۳ صحنه مشکوک دربی ۱۰۷ زیر ذره‌بین؛ بنیادی‌فرد پنالتی نگرفت و نمره قبولی گرفت

موعود بنیادی‌فرد پیش از مسابقه نیز زیر ذره‌بین قرار داشت؛ چرا که دربی ۱۰۷ چهارمین تجربه او در قضاوت شهرآورد تهران بود.

اولین دربی بنیادی‌فرد، دربی ۹۱ در شهریور ۱۳۹۸ بود که پرسپولیس با گل مهدی عبدی یک بر صفر استقلال را شکست داد. قضاوت دوم او در آذر ۱۴۰۰ با تساوی بدون گل تمام شد و سومین حضورش در آذر ۱۴۰۲ همان دربی یک بر یکی بود که بنیادی‌فرد در وقت‌های تلف‌شده و پس از استفاده از VAR برای استقلال پنالتی اعلام کرد؛ صحنه‌ای که حاشیه‌های فراوانی به دنبال داشت.

به همین دلیل انتخاب او برای چهارمین قضاوت، طبیعی بود که با حساسیت زیادی همراه شود.

حیدر سلیمانی حتی یک روز قبل از بازی مشخصاً هشدار داده بود که بنیادی‌فرد باید مراقب خطاهای تاکتیکی در مرکز زمین و پشت محوطه‌های جریمه باشد؛ صحنه‌هایی که به گفته او اگر اشتباه مدیریت شوند، اعتراض بازیکنان را بالا می‌برند و مسابقه را از کنترل داور خارج می‌کنند.

جالب اینکه بعد از مسابقه، سلیمانی دقیقاً همین بخش را نقطه قوت بنیادی‌فرد دانست.

پنج کارت زرد؛ سه استقلالی و دو پرسپولیسی

بنیادی‌فرد در جریان شهرآورد پنج بار از کارت زرد استفاده کرد.

طبق ارزیابی سلیمانی، سه اخطار برای بازیکنان استقلال و دو اخطار برای نفرات پرسپولیس همگی به‌درستی صادر شدند. از دید این کارشناس، بنیادی‌فرد برخلاف برخی تجربه‌های قبلی‌اش توانست برخوردهای میانه زمین را مدیریت کند و اجازه ندهد تعدد خطاها مسابقه را وارد فضای عصبی کند.

این مسئله در مسابقه‌ای مانند دربی اهمیت زیادی دارد.

داور اگر در دقایق ابتدایی بیش از اندازه سخت‌گیر باشد، خیلی زود تعداد بازیکنان اخطاری بالا می‌رود و دست خودش برای ادامه مسابقه بسته می‌شود. اگر هم بیش از اندازه اجازه بازی فیزیکی بدهد، احتمال درگیری و اعتراض افزایش پیدا می‌کند.

از نگاه سلیمانی، بنیادی‌فرد این بار نقطه میانی مناسبی پیدا کرد.

دقیقه ۲۴؛ کنعانی‌زادگان چرا پنالتی نگرفت؟

اولین اعتراض جدی مربوط به محمدحسین کنعانی‌زادگان بود.

مدافع پرسپولیس در دقیقه ۲۴ داخل محوطه استقلال روی زمین افتاد و اعتقاد داشت توسط بازیکن آبی‌پوش متوقف شده است. بنیادی‌فرد بدون اعلام خطا اجازه ادامه بازی داد.

سلیمانی این تصمیم را صحیح می‌داند. به اعتقاد او عامل سرنگونی کنعانی‌زادگان «گرفتن» توسط مدافع استقلال نبود و اتفاق رخ‌داده را باید یک جدال طبیعی فوتبالی محسوب کرد.

بر اساس قانون ۱۲ IFAB، گرفتن حریف یا ایجاد مانع همراه با تماس می‌تواند خطای مستقیم و در محوطه جریمه پنالتی باشد؛ بنابراین مسئله اصلی در چنین صحنه‌ای شدت و ماهیت تماس است. اگر تماس در حد یک دوئل متعارف باشد، هر افتادنی الزاماً خطا محسوب نمی‌شود.

در این صحنه نیز بنیادی‌فرد و سلیمانی هر دو تماس را برای اعلام پنالتی کافی ندانسته‌اند.

دقیقه ۸۵؛ پیچیده‌ترین صحنه داوری دربی

احتمالاً فنی‌ترین تصمیم بنیادی‌فرد در دقیقه ۸۵ اتفاق افتاد.

اورونوف اقدام به شوت‌زنی کرد؛ توپ ابتدا به پای یکی از مدافعان استقلال برخورد کرد و سپس با دست بازیکن دیگری تماس پیدا کرد. پرسپولیسی‌ها درخواست پنالتی داشتند اما بازی ادامه پیدا کرد.

حیدر سلیمانی می‌گوید این برخورد هند محسوب نمی‌شد و تصمیم داور برای ادامه مسابقه بهترین تصمیم بوده است.

اما از منظر قانون، توضیح این صحنه به کمی جزئیات بیشتر نیاز دارد.

قانون فعلی IFAB تصریح می‌کند که هر برخورد توپ با دست خطا نیست. زمانی هند اعلام می‌شود که بازیکن عمداً دست را به سمت توپ حرکت دهد یا وضعیت دست باعث شود بدن او به شکلی غیرطبیعی بزرگ‌تر شود.

IFAB همچنین نمونه مشخصی دارد که اگر یک مدافع خودش توپ را با پا بزند و همان توپ به‌صورت تصادفی به دست خودش برخورد کند، این تماس می‌تواند غیرخطا باشد. اما در صحنه دربی طبق توصیف سلیمانی، توپ از پای یک مدافع به دست مدافع دیگری برخورد کرده است؛ بنابراین صرف برخورد قبلی توپ با پا به‌تنهایی پرونده هند را نمی‌بندد. موقعیت دست مدافع دوم نیز باید بررسی شود.

پس نتیجه صحیح این است: سلیمانی پس از دیدن صحنه تشخیص داده شرایط دست نیز برای پنالتی کافی نبوده، نه اینکه هر توپی پس از برخورد با پای هم‌تیمی خودکار از قانون هند خارج شود.

دقیقه ۸۷؛ اعتراض استقلال به سرنگونی اسلامی

تنها دو دقیقه بعد نوبت استقلال بود که پنالتی بخواهد.

محمدحسین اسلامی به سمت محوطه پرسپولیس حرکت کرد و پس از برخورد با مدافع حریف روی زمین افتاد. استقلالی‌ها اعتقاد داشتند این صحنه باید پنالتی باشد.

تحلیل سلیمانی اما دو بخش دارد.

او معتقد است اولین خطا قبل از ورود اسلامی به محوطه جریمه رخ داد؛ بنیادی‌فرد آن صحنه را دید اما چون استقلال همچنان صاحب توپ و حمله بود، به‌درستی آوانتاژ داد.

در ادامه و پس از ورود اسلامی به محوطه، برخورد دوم از نگاه این کارشناس صرفاً یک تماس فوتبالی بوده و شرایط لازم برای اعلام پنالتی را نداشته است. به همین دلیل ادامه بازی تصمیم صحیح ارزیابی شده است.

این شاید از آن صحنه‌هایی باشد که محل وقوع اولین خطا اهمیت زیادی پیدا می‌کند؛ چون حتی اگر خطا قطعی باشد اما خارج از محوطه جریمه اتفاق افتاده باشد، نمی‌توان صرف سقوط نهایی بازیکن داخل محوطه را پنالتی دانست.

سه آوانتاژ موفق؛ امتیاز مثبت بنیادی‌فرد

سلیمانی یکی از نقاط قوت قضاوت بنیادی‌فرد را استفاده مناسب از آوانتاژ دانسته است.

طبق ارزیابی او، داور در سه صحنه اجازه داد بازی ادامه پیدا کند و هر سه مورد نیز به حمله تیم صاحب توپ تبدیل شدند.

این نکته شاید کمتر از پنالتی‌ها مورد توجه هواداران قرار بگیرد، اما از دید داوری اهمیت زیادی دارد.

آوانتاژ خوب باعث می‌شود جریان مسابقه به دلیل خطاهای کوچک دائماً قطع نشود. داور باید ظرف چند لحظه تشخیص دهد توقف مسابقه برای تیم خطادیده بهتر است یا ادامه دادن بازی.

در مسابقه‌ای که نیمه نخست آن از نظر فنی همین حالا هم ریتم پایینی داشت، قطع مکرر بازی می‌توانست کیفیت را باز هم پایین‌تر بیاورد.

تنها ایراد بزرگ؛ دو دقیقه وقت اضافه واقعاً کم بود؟

تنها بخشی که حیدر سلیمانی برای بنیادی‌فرد نمره منفی در نظر گرفته، وقت تلف‌شده نیمه اول است.

داور فقط دو دقیقه به نیمه نخست اضافه کرد؛ در حالی که سلیمانی معتقد است با توجه به توقف‌ها و مصدومیت دروازه‌بان استقلال و بازیکن پرسپولیس، حداقل شش دقیقه منطقی‌تر بود.

قانون IFAB نیز اصل کلی را روشن کرده است: زمان از دست‌رفته ناشی از مصدومیت‌ها، اتلاف وقت، مسائل انضباطی، بررسی VAR، تعویض‌ها و سایر وقفه‌های قابل توجه باید در پایان هر نیمه جبران شود.

البته قانون عدد مشخصی مانند «این مصدومیت دقیقاً دو دقیقه» تعیین نمی‌کند و برآورد نهایی در اختیار داور است.

به همین دلیل نمی‌توان صرفاً از روی نظر یک کارشناس گفت بنیادی‌فرد از نظر قانونی حتماً چهار دقیقه کم گرفته؛ اما دو دقیقه اعلام‌شده با توجه به توقف‌های نیمه نخست، مهم‌ترین بخش قابل بحث قضاوت او باقی مانده است.

بنیادی‌فرد از آزمون سخت نقش جهان عبور کرد

پیش از مسابقه، سابقه بنیادی‌فرد و حاشیه‌های برخی دربی‌های قبلی باعث شده بود انتخاب او نیز خودش به یکی از موضوعات شهرآورد تبدیل شود.

اما دربی ۱۰۷ با نتیجه یک بر یک تمام شد، سه صحنه مهم درخواست پنالتی داشت و هیچ‌یک در ارزیابی حیدر سلیمانی اشتباه تأثیرگذار داوری محسوب نشد.

کنعانی‌زادگان پنالتی نگرفت؛ سلیمانی تصمیم داور را درست دانست.

توپ اورونوف به دست مدافع استقلال رسید؛ باز هم از نگاه او پنالتی نبود.

اسلامی در محوطه پرسپولیس افتاد؛ این صحنه هم خطای پنالتی تشخیص داده نشد.

در نتیجه شاید مهم‌ترین موفقیت بنیادی‌فرد این باشد که صبح بعد از یک دربی حساس، بحث اصلی همچنان درباره گل یاسر آسانی، محمدمهدی محبی و فوتبال دو تیم است، نه یک سوت سرنوشت‌ساز.

حیدر سلیمانی پیش از شهرآورد هشدار داده بود خطاهای وسط زمین می‌توانند مسابقه را برای بنیادی‌فرد دشوار کنند؛ چند ساعت بعد همان کارشناس اعلام کرد داور دقیقاً در همین بخش بهترین عملکردش را ارائه داده است.

برای داوری که چهارمین شهرآورد خود را پشت سر گذاشت، شاید بهترین تعریف همین باشد: در مسابقه‌ای که همه منتظر جنجال داوری بودند، بنیادی‌فرد اجازه نداد خودش ستاره اصلی دربی شود.