خداحافظی گلاره ناظمی از داوری؛ AFC به یکی از زنان تاریخ‌ساز فوتسال ایران ادای احترام کرد

فدراسیون فوتبال ایران اعلام کرده کنفدراسیون فوتبال آسیا پس از اطلاع از بازنشستگی گلاره ناظمی، با ارسال نامه‌ای رسمی از سال‌ها فعالیت او تقدیر کرده است.

AFC در این نامه بر «تعهد»، «اشتیاق»، «حرفه‌ای‌گری مثال‌زدنی» و سهم ناظمی در خانواده داوری فوتسال تأکید کرده و نوشته است که تأثیر او برای افرادی که طی سال‌های مختلف با وی همکاری داشته‌اند کاملاً مشهود بوده است. کنفدراسیون آسیا همچنین ناظمی را چهره‌ای الهام‌بخش برای بسیاری از فعالان عرصه داوری توصیف کرده و برای او در ادامه مسیر زندگی آرزوی موفقیت کرده است.

این نوع نامه‌های تقدیر شاید در ظاهر یک تشریفات معمول پس از بازنشستگی به نظر برسند، اما در مورد ناظمی، عبارت «الهام‌بخش» پشتوانه‌ای جدی در کارنامه او دارد؛ چراکه بخش مهمی از دوران فعالیتش با شکستن موانعی همراه بود که پیش از آن برای داوران زن ایرانی یا حتی آسیایی تجربه نشده بود.

از ایران تا فینال المپیک جوانان؛ نخستین نقطه عطف جهانی

یکی از مهم‌ترین لحظات دوران حرفه‌ای ناظمی در المپیک جوانان بوئنوس‌آیرس ۲۰۱۸ رقم خورد.

فیفا در همان زمان او را «پیشگام داوری ایران» معرفی کرد و نوشت ناظمی نخستین زن ایرانی است که در یک تورنمنت فوتسال تحت مدیریت فیفا قضاوت می‌کند. او در این رقابت‌ها نه فقط مسابقات زنان، بلکه دیدار مردان مصر و اسلواکی را نیز قضاوت کرد و در نهایت برای فینال فوتسال دختران میان پرتغال و ژاپن انتخاب شد.

این انتخاب اهمیت زیادی داشت. فینال یک رقابت فیفا معمولاً به داورانی سپرده می‌شود که عملکرد آنها در طول تورنمنت مورد اعتماد کمیته داوران قرار گرفته است. برای یک داور زن ایرانی، آن هم در دوره‌ای که حضور زنان در سطح بالای داوری بین‌المللی فوتسال هنوز گستردگی امروز را نداشت، این انتصاب یک نقطه عطف بود.

ناظمی همان زمان در گفت‌وگو با فیفا از دشواری‌های مسیر خود و نگاه‌های تردیدآمیز نسبت به توانایی زنان در داوری سخن گفته بود. او توضیح داده بود که همین تردیدها به انگیزه‌ای برای ادامه مسیر تبدیل شده است.

تاریخ‌سازی در مسابقات مردان آسیا

کارنامه ناظمی چند سال بعد وارد مرحله‌ای حتی مهم‌تر شد.

در سال ۲۰۲۱، گلاره ناظمی و زری فتحی به نخستین داوران زن تبدیل شدند که در یک مسابقه فوتسال مردان تحت نظر کنفدراسیون فوتبال آسیا قضاوت می‌کنند. این اتفاق در پلی‌آف انتخابی جام جهانی فوتسال ۲۰۲۱ میان ویتنام و لبنان رخ داد؛ فتحی در دیدار اول داور دوم بود و ناظمی همین مسئولیت را در بازی برگشت بر عهده گرفت.

اهمیت این انتخاب فقط به جنسیت داوران محدود نمی‌شد. AFC عملاً دو داور زن ایرانی را برای مسابقه‌ای با اهمیت مستقیم در تعیین سهمیه جام جهانی مردان انتخاب کرده بود؛ یعنی عملکرد حرفه‌ای آنها از چارچوب رقابت‌های زنان فراتر رفته و به سطحی رسیده بود که جنسیت دیگر مانع انتصاب در رقابت مردان محسوب نمی‌شد.

همین اتفاق بعدها یکی از دلایلی شد که نام ناظمی در تاریخ داوری فوتسال آسیا ماندگار شود.

جام جهانی لیتوانی؛ یک رکورد دیگر برای داوری آسیا

سال ۲۰۲۱ نقطه اوج دیگری نیز برای ناظمی داشت.

فیفا او را در میان ۳۹ داور جام جهانی فوتسال مردان لیتوانی قرار داد. در آن دوره پنج زن در فهرست داوران حضور داشتند و ناظمی یکی از آنها بود.

کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز در زمان معرفی داوران اعلام کرد ناظمی نخستین داور زن از AFC است که برای جام جهانی فوتسال مردان انتخاب می‌شود.

این رکورد شاید بهترین توضیح درباره اهمیت نامه خداحافظی امروز AFC باشد. کنفدراسیون آسیا با داوری خداحافظی می‌کند که بخشی از تاریخ توسعه داوری زنان در همین قاره را نوشته است.

حضور یک داور زن آسیایی در بزرگ‌ترین تورنمنت فوتسال مردان جهان در آن مقطع صرفاً یک انتصاب فردی نبود؛ نشانه‌ای از تغییر مسیر ساختاری داوری نیز محسوب می‌شد.

نخستین جام جهانی فوتسال زنان؛ آخرین فصل بزرگ بین‌المللی

داستان جهانی ناظمی به جام جهانی مردان محدود نشد.

فیفا در سال ۲۰۲۵ نخستین دوره جام جهانی فوتسال زنان را در فیلیپین برگزار کرد و ناظمی بار دیگر در فهرست داوران قرار گرفت. فهرست رسمی داوران فیفا نام گلاره ناظمی و زری فتحی را به‌عنوان دو نماینده ایران ثبت کرده است.

گزارش رسمی فعالیت‌های AFC نیز تأیید می‌کند که هشت داور آسیایی در جام جهانی فوتسال زنان ۲۰۲۵ حضور داشتند و ناظمی یکی از آنها بود.

این حضور از منظر زمانی هم معنی‌دار است: داوری که در سال ۲۰۱۸ نخستین تجربه جهانی‌اش را در رقابت جوانان فیفا به دست آورده بود، هفت سال بعد در نخستین جام جهانی بزرگسالان زنان نیز حضور داشت.

در جام ملت‌های فوتسال زنان آسیا ۲۰۲۵ نیز ناظمی همچنان یکی از داوران مورد اعتماد AFC بود و برای چند مسابقه از جمله دیدار چین و چین‌تایپه انتخاب شد.

۲۵ سال داوری؛ خداحافظی در اوج تجربه

ناظمی هنگام خداحافظی اعلام کرده بود که حدود ۲۵ سال در داوری فعالیت کرده و قصد دارد تجربیات این دوران را در اختیار نسل جوان قرار دهد. گزارش‌های منتشرشده پس از اعلام بازنشستگی نیز این سابقه طولانی را تأیید کرده‌اند.

این بخش شاید مهم‌ترین فصل بعدی زندگی حرفه‌ای او باشد.

داوری در سطح بین‌المللی فقط مجموعه‌ای از قوانین و آزمون‌های آمادگی جسمانی نیست. مدیریت مسابقه، ارتباط با بازیکنان، کنترل فشار روانی، تصمیم‌گیری در چند ثانیه و مواجهه با تورنمنت‌های بزرگ، تجربه‌هایی هستند که انتقال آنها به نسل بعدی می‌تواند برای داوری فوتسال زنان ایران ارزش زیادی داشته باشد.

اگر چنین انتقال تجربه‌ای به شکل ساختاری در فدراسیون فوتبال انجام شود، بازنشستگی ناظمی الزاماً به معنی خروج او از داوری ایران نخواهد بود؛ ممکن است از این پس نقش او از داخل زمین به آموزش، نظارت یا مدیریت داوری منتقل شود.

چرا کارنامه ناظمی فراتر از تعداد مسابقات اهمیت دارد؟

برای ارزیابی یک داور معمولاً تعداد مسابقات، فینال‌ها و تورنمنت‌های بین‌المللی بررسی می‌شود، اما درباره ناظمی یک عنصر دیگر نیز وجود دارد: اولین بودن در چند مرحله مهم.

او نخستین زن ایرانی در یک تورنمنت فوتسال فیفا بود. به همراه زری فتحی بخشی از نخستین حضور زنان در داوری مسابقات فوتسال مردان AFC شد. سپس به‌عنوان نخستین داور زن آسیایی برای جام جهانی فوتسال مردان انتخاب شد و در ادامه به نخستین جام جهانی فوتسال زنان نیز رسید.

این رکوردها اهمیت نهادی دارند؛ زیرا پس از شکسته شدن یک مانع، مسیر برای نفرات بعدی معمولاً ساده‌تر می‌شود.

امروز فهرست‌های داوری فیفا و AFC حضور زنان بیشتری را نشان می‌دهند، اما رسیدن به چنین نقطه‌ای حاصل مسیر داورانی است که در سال‌های قبل وارد فضاهایی شدند که حضور زنان در آنها هنوز استثنا محسوب می‌شد.

نامه AFC؛ پایان یک دوره، نه پایان اثرگذاری ناظمی

پیام کنفدراسیون فوتبال آسیا را می‌توان بیش از یک تشکر معمولی دانست. وقتی AFC از «الهام‌بخش بودن»، «حرفه‌ای‌گری مثال‌زدنی» و نقش ناظمی در توسعه داوری صحبت می‌کند، این عبارات با بخشی از تاریخ رسمی خود کنفدراسیون هم‌خوانی دارند؛ همان AFC پیش‌تر حضور او در مسابقات مردان آسیا و جام جهانی مردان را به‌عنوان نقاط عطف تاریخی معرفی کرده بود.

گلاره ناظمی حالا سوت را کنار گذاشته است، اما پرونده حرفه‌ای او فقط با عبارت «داور بازنشسته» خلاصه نمی‌شود. از فینال المپیک جوانان تا جام جهانی مردان و زنان، او در دوره‌ای فعالیت کرد که مرزهای حضور زنان در داوری فوتسال به‌سرعت در حال تغییر بود و خودش یکی از کسانی بود که آن مرزها را جابه‌جا کرد.

مرحله بعدی می‌تواند حتی مهم‌تر باشد: اینکه آیا تجربه ۲۵ ساله او به نسل تازه داوران ایرانی منتقل می‌شود و کسانی که امروز راه کوتاه‌تری نسبت به نسل ناظمی پیش رو دارند، می‌توانند دوباره ایران را در فینال‌ها و جام‌های جهانی نمایندگی کنند یا نه.

نامه AFC در واقع یک خداحافظی رسمی با دوران قضاوت ناظمی است؛ اما اگر تجربه او به ساختار داوری ایران منتقل شود، اثر این دوران هنوز می‌تواند سال‌ها ادامه داشته باشد.