جنگ استقلال و فدراسیون بر سر جام؛ چرا آبی‌ها می‌گویند قهرمانی را به رأی بگذارید؟

تازه‌ترین دور این اختلاف امروز آغاز شد. گزارشی که درباره موضع مدیران استقلال منتشر شده، می‌گوید اعضای مدیریتی باشگاه از نحوه برخورد هیئت‌رئیسه فدراسیون ناراضی‌اند و ادعا می‌کنند پیشنهاد قهرمان اعلام شدن استقلال اساساً به شکلی جدی وارد فرآیند رأی‌گیری نمی‌شود.

برداشت مدیران استقلال این است که اگر موضوع به رأی اعضای هیئت‌رئیسه گذاشته شود، احتمال تصویب آن وجود دارد و همین مسئله باعث شده پرونده در مرحله بررسی باقی بماند. این البته ادعای مدیران استقلال است؛ صورت‌جلسه‌ای عمومی از نشست‌های هیئت‌رئیسه که نشان دهد طرح قهرمانی استقلال عمداً از دستور خارج شده، منتشر نشده است.

نکته مهم اینجاست که هیئت‌رئیسه قبلاً درباره سرنوشت فصل تصمیم گرفته بود: لیگ بیست‌وپنجم نیمه‌تمام باقی بماند و جدول در همان وضعیت متوقف شود. اختلاف امروز بر سر این است که آیا می‌توان در ادامه، عنوان قهرمانی را هم بر مبنای همان جدول به استقلال داد یا خیر.

خط زمانی ماجرا؛ لیگ دقیقاً چه زمانی نیمه‌تمام شد؟

بحث قهرمانی استقلال از اردیبهشت شکل گرفته بود، اما تصمیم رسمی درباره ناتمام ماندن لیگ کمی دیرتر اتخاذ شد.

علی تاجرنیا در ۲۴ اردیبهشت اعلام کرده بود اگر ادامه مسابقات ممکن نشود، استقلال به‌عنوان صدرنشین انتظار دارد وضعیتش مورد توجه فدراسیون قرار بگیرد. یک روز بعد نیز بر معرفی استقلال به‌عنوان تیم نخست ایران در آسیا تأکید کرد.

اما اعلام رسمی اینکه لیگ امکان ادامه ندارد در ۹ خرداد ۱۴۰۵ از سوی محمدرضا کشوری‌فرد، دبیر سازمان لیگ، انجام شد. او گفت به دلیل شرایط کشور، برنامه تیم ملی و مخالفت AFC با تأخیر در معرفی نمایندگان ایران، ادامه فصل امکان‌پذیر نیست و برای تعیین سهمیه‌های آسیایی باید به جدول فریز شده رجوع کرد.

سپس اول تیرماه، سازمان لیگ مصوبه هیئت‌رئیسه را رسماً منتشر کرد: فصل ۱۴۰۵-۱۴۰۴ نیمه‌تمام باقی می‌ماند و جدول متوقف می‌شود.

استقلال صدرنشین بود؛ اما فاصله فقط دو امتیاز

استدلال اصلی باشگاه استقلال بسیار روشن است: اگر جدول برای معرفی نمایندگان آسیا معتبر بوده، چرا برای تعیین قهرمان معتبر نباشد؟

در زمان توقف، استقلال با ۴۱ امتیاز از ۲۲ مسابقه صدرنشین بود. تراکتور و سپاهان هر دو ۳۹ امتیاز داشتند و گل‌گهر با یک مسابقه بیشتر، ۳۹ امتیازی بود. بنابراین آبی‌ها دو امتیاز از نزدیک‌ترین رقبا بیشتر داشتند.

اما همین جدول یکی از مهم‌ترین استدلال‌های مخالفان استقلال را هم شکل می‌دهد: همه تیم‌ها تعداد مسابقه یکسانی انجام نداده بودند. سازمان لیگ نیز تأیید کرده بود در زمان توقف برخی تیم‌ها ۲۲ بازی، برخی ۲۳ بازی و حتی یک تیم ۲۱ مسابقه انجام داده بود.

بنابراین دو گزاره همزمان درست است: استقلال صدرنشین واقعی جدول بود، اما فصل در شرایطی متوقف شد که مسابقات همه تیم‌ها کاملاً هم‌تعداد نبود.

فدراسیون از همان جدول برای آسیا استفاده کرد

اینجاست که استدلال استقلال قدرت بیشتری پیدا می‌کند.

فدراسیون برای معرفی نمایندگان ایران به آسیا، جدول فریز شده را معتبر دانست و استقلال و تراکتور را به‌عنوان دو تیم بالای جدول برای لیگ نخبگان معرفی کرد.

مدیران استقلال می‌پرسند اگر جدول به اندازه‌ای اعتبار دارد که بر اساس آن سهمیه‌ای با ارزش مالی و ورزشی بزرگ تعیین شود، چرا نمی‌تواند مبنای بررسی قهرمانی باشد؟

پاسخ مخالفان این است که «رتبه برای سهمیه آسیا» و «عنوان قهرمانی داخلی» دو تصمیم حقوقی متفاوت‌اند. استفاده از جدول برای AFC از سر اجبار زمانی بوده، در حالی که اهدای جام نیازمند تصمیم جداگانه برگزارکننده مسابقات است.

همین اختلاف حقوقی باعث شده پرونده ماه‌ها ادامه پیدا کند.

تورنمنت سه‌جانبه پرسپولیس چرا برای استقلال مهم شده است؟

استقلالی‌ها حالا به یک اتفاق دیگر استناد می‌کنند: تورنمنت سه‌جانبه‌ای که با حضور پرسپولیس، چادرملو و گل‌گهر تصویب شد.

این تورنمنت برای تعیین قهرمان لیگ نبود؛ هدف آن تعیین نماینده سوم ایران در لیگ قهرمانان آسیا ۲ بود. هیئت‌رئیسه فدراسیون رسماً برگزاری آن را تصویب کرد و پرسپولیس ابتدا با چادرملو روبه‌رو شد.

پس این ماجرا از نظر حقوقی دقیقاً مشابه پرونده قهرمانی استقلال نیست.

اما استدلال آبی‌ها بیشتر درباره «فرآیند تصمیم‌گیری» است: وقتی فدراسیون برای یک مسئله ناشی از نیمه‌تمام ماندن فصل حاضر شد جلسه تشکیل دهد، رأی بگیرد و مکانیزم مسابقه تازه ایجاد کند، چرا درخواست استقلال برای عنوان قهرمانی نباید صریحاً وارد هیئت‌رئیسه شود و تکلیفش با رأی روشن شود؟

این استدلال از منظر شفافیت قابل توجه است، حتی اگر نتیجه رأی الزاماً به سود استقلال نباشد.

تناقض بزرگ؛ تاج می‌گوید شاید جام بدهیم، سازمان لیگ می‌گوید قهرمان نداریم

پیچیدگی پرونده در مرداد بیشتر شد.

مهدی تاج اخیراً گفت ممکن است در جشن برترین‌های فصل گذشته، جامی هم به استقلال اهدا شود و تأکید کرد تصمیم نهایی هنوز باید گرفته شود.

اما تنها دو روز بعد، امیرحسین بهمنی، سخنگوی سازمان لیگ، موضع متفاوتی داشت: وقتی لیگ در هفته ۲۳ فریز شده، طبق وضعیت فعلی قهرمان و اهدای جام وجود ندارد. او البته اضافه کرد اگر تصمیم جدیدی از مسئولان گرفته شود، سازمان لیگ آن را اجرا خواهد کرد.

این دو موضع نشان می‌دهد اختلاف فقط میان استقلال و فدراسیون نیست؛ در خود ساختار فوتبال ایران نیز پرونده هنوز تصمیم قطعی و یکپارچه‌ای ندارد.

اگر تصمیم خرداد «بدون قهرمان» نهایی و تغییرناپذیر بود، صحبت رئیس فدراسیون درباره احتمال جام معنایی نداشت. اگر هم احتمال تغییر وجود دارد، طبیعی است استقلال درخواست کند موضوع با سازوکار رسمی تعیین تکلیف شود.

سپاهان و تراکتور هم وارد جنگ جام شدند

وقتی احتمال اهدای جام به استقلال مطرح شد، دو رقیب مستقیم آبی‌ها نیز واکنش نشان دادند.

سپاهان و تراکتور خواستار آن شدند که اگر قرار است قهرمانی تعیین شود، یک تورنمنت سه‌جانبه میان سه تیم بالای جدول برگزار شود. استدلال آنها این است که با باقی ماندن چند هفته از فصل و نابرابری در تعداد بازی‌ها، صدرنشینی در جدول فریز شده نباید به‌تنهایی قهرمان را تعیین کند.

استقلال این پیشنهاد را قبول ندارد. تاجرنیا پیش‌تر ایده تورنمنت برای تعیین قهرمان را «شوخی» دانسته و گفته بود استقلال از ابتدا آماده ادامه لیگ بوده و توقف مسابقات تصمیم باشگاه نبوده است.

بنابراین سه مدل روی میز قرار دارد: فصل بدون قهرمان بماند، استقلال براساس جدول قهرمان شود، یا مسابقه‌ای تازه برای تعیین قهرمان برگزار شود.

آیا از نظر فیفا استقلال حتماً باید قهرمان شود؟

خیر؛ چنین الزام خودکاری وجود ندارد.

احمدرضا براتی، حقوقدان ورزشی، در بررسی این پرونده تأکید کرده صرف صدرنشینی در یک فصل ناتمام به خودی خود حقی قطعی برای دریافت جام ایجاد نمی‌کند و مقررات فیفا نیز قاعده‌ای عمومی ندارد که برگزارکننده را مجبور کند تیم صدرنشین روز توقف را قهرمان معرفی کند.

این نکته البته به معنی ممنوع بودن قهرمانی استقلال نیست.

در لیگ‌های مختلف جهان هنگام توقف اضطراری مسابقات، تصمیم‌های متفاوتی گرفته شده است؛ بعضی لیگ‌ها قهرمان معرفی کرده‌اند و برخی فصل را بدون قهرمان بسته‌اند. نکته حقوقی این است که تصمیم باید توسط مرجع صالح، براساس مقررات داخلی و با رعایت حقوق سایر باشگاه‌ها اتخاذ شود.

در نتیجه ادعای استقلال یک مطالبه حقوقی قابل بررسی است، نه یک حق خودکار و غیرقابل بحث.

چرا استقلال تهدید به فیفا و AFC کرده است؟

تاجرنیا اخیراً لحن خود را تندتر کرده و گفته باشگاه از مسئله قهرمانی کوتاه نمی‌آید و در صورت نتیجه نگرفتن از مسیر داخلی، از ابزارهای حقوقی در سطح AFC و FIFA استفاده خواهد کرد. او همچنین گفته باشگاه مجموعه‌ای از مستندات حقوقی را برای پرونده آماده کرده است.

این تهدید الزاماً به این معنی نیست که فیفا مستقیماً جام را به استقلال خواهد داد. مراجع بین‌المللی معمولاً قبل از ورود به ماهیت چنین پرونده‌هایی، صلاحیت، مقررات مسابقه و طی شدن مسیرهای داخلی را بررسی می‌کنند.

اما برای استقلال اهمیت دارد که نشان دهد درخواستش رسماً ثبت شده، پاسخ روشن دریافت نکرده یا فرآیند تصمیم‌گیری داخلی را کامل طی کرده است.

از همین زاویه، اصرار مدیران باشگاه برای طرح رسمی موضوع در هیئت‌رئیسه قابل فهم‌تر می‌شود.

اصل بحران یک جام نیست؛ نبود تصمیم شفاف است

ماجرای لیگ بیست‌وپنجم اکنون بیش از آنکه مسئله‌ای درباره جدول باشد، به آزمون تصمیم‌گیری فدراسیون تبدیل شده است.

در خرداد اعلام شد لیگ نیمه‌تمام است و جدول فریز می‌شود. استقلال براساس همان جدول به لیگ نخبگان رفت. برای تعیین یک سهمیه دیگر، هیئت‌رئیسه تورنمنت تازه تصویب کرد. بعدتر رئیس فدراسیون احتمال اهدای جام به استقلال را مطرح کرد، اما سخنگوی سازمان لیگ دوباره تأکید کرد فصل فعلاً قهرمان ندارد.

در چنین شرایطی، درخواست امروز استقلال یک سؤال ساده دارد: اگر قرار است جام داده نشود، این تصمیم صریحاً گرفته و مستند شود؛ اگر امکان اهدای جام وجود دارد، پیشنهاد به رأی گذاشته شود.

ممکن است نتیجه نهایی به سود استقلال نباشد؛ ممکن است هیئت‌رئیسه همان تصمیم قبلی را تأیید کند. اما ادامه وضعیتی که رئیس فدراسیون از احتمال جام حرف می‌زند و سازمان لیگ از نبود قهرمان، فقط حاشیه را بیشتر می‌کند.

استقلال جام می‌خواهد، تراکتور و سپاهان اعتراض دارند و فدراسیون هنوز یک پاسخ نهایی و بدون ابهام نداده است. حالا شاید مهم‌ترین مطالبه نه قهرمان اعلام کردن آبی‌ها، بلکه همان چیزی باشد که مدیران استقلال می‌گویند: پرونده را روی میز بگذارید، رأی بدهید و مسئولیت تصمیم را بپذیرید.