدار تراکتور و پرسپولیس در جام حذفی فصل گذشته برگردیم.
۲۷ آذر ۱۴۰۴، تراکتور و پرسپولیس پس از تساوی یک بر یک وارد ضربات پنالتی شدند و تراکتور در ماراتنی ۲۲ پنالتی با نتیجه ۸ بر ۷ برنده شد. خلیلزاده بعد از زدن پنالتی خود، حرکاتی را انجام داد که رسانهها آن را پاسخی به شادی محمدحسین کنعانیزادگان و امین کاظمیان توصیف کردند.
باشگاه پرسپولیس بعداً از خلیلزاده به اتهام رفتار غیرورزشی، توهین به بازیکن مقابل و نقض اصول اخلاقی شکایت کرد، اما کمیته انضباطی اعلام کرد رفتار او در آن پرونده مصداق توهین احراز نشده و در نهایت رأی برائت صادر کرد.
این رأی برای پرونده فعلی اهمیت دارد؛ نه به این معنا که هر حرکت مشابهی در آینده خودکار مجاز خواهد بود، بلکه از این جهت که نشان میدهد ظاهر مشابه یک شادی الزاماً برای محکومیت انضباطی کافی نیست و شرایط، مخاطب حرکت و نحوه احراز تخلف در هر مسابقه اهمیت دارد.
شجاع قبلاً هم به دلیل رفتار غیرورزشی جریمه شده است
از سوی دیگر، این تصور که خلیلزاده در پروندههای قبلی همیشه بدون مجازات مانده نیز دقیق نیست.
پس از دیدار جنجالی تراکتور و چادرملو در فصل ۱۴۰۳-۱۴۰۴، کمیته انضباطی با استناد به تصاویر منتشرشده، رفتار غیرورزشی خلیلزاده را احراز کرد و او را به ۵۰۰ میلیون تومان جریمه نقدی محکوم کرد. باشگاه تراکتور نیز ۵۰۰ میلیون تومان جریمه و ملزم به عذرخواهی از هواداران چادرملو شد.
در پرونده دیگری مربوط به همان مسابقه، خلیلزاده به دلیل بدرفتاری نسبت به مقام رسمی مسابقه نیز محکوم شده بود و بخش مربوط به محکومیت او در مرحله استیناف پابرجا ماند.
بنابراین سابقه انضباطی خلیلزاده ترکیبی است: در برخی پروندهها تخلف او احراز و جریمه شده و در پرونده شادی مقابل پرسپولیس، کمیته انضباطی به این نتیجه رسیده که توهین اثبات نشده است.
آیا کمیته انضباطی بدون شکایت سپاهان میتواند ورود کند؟
در رویه فوتبال ایران، گزارش داور و ناظر مسابقه و همچنین شکایت رسمی باشگاهها از مهمترین مبانی شکلگیری پروندههای انضباطی هستند. آرای متعدد کمیته انضباطی نیز نشان میدهد پروندهها هم از مسیر «گزارش ابرازی» و هم از مسیر «شکایت» بررسی میشوند.
اما این گزاره که کمیته انضباطی فقط و فقط در صورت شکایت باشگاه یا گزارش داور و ناظر امکان بررسی دارد، نیاز به احتیاط دارد. مقررات انضباطی برای کمیته صلاحیت عام رسیدگی به تخلفات مرتبط با مسابقات تحت نظارت فدراسیون و سازمان لیگ در نظر گرفتهاند.
در نتیجه، نبود شکایت سپاهان و نبود گزارش منفی ناظر، در عمل احتمال تشکیل پرونده را بسیار پایین میآورد، اما بهتر است از نظر حقوقی با قطعیت گفته نشود که هیچ مسیر دیگری برای بررسی احتمالی وجود ندارد.
چرا این شادیها دوباره تکرار میشوند؟
از منظر فوتبالی، مسئله بزرگتر از یک بازیکن یا یک مسابقه است. فوتبال ایران در سالهای اخیر بارها شاهد شادیهایی بوده که مرز میان کریخوانی، هیجان طبیعی و تحریک هواداران را مبهم کردهاند.
اتفاقاً کمیته انضباطی در آذر ۱۴۰۴ درباره افزایش توهین، بیاحترامی و رفتارهای خارج از چارچوب در ورزشگاهها هشدار داده و اعلام کرده بود در صورت تکرار برخی رفتارها برخوردهای شدیدتری در انتظار باشگاهها خواهد بود.
در چنین فضایی، یک شادی گل ممکن است از نگاه بازیکن صرفاً تخلیه هیجان باشد، اما برای هوادار حریف معنای دیگری پیدا کند. همین فاصله میان «قصد بازیکن» و «برداشت تماشاگر» میتواند حاشیهای ایجاد کند که گاهی از خود مسابقه بیشتر دیده میشود.
کاپیتان یک تیم، بهویژه بازیکنی با تجربه ملی و سابقه حضور در بازیهای بزرگ، طبیعتاً بیش از دیگران زیر ذرهبین قرار دارد و واکنش او میتواند فضای ورزشگاه را آرام یا ملتهب کند.
شجاع فعلاً محروم نمیشود؟
تا عصر چهارشنبه ۲۸ مرداد، هیچ رأی انضباطی تازهای علیه شجاع خلیلزاده بابت شادی مقابل سپاهان منتشر نشده است. گزارش تازه فارس نیز میگوید به دلیل انجام شادی به سمت هواداران تراکتور، ناظر مسابقه گزارشی درباره تحریک تماشاگران ارائه نمیکند.
بنابراین در شرایط فعلی احتمال محرومیت مستقیم خلیلزاده بابت این صحنه پایین به نظر میرسد، مگر اینکه گزارش یا مستند تازهای ارائه و پروندهای جداگانه تشکیل شود.
مهمتر از نتیجه انضباطی اما یک نکته است: شادی خلیلزاده بار دیگر نشان داد حرکتهایی که بازیکن آنها را طبیعی و ناشی از خوشحالی میداند، میتوانند در فضای حساس فوتبال ایران به سرعت به یک بحران رسانهای تبدیل شوند.
تراکتور شب بزرگی در اصفهان داشت، سپاهان را ۲ بر صفر شکست داد و با دبل امیرحسین حسینزاده سه امتیاز ارزشمند گرفت؛ اما کمتر از ۲۴ ساعت بعد، بخشی از بحث پیرامون این برد بزرگ نه درباره تاکتیک جواد نکونام یا دو گل حسینزاده، بلکه درباره چند ثانیه شادی کاپیتان تراکتور است. شاید همین واقعیت بهترین توضیح باشد برای اینکه چرا بازیکنان در مسابقات پرتنش، حتی هنگام جشن گرفتن گل هم باید نسبت به اثر حرکت خود روی سکوها حساس باشند.