بازی‌های آسیایی آیچی–ناگویا از ۱۹ سپتامبر تا ۴ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۲۸ شهریور تا ۱۲ مهر ۱۴۰۵ برگزار می‌شود. برگزارکنندگان از حضور ۴۵ کمیته ملی المپیک، حداکثر ۱۰ هزار ورزشکار و رقابت در ۴۱ رشته خبر داده‌اند؛ رویدادی که از نظر ابعاد، پس از المپیک یکی از بزرگ‌ترین مسابقات چندرشته‌ای جهان محسوب می‌شود.

پرچم ایران این بار در دست اتراچالی و زهرا کیانی است

یکی از نکات مهم مراسم مشهد، مشخص شدن ترکیب نهایی پرچمداران بود.

کمیته ملی المپیک در ابتدا فاضل اتراچالی، کاپیتان تیم ملی کبدی، و آتوسا گلشادنژاد، قهرمان کاراته جهان، را برای حمل پرچم در مراسم افتتاحیه انتخاب کرده بود. اما گلشادنژاد در روزهای پایانی مرداد از این مسئولیت کنار رفت. دلیل اعلام‌شده، فاصله بسیار زیاد محل اسکان کاراته با محل افتتاحیه و نزدیکی زمان مسابقه او به مراسم بود؛ مسئله‌ای که می‌توانست برنامه فنی این ورزشکار را تحت تأثیر قرار دهد.

در نهایت هیئت اجرایی کمیته ملی المپیک در ۲۷ مرداد زهرا کیانی، قهرمان جهان در تالو ووشو را به‌عنوان پرچمدار جدید زنان انتخاب کرد. فدراسیون ووشو نیز این انتخاب را به‌صورت رسمی تأیید کرده است.

فاضل اتراچالی همچنان پرچمدار مردان است؛ ورزشکاری که پنجمین حضور خود در بازی‌های آسیایی را تجربه خواهد کرد و در تمام دوره‌های قبلی حضورش صاحب مدال شده است.

پایگاه اطلاع‌رسانی دولت نیز سفر امروز دنیامالی به مشهد را مشخصاً برای حضور در مراسم حمل پرچم توسط زهرا کیانی و فاضل اتراچالی تأیید کرده است.

یک اصلاح مهم؛ تعداد کاروان «بیش از ۱۰۰ نفر» نیست

در متن سخنان نقل‌شده از وزیر ورزش عبارتی دیده می‌شود که ظاهراً دچار خطای نگارشی شده است: «حدود ۱۰۰ ورزشکار دختر در کاروان ایران حضور خواهند داشت و مجموع ورزشکاران دختر و پسر نیز به بیش از ۱۰۰ نفر می‌رسد.»

براساس آخرین اعلام رسمی کمیته ملی المپیک، عدد صحیح ۳۰۸ ورزشکار است؛ ۲۱۴ مرد و ۹۴ زن. این فهرست پس از بازنگری در ترکیب اولیه ۲۸۲ نفره و اضافه شدن ۲۶ سهمیه دیگر ثبت شده است.

بنابراین منظور دنیامالی از «حدود ۱۰۰ ورزشکار دختر» با آمار ۹۴ نفر تقریباً هم‌خوان است، اما مجموع کاروان نه کمی بیش از ۱۰۰ نفر بلکه بیش از ۳۰۰ ورزشکار خواهد بود.

نکته جالب اینکه برخی گزارش‌های رسانه‌ای در هفته‌های اخیر همچنان عدد قدیمی ۲۸۲ نفر را تکرار کرده‌اند، اما کمیته ملی المپیک در ۱۲ تیر از تکمیل ثبت‌نام ۳۰۸ ورزشکار خبر داده و شورای المپیک آسیا نیز در گزارش ۹ اوت نوشته ایران قصد دارد با کاروانی «بیش از ۳۰۰ ورزشکار» در ناگویا حضور پیدا کند.

زنان حالا نزدیک یک‌سوم کاروان ایران هستند

تأکید دنیامالی بر افزایش حضور زنان، از نظر آماری قابل توجه است.

۹۴ ورزشکار زن از مجموع ۳۰۸ ورزشکار یعنی ۳۰.۵ درصد کاروان. به بیان ساده، تقریباً از هر سه ورزشکار ایرانی حاضر در ناگویا، یک نفر زن خواهد بود.

این نسبت نسبت به هانگژو نیز افزایش یافته است. ایران در بازی‌های آسیایی هانگژو با ۲۸۹ ورزشکار شرکت کرد که فهرست نهایی شامل ۲۱۱ مرد و ۷۸ زن بود؛ زنان در آن دوره حدود ۲۷ درصد کاروان را تشکیل می‌دادند.

در نتیجه اگر فهرست ۳۰۸ نفره ناگویا بدون تغییر اساسی باقی بماند، تعداد زنان نسبت به هانگژو ۱۶ نفر بیشتر و سهم آنها از کل کاروان حدود سه تا چهار واحد درصد بالاتر خواهد بود.

دنیامالی در سخنان خود همچنین به بازی‌های آسیایی ۲۰۰۶ دوحه اشاره و از حضور فقط ۱۵ ورزشکار زن یاد کرده است. فارغ از اختلافی که در برخی آرشیوهای تاریخی درباره عدد دقیق آن دوره دیده می‌شود، روند بلندمدت روشن است: حضور زنان در کاروان‌های ایران طی دو دهه گذشته به شکل محسوسی گسترش یافته است.

ایران با چه کارنامه‌ای از هانگژو به ناگویا می‌رود؟

فشار روی کاروان ۲۰۲۶ فقط به دلیل تعداد ورزشکاران نیست؛ نتیجه دوره قبلی نیز انتظارها را بالا برده است.

ایران در بازی‌های آسیایی هانگژو که به دلیل همه‌گیری کرونا با یک سال تأخیر در ۲۰۲۳ برگزار شد، با ۱۳ طلا، ۲۱ نقره و ۲۰ برنز در رتبه هفتم جدول مدال‌ها قرار گرفت.

این عملکرد نسبت به جاکارتا ۲۰۱۸ ضعیف‌تر بود. ایران در جاکارتا با ۳۷۸ ورزشکار، ۲۰ طلا، ۲۰ نقره و ۲۲ برنز گرفت و ششم شد. در اینچئون ۲۰۱۴ نیز با ۲۷۶ ورزشکار، ۲۱ طلا و رتبه پنجم به کار خود پایان داده بود.

این مقایسه یک نکته مهم دارد: تعداد نفرات به‌تنهایی تضمین‌کننده جایگاه بهتر نیست.

کاروان ناگویا از نظر تعداد ورزشکار از هانگژو بزرگ‌تر است، اما موفقیت آن به این بستگی دارد که افزایش سهمیه‌ها واقعاً به افزایش فینالیست‌ها و مدال‌آوران منجر شود.

سیاست «یک دختر و یک پسر» در رشته‌های کم‌مدال چه معنایی دارد؟

بخش قابل توجه دیگری از سخنان دنیامالی به رشته‌هایی مربوط می‌شد که ایران در آنها شانس مدال بالایی ندارد.

وزیر ورزش گفته در برخی رشته‌های کمتر توسعه‌یافته تلاش شده دست‌کم یک ورزشکار زن و یک ورزشکار مرد اعزام شوند تا ایران در آن رشته‌ها نیز نماینده داشته باشد و زمینه برای توسعه آینده فراهم شود.

این سیاست از نظر راهبردی با «اعزام صرفاً مدال‌محور» تفاوت دارد.

در سال‌های گذشته کمیته ملی المپیک بارها از سیاست «کیفی‌گرایی» استفاده کرده؛ یعنی سهمیه رشته‌هایی را که احتمال مدالشان پایین ارزیابی می‌شد محدود کرده است. حتی فهرست اولیه ناگویا نیز با ۲۸۲ ورزشکار بر همین مبنا بسته شده بود، اما پس از درخواست وزارت ورزش تعداد ورزشکاران به ۳۰۸ نفر افزایش یافت.

بنابراین در ناگویا عملاً دو هدف کنار هم قرار گرفته‌اند: حداکثر کردن مدال در رشته‌های سنتی ایران و ایجاد تجربه بین‌المللی در برخی رشته‌های کمتر برخوردار.

موفقیت این مدل فقط با جدول مدال سنجیده نمی‌شود؛ باید بعداً دید ورزشکارانی که با هدف توسعه‌ای اعزام می‌شوند، در چرخه المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس چه جایگاهی پیدا خواهند کرد.

چرا ناگویا از نظر لجستیکی کاروان دشواری است؟

ماجرای تغییر پرچمدار زن خودش نمونه‌ای از پیچیدگی‌های این دوره است.

محل برگزاری رقابت‌ها فقط در مرکز ناگویا متمرکز نیست و برخی رشته‌ها در نقاط مختلف استان آیچی و حتی مناطق دورتر برگزار می‌شوند. همین مسئله باعث شد فاصله محل استقرار کاراته با مراسم افتتاحیه به دغدغه فنی تبدیل شود.

کمیته ملی المپیک نیز برای سرپرستان تیم‌های اعزامی دوره ویژه مدیریت ورزشی برگزار کرده و سفیر ژاپن در تهران در دیدار اخیر با مسئولان کمیته ملی المپیک درباره مشکلات لجستیکی کاروان ایران و ضرورت همکاری برای تسهیل سفر و حضور ورزشکاران گفت‌وگو کرده است.

یعنی بخشی از موفقیت ایران در ناگویا پیش از شروع مسابقه رقم می‌خورد: اسکان، حمل‌ونقل، تغذیه، ریکاوری، برنامه سفر و جلوگیری از فرسودگی ورزشکاران.

کاروان «فرشته‌های میناب»؛ نامی که بار فرهنگی هم دارد

کاروان ایران برای ناگویا با عنوان «فرشته‌های میناب» و به یاد جان‌باختگان مدرسه شجره طیبه میناب نام‌گذاری شده است. کمیته ملی المپیک این نام را هم در مرحله ثبت‌نام رسمی کاروان و هم در اطلاعیه مراسم بدرقه استفاده کرده است.

دنیامالی نیز در مراسم مشهد از خانواده‌های جان‌باختگان این مدرسه به‌عنوان «سرپرست معنوی» کاروان یاد کرد و سخنان خود را به نقش ورزش در ایجاد امید در ماه‌های دشوار اخیر پیوند زد.

مراسم رسمی بدرقه کاروان نیز قرار است ۷ شهریور در آکادمی ملی المپیک برگزار شود؛ بنابراین برنامه مشهد را باید بیشتر آیین سوگند و تحویل پرچم دانست و نه آخرین مراسم بدرقه پیش از اعزام.

آزمون اصلی دنیامالی؛ تبدیل وعده به مدال

وزیر ورزش در پایان سخنانش وعده داد مردم از بسیاری از رشته‌های ایران در ناگویا «خبرهای خوبی» خواهند شنید.

این انتظار با توجه به رشته‌های سنتی ایران چندان غیرمنطقی نیست. کشتی، تکواندو، وزنه‌برداری، ووشو، کبدی، کاراته و برخی رشته‌های رزمی همچنان بخش اصلی امیدهای مدالی ایران را تشکیل می‌دهند. با این حال رقابت در آسیا نسبت به یک دهه قبل دشوارتر شده و کشورهایی مانند ازبکستان، قزاقستان و هند سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در رشته‌هایی انجام داده‌اند که زمانی مدال‌های آنها بیشتر در اختیار چند قدرت سنتی بود.

به همین دلیل اندازه کاروان ۳۰۸ نفره به خودی خود معیار موفقیت نیست.

کارنامه واقعی دنیامالی و مدیریت ورزش در ناگویا با سه عدد سنجیده خواهد شد: تعداد مدال طلا، رتبه نهایی ایران در آسیا و سهم زنان از مدال‌های کاروان.

افزایش حضور زنان از ۷۸ نفر در هانگژو به ۹۴ نفر در فهرست فعلی ناگویا یک تغییر ملموس است؛ اما ارزش این رشد زمانی بیشتر می‌شود که به حضور در فینال‌ها و مدال‌های بیشتر منتهی شود.

بازی‌ها از ۲۸ شهریور آغاز می‌شود و ایران با دو پرچمدار، بیش از ۳۰۰ ورزشکار و کاروانی بزرگ‌تر از هانگژو وارد ژاپن خواهد شد. از اینجا به بعد دیگر دوره وعده‌ها رو به پایان است؛ ناگویا قرار است نشان دهد برنامه‌ریزی دوساله‌ای که وزیر ورزش از آن سخن می‌گوید، روی تابلوی مدال‌ها چه خروجی‌ای خواهد داشت.