قیمت دام زنده امروز ۴ شهریور ۱۴۰۵؛ گوسفند ثابت ماند، گوساله بالای ۶۰۰ هزار تومان تثبیت شد

براساس نرخ‌های منتشرشده به نقل از اتحادیه سراسری صنعت دامپروران کشور، بیشترین قیمت گوسفند زنده امروز متعلق به اصفهان و فارس است؛ هر کیلو ۶۳۵ هزار تومان.

در مقابل، قم، همدان و مرکزی با قیمت ۶۳۰ هزار تومان در کف نرخ‌های گزارش‌شده قرار دارند.

در بازار دام سنگین، همدان با کیلویی ۶۱۰ هزار تومان بالاترین نرخ گوساله را دارد و یزد با ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تومان پایین‌ترین قیمت ثبت‌شده را به خود اختصاص داده است. این نرخ‌ها دقیقاً همان ارقامی هستند که برای سوم شهریور نیز منتشر شده بودند؛ بنابراین بازار از دیروز تا امروز نوسان تازه‌ای نشان نمی‌دهد.

فاصله قیمت استان‌ها به کمتر از یک درصد رسید

یکی از نکات جالب جدول امروز، کوچک شدن فاصله میان کف و سقف قیمت است.

در گوسفند، اختلاف بیشترین و کمترین نرخ تنها ۵ هزار تومان است. نسبت این فاصله به قیمت ۶۳۰ هزار تومانی کف بازار حدود ۰.۸ درصد می‌شود.

در گوساله حتی اختلاف کمتر است: فقط ۲۵۰۰ تومان میان یزد و همدان؛ معادل حدود ۰.۴ درصد.

این اعداد نشان می‌دهد در میان استان‌هایی که در جدول امروز آمده‌اند، پراکندگی قیمت بسیار محدود است.

برای مقایسه، در ۲۸ مرداد سقف گوسفند ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان در تهران و کف آن ۶۵۰ هزار تومان در چهارمحال‌وبختیاری بود؛ یعنی فاصله حدود ۱۷ هزار و ۷۵۰ تومان یا نزدیک ۲.۷ درصد. در گوساله نیز فاصله سقف ۵۳۵ هزار تومانی با کف ۵۲۶ هزار تومانی حدود ۱.۷ درصد بود.

البته یک هشدار آماری مهم وجود دارد: ترکیب استان‌های گزارش‌شده در دو تاریخ یکسان نیست؛ بنابراین کاهش فاصله را می‌توان درباره دامنه نرخ‌های منتشرشده گفت، نه لزوماً کل بازار کشور.

اتفاق اصلی دیروز افت گوسفند و جهش گوساله بود

ثبات چهارم شهریور در واقع بعد از یک تغییر قابل توجه در سوم شهریور شکل گرفته است.

در دوم شهریور، بالاترین قیمت گوسفند زنده هنوز ۶۶۷ هزار و ۷۵۰ تومان در تهران و بالاترین نرخ گوساله ۵۳۵ هزار تومان در تهران و مرکزی گزارش می‌شد.

یک روز بعد، سقف گزارش‌شده گوسفند به ۶۳۵ هزار تومان کاهش پیدا کرد، اما سقف گوساله به ۶۱۰ هزار تومان رسید.

اگر صرفاً این دو سقف را مقایسه کنیم، قیمت گوسفند حدود ۴.۹ درصد کاهش و گوساله حدود ۱۴ درصد افزایش نشان می‌دهد.

اما اینجا نباید گرفتار یک برداشت اشتباه شد.

در روز دوم شهریور تهران و مرکزی مبنای سقف بازار بودند؛ در روز سوم، استان‌های دیگری مانند اصفهان، فارس، همدان و یزد در صدر یا کف جدول قرار گرفتند. بنابراین نمی‌توان با اطمینان گفت «تمام گوساله کشور در یک روز ۱۴ درصد گران شد».

بخشی از اختلاف می‌تواند ناشی از تغییر نمونه استان‌ها، نوع دام معامله‌شده، وزن و کیفیت دام یا روش ثبت داده باشد. همین نکته نشان می‌دهد بازار دام زنده برخلاف ارز، یک تابلوی مرکزی و نرخ لحظه‌ای واحد ندارد.

چرا قیمت دام زنده با گوشت قصابی یکی نیست؟

یکی از پرتکرارترین پرسش‌ها این است که اگر گوسفند زنده حدود ۶۳۰ هزار تومان است، چرا گوشت گوسفندی در فروشگاه تا دو میلیون تومان و بیشتر قیمت دارد؟

اولین دلیل، تفاوت وزن زنده با وزن لاشه است.

هنگام کشتار، تمام وزن دام به گوشت قابل فروش تبدیل نمی‌شود. پوست، سر، پاها، بخش‌هایی از احشاء و محتویات دستگاه گوارش از وزن زنده جدا می‌شوند. در صنعت گوشت این نسبت با شاخص «بازده یا درصد لاشه» سنجیده می‌شود؛ یعنی وزن لاشه تقسیم بر وزن زنده دام. منابع تخصصی نیز تأکید دارند که قیمت‌گذاری لاشه را نمی‌توان مستقیماً از وزن زنده استخراج کرد.

برای برخی نژادهای گوسفند ایرانی بازده لاشه حدود ۵۰ تا ۵۵ درصد گزارش شده است. یعنی به‌صورت بسیار تقریبی، از یک دام ۵۰ کیلویی ممکن است چیزی در محدوده ۲۵ تا ۲۷ کیلوگرم لاشه باقی بماند؛ البته نژاد، سن، تغذیه، جنسیت و میزان چربی این عدد را تغییر می‌دهد.

بعد از آن نیز هزینه کشتار، حمل سردخانه‌ای، افت وزن، قطعه‌بندی، ضایعات، سود عمده‌فروش و خرده‌فروش و تفاوت ارزش ران، ماهیچه، راسته و قلوه‌گاه به قیمت اضافه می‌شود.

گوشت همچنان در خرده‌فروشی بالای ۲ میلیون تومان دیده می‌شود

همین فاصله میان دام زنده و محصول نهایی در بازار این هفته کاملاً قابل مشاهده است.

در سوم شهریور، برخی فهرست‌های خرده‌فروشی ران کامل ممتاز گوسفندی را حدود ۲ میلیون و ۹۰ هزار تومان، سردست گوسفندی را یک میلیون و ۸۹۰ هزار تومان و شقه لاشه گوسفندی را حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان ثبت کرده‌اند. در همان فهرست، ران پاک‌شده گوساله حدود ۱.۶ میلیون تومان قیمت داشته است.

در گزارش‌های دیگری از بازار نیز گوشت خورشتی یا قطعات ممتاز گوساله تا حدود ۲.۱ تا ۲.۲ میلیون تومان دیده می‌شود. اختلاف ارقام به نوع قطعه، استخوان و چربی، کیفیت، محل فروش و بسته‌بندی مربوط است؛ بنابراین هیچ‌یک از این قیمت‌ها را نمی‌توان «نرخ واحد گوشت در کل کشور» دانست.

این موضوع توضیح می‌دهد چرا ثبات دام زنده ممکن است بلافاصله در ویترین قصابی دیده نشود.

آیا گوشت باید ارزان‌تر شود؟

رئیس شورای تأمین‌کنندگان دام در روزهای اخیر از وفور دام قابل کشتار سخن گفته و پیش‌بینی کرده افزایش عرضه می‌تواند بازار گوشت را متعادل کند. او قیمت منطقی گوشت برای مصرف‌کننده را در محدوده یک میلیون و ۵۰۰ تا یک میلیون و ۶۰۰ هزار تومان در هر کیلو برآورد کرده است.

اما این یک برآورد صنفی است، نه نرخ مصوبی که الزاماً تمام قطعات گوشت باید با آن فروخته شوند.

ران ممتاز، فیله یا ماهیچه طبیعتاً نمی‌توانند با همان نرخ متوسط لاشه یا گوشت مخلوط عرضه شوند. ضمن اینکه زنجیره توزیع و هزینه‌های جانبی نیز تعیین می‌کند کاهش قیمت دام با چه سرعتی به مصرف‌کننده منتقل شود.

بنابراین اگر دام سبک واقعاً در محدوده ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان تثبیت شود، فشار نزولی روی بخشی از بازار گوشت قابل انتظار است؛ اما نباید منتظر افت فوری و یکسان همه قطعات بود.

واردات گوشت هم دوباره وارد معادله شد

یک متغیر مهم دیگر در شهریور، سیاست واردات است.

معاونت توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی اعلام کرده از اول شهریور ثبت سفارش واردات انواع گوشت گرم و منجمد گاو، گوساله و گوسفند بدون لحاظ سقف و سابقه بازرگان امکان‌پذیر شده است. براساس گزارش منتشرشده، ایران سالانه حدود ۹۰۰ هزار تن گوشت قرمز تولید می‌کند و به‌طور متوسط نزدیک ۱۰۰ هزار تن از نیاز بازار از مسیر واردات تأمین می‌شود.

باز شدن مسیر ثبت سفارش به معنی ورود فوری حجم زیادی گوشت در همین هفته نیست؛ واردات نیازمند تأمین ارز، قرارداد، حمل، مجوزهای بهداشتی و ترخیص است.

اما اگر این فرآیند در هفته‌های آینده به افزایش عرضه واقعی منجر شود، می‌تواند از یک سو فشار روی بازار مصرف را کاهش دهد و از سوی دیگر قدرت افزایش قیمت دام داخلی را محدود کند.

پیش‌بینی قیمت دام؛ شهریور با دو نیروی متضاد

برای ادامه شهریور دو نیروی اصلی مقابل یکدیگر قرار دارند.

در سمت کاهشی، وفور دام قابل کشتار، ضعف قدرت خرید خانوار و افزایش امکان واردات گوشت قرار گرفته است. اگر تقاضای مصرفی ضعیف باقی بماند، دامدار و واسطه فضای محدودی برای بالا بردن نرخ خواهند داشت.

در طرف مقابل، هزینه خوراک دام، حمل‌ونقل، دستمزد و نگهداری اجازه نمی‌دهد قیمت‌ها بدون محدودیت کاهش پیدا کنند.

همین تعادل می‌تواند توضیح دهد چرا بازار امروز با وجود تغییرات شدید روز گذشته، ناگهان به ثبات رسیده است.

ثبات امروز را با آرامش کامل بازار اشتباه نگیریم

پیام اصلی بازار دام در چهارم شهریور این نیست که هیچ اتفاقی رخ نمی‌دهد؛ بلکه این است که بعد از تغییر قابل توجه نرخ‌های گزارش‌شده در روز سوم شهریور، قیمت‌های امروز تکرار شده‌اند.

گوسفند در بازه بسیار محدود ۶۳۰ تا ۶۳۵ هزار تومان و گوساله بین ۶۰۷ هزار و ۵۰۰ تا ۶۱۰ هزار تومان قرار گرفته است. فاصله کمتر از یک درصدی میان کف و سقف نیز ظاهراً از همگرایی قیمت‌ها در استان‌های گزارش‌شده حکایت دارد.

اما برای مصرف‌کننده معیار نهایی هنوز قیمت گوشت در قصابی است؛ جایی که بسیاری از قطعات همچنان بین ۱.۵ تا بیش از ۲ میلیون تومان فروخته می‌شوند.

بنابراین آرام شدن دام زنده تنها شرط اول برای کاهش قیمت گوشت است. اگر عرضه دام بالا بماند، واردات به بازار برسد و هزینه‌های کشتار و توزیع اجازه بدهند، اثر آن می‌تواند طی هفته‌های آینده به بازار مصرف منتقل شود. در غیر این صورت ممکن است دام زنده ثابت بماند، اما خانوار همچنان تغییر محسوسی در فاکتور خرید گوشت خود احساس نکند.