کاپیتان زیر ذرهبین؛ آیا زمان نیمکتنشینی احسان حاجصفی در سپاهان رسیده است؟
سپاهان لیگ بیستوششم را با برد ۲ بر صفر مقابل چادرملو شروع کرد و به نظر میرسید تیم محرم نویدکیا از همان ابتدا برای حضور در کورس قهرمانی آماده است. فقط دو هفته کافی بود تا تصویر کاملاً تغییر کند.
طلاییپوشان ابتدا در نقش جهان با دو گل مغلوب تراکتور شدند و سپس در یکی از مهمترین مسابقات هفته سوم برابر استقلال نیز ۲ بر صفر شکست خوردند. نتیجه این دو بازی، صفر امتیاز، چهار گل خورده و حتی یک گل زده هم نبود. سپاهان پس از سه هفته با همان سه امتیاز بازی افتتاحیه باقی مانده و حالا خیلی زود با اولین موج جدی انتقادها مواجه شده است.
در این شرایط طبیعی است که نگاهها بیش از همه به باتجربهترین بازیکنان تیم برگردد؛ نفراتی که در روزهای دشوار باید تفاوت را رقم بزنند. در سپاهان هیچ نامی در این زمینه بزرگتر از احسان حاجصفی نیست.
حاجصفی؛ بازوبندی که توقع را چند برابر میکند
مسئله درباره حاجصفی صرفاً کیفیت یک مدافع چپ در دو مسابقه نیست. او کاپیتان سپاهان است؛ بازیکنی با سالها حضور در تیم ملی، تجربه جام جهانی، فوتبال اروپا و صدها مسابقه باشگاهی.
همین سابقه باعث میشود معیار قضاوت درباره او با یک بازیکن جوان یکسان نباشد.
حاجصفی در دیدار اخیر مقابل استقلال برای نوزدهمین بار در تقابل دو تیم به میدان رفت و از نظر تعداد حضور در نبرد استقلال و سپاهان به رکورد امیرحسین صادقی رسید. آمار همین مسابقات به تنهایی نشان میدهد با چه بازیکن باتجربهای مواجه هستیم؛ بازیکنی که کمتر فضایی در فوتبال ایران برایش ناشناخته است.
اما همین تجربه هنوز در فصل جدید به تأثیرگذاری برجسته تبدیل نشده است.
سپاهان در مسابقات مقابل تراکتور و استقلال بیش از همیشه به بازیکنی نیاز داشت که بتواند هنگام فشار حریف سرعت بازی را کنترل کند، به خط میانی کمک برساند، حملات را از جناح چپ شکل دهد و در لحظات بحرانی نظم تیم را حفظ کند. حاجصفی در بخشهایی از این دو مسابقه نتوانست چنین نقشی ایفا کند.
صحنه گلهای استقلال چه میگوید؟
بخشی از انتقادها به حاجصفی پس از شکست برابر استقلال به دو گل زودهنگامی برمیگردد که عملاً سرنوشت بازی را در همان ۱۰ دقیقه نخست مشخص کرد.
در دقیقه چهارم، سعید سحرخیزان قصد ورود به محوطه جریمه را داشت و حاجصفی توپ را از مقابل پای مهاجم استقلال دور کرد؛ اما دفع او به پشت محوطه رسید و یاسر آسانی با شوتی زمینی گل نخست را به ثمر رساند. بنابراین نام حاجصفی بهطور مستقیم در روند شکلگیری گل اول دیده میشود، هرچند این صحنه را نمیتوان یک اشتباه ساده و بدون فشار دفاعی توصیف کرد.
شش دقیقه بعد استقلال گل دوم را زد. ضدحمله با حرکت سحرخیزان شکل گرفت و پس از برخورد پاس او به آرمین سهرابیان، توپ به اسماعیل قلیزاده رسید تا وینگر جوان استقلال با شوتی دقیق دروازه سپاهان را باز کند. گزارش رسمی مسابقه گل دوم را مستقیماً ناشی از اشتباه حاجصفی نمیداند و دو مدافع مقابل سحرخیزان را در متن صحنه برجسته میکند.
این جزئیات اهمیت دارد؛ چون در تحلیل عملکرد یک بازیکن نباید همه مشکلات خط دفاع را تنها به یک نفر نسبت داد.
با این حال، در فوتبال مدرن عملکرد مدافع کناری فقط با «مقصر بودن یا نبودن در گل» ارزیابی نمیشود. سرعت بازگشت در انتقال منفی، پوشش فضای پشت توپ، کیفیت ارسال، مشارکت در پرس و توانایی تبدیل دفاع به حمله معیارهای مهمتری هستند. در همین حوزههاست که میتوان درباره فرم فعلی کاپیتان سپاهان سؤالهای جدیتری مطرح کرد.
خود حاجصفی هم پذیرفت: یک نفر خوب نبود
شاید مهمترین نکته پس از شکست استقلال این بود که خود حاجصفی تلاش نکرد مسئولیت را از تیم دور کند.
او مقابل خبرنگاران به نمایندگی از بازیکنان از هواداران، باشگاه و کادر فنی عذرخواهی کرد و گفت سپاهان «واقعاً بد» بوده است. کاپیتان طلاییپوشان حتی تأکید کرد در این مسابقه نمیتوان یک بازیکن را پیدا کرد که عملکرد خوبی داشته باشد و وعده داد تیم از بازی بعد شرایط متفاوتی پیدا کند.
این جمله اتفاقاً یکی از دلایلی است که تحلیل مشکلات سپاهان نباید به پرونده حاجصفی محدود شود.
محرم نویدکیا نیز تقریباً همین نگاه را داشت، با لحنی بسیار تندتر. سرمربی سپاهان پس از شکست گفت اگر امکانش وجود داشت شاید بین دو نیمه تمام ۱۱ بازیکن خود را عوض میکرد. او نمایش نیمه نخست را «فوقالعاده ضعیف»، بدون انگیزه و ترسو توصیف کرد و خطاب به بازیکنانش گفت باید درک کنند برای باشگاهی بازی میکنند که هر فصل هدفش قهرمانی است.
بنابراین بحران اخیر بیش از آنکه مشکل یک بازیکن باشد، نشانه اختلال در عملکرد جمعی تیم است.
یک نکته به سود کاپیتان؛ حاجصفی بعد از گل دوم چه کرد؟
در کنار انتقادهای فنی، این گزاره که حاجصفی در زمین هیچ نشانی از رهبری نداشته نیز نیازمند تعدیل است.
گزارشهای منتشرشده پس از مسابقه نشان میدهد او بلافاصله پس از دریافت گل دوم بازیکنان سپاهان را وسط زمین جمع کرد و برای دقایقی با آنها صحبت کرد تا تیم از نظر ذهنی بیشتر فرو نریزد. این رفتار دقیقاً یکی از وظایفی است که از یک کاپیتان انتظار میرود.
پس مسئله اصلی حاجصفی را شاید بهتر باشد نه در «نبود شخصیت کاپیتانی»، بلکه در فاصله میان نقش رهبری و کیفیت فنی فعلی او جستوجو کرد.
کاپیتانی با حرف زدن و جمع کردن بازیکنان ارزشمند است، اما در نهایت یک کاپیتان باید بتواند در جریان مسابقه نیز اثرگذار باشد. هر اندازه سطح فنی پایین بیاید، بازوبند به تنهایی نمیتواند جای عملکرد را بگیرد.
مشکل بزرگتر سپاهان؛ شکست در بازیهای بزرگ
دو شکست اخیر اتفاقی جدا از یک روند طولانیتر نیست.
سپاهان تحت هدایت محرم نویدکیا پیش از بازی استقلال، شش مسابقه متوالی مقابل مدعیان قهرمانی را با شکست پشت سر گذاشته بود؛ آماری که با باخت جدید مقابل آبیها بدتر هم شد. پرسپولیس، تراکتور و استقلال طی دو فصل اخیر بارها مقابل تیم نویدکیا به نتیجه رسیدهاند، حتی در مقاطعی که سپاهان برابر تیمهای دیگر نمایشهای خوبی داشته است.
این آمار نشان میدهد تقلیل دادن مشکل به فرم احسان حاجصفی سادهسازی ماجراست.
در مسابقه استقلال، مصدومیت امید نورافکن و سعید واسعی دست نویدکیا را در خط میانی بسته بود و سپاهان مجبور شد بار دیگر از عباس حبیبی جوان در ترکیب استفاده کند. تیم در مرکز میدان نیز نتوانست کنترل مطلوبی داشته باشد و استقلال با دو انتقال سریع، بازی را خیلی زود از دست میهمان خارج کرد.
وقتی ساختار تیمی مشکل دارد، حتی بازیکنان باتجربه نیز بیشتر در معرض اشتباه قرار میگیرند.
آیا نویدکیا باید حاجصفی را نیمکتنشین کند؟
این دقیقاً همان تصمیم دشواری است که سرمربی سپاهان ممکن است در هفتههای آینده با آن روبهرو شود.
هیچ بازیکنی صرفاً به دلیل نام، سابقه یا بازوبند نباید حضور تضمینشدهای در ترکیب داشته باشد. اگر نویدکیا به این نتیجه برسد که از نظر دوندگی، سرعت انتقال یا توان دفاعی گزینه آمادهتری در اختیار دارد، نیمکتنشینی حاجصفی نه بیاحترامی به سابقه اوست و نه تصمیمی غیرعادی.
از سوی دیگر، حذف سریع باتجربهترین بازیکن تیم پس از تنها سه هفته نیز میتواند تصمیمی عجولانه باشد. سپاهان همین حالا با مصدومیت چند مهره و ناهماهنگی نفرات تازهوارد مواجه است و از دست دادن تجربه حاجصفی ممکن است مشکلات دیگری ایجاد کند.
راه منطقیتر شاید رقابتی کردن جایگاه او باشد؛ یعنی کاپیتان نیز مانند هر بازیکن دیگری برای ماندن در ترکیب مجبور باشد کیفیت فنی خود را ثابت کند.
بازی گلگهر؛ فرصت پاسخ کاپیتان سپاهان
سپاهان روز جمعه در اصفهان مقابل گلگهر قرار میگیرد؛ مسابقهای که پس از دو شکست متوالی اهمیت آن بسیار بیشتر از یک بازی عادی هفته چهارم شده است.
برای نویدکیا، این بازی فرصتی برای متوقف کردن روند شکستهاست و برای حاجصفی میتواند اولین پاسخ جدی به انتقادهای چند روز اخیر باشد.
کاپیتان سپاهان خودش گفته «روزهای خوب» این تیم از بازی بعد آغاز خواهد شد. حالا بخش مهمی از تحقق همین وعده به عملکرد خود او بستگی دارد.
احسان حاجصفی هنوز آنقدر تجربه و اعتبار دارد که بتواند دوباره به یکی از مهرههای تعیینکننده سپاهان تبدیل شود؛ اما فوتبال با گذشته بازی نمیشود. اگر فرم فعلی ادامه پیدا کند، پرسش درباره نیمکتنشینی کاپیتان دیگر جنجالی نخواهد بود، بلکه به یک انتخاب کاملاً فنی برای محرم نویدکیا تبدیل میشود.