علی چینی به استقلال نمره ۲۰ داد؛ آمار دربی چه میگوید؟ / پرسپولیس واقعاً شانس آورد که نباخت؟
علی چینی در گفتوگوی خود با خبرورزشی از دربی ۱۰۷ بهشدت تعریف کرده و گفته بعد از مدتها در فوتبال باشگاهی ایران مسابقهای «تمامعیار و سرعتی» دیده است. او حتی افسوس خورده که چنین مسابقهای در تهران و ورزشگاه آزادی برگزار نشد.
این بخش از صحبت چینی البته فقط نظر یک پیشکسوت استقلال نیست. چند گزارش پس از مسابقه نیز دربی نقش جهان را یکی از دیدارهای جذاب سالهای اخیر توصیف کردند. ایرنا از جسارت دو سرمربی و بازی بدون ترس دو تیم تمجید کرده و ورزش سه نیز تعداد موقعیتها و حملات دو تیم را متفاوت از بسیاری از دربیهای بسته سالهای اخیر دانسته است.
البته کیفیت مسابقه در تمام ۹۰ دقیقه یکسان نبود. نیمه نخست برای دقایقی با توپهای بلند، اشتباه در پاس و احتیاط همراه بود، اما نیمه دوم بعد از گل محمدمهدی محبی کاملاً باز شد؛ استقلال تیر زد، مساوی کرد و پرسپولیس نیز در دقایق بعد موقعیتهایی برای گل دوم داشت. همین نیمه دوم است که احتمالاً بخش عمده برداشت مثبت چینی و سایر کارشناسان را ساخته است.
آیا استقلال واقعاً باید دربی را میبرد؟
چینی استدلال مشخصی دارد: استقلال گل خورد، بلافاصله واکنش نشان داد، یاسر آسانی توپ را به تیر زد و چند دقیقه بعد گل مساوی را به ثمر رساند. پیام نیازمند نیز چند موقعیت دیگر آبیها را مهار کرد. از نگاه او این حجم از واکنش نشان میدهد استقلال تیم برتر بوده است.
اما دادههای منتشرشده اجازه نمیدهند نتیجه را به این سادگی یکطرفه کنیم.
خبرگزاری مهر آمار دربی را ۲۱ شوت برای پرسپولیس مقابل ۱۳ شوت استقلال ثبت کرده است. همین منبع شش شوت داخل چارچوب برای استقلال و پنج شوت در چارچوب برای پرسپولیس گزارش میکند. شاخص امید گل نیز در این دادهها ۱.۸۵ برای پرسپولیس و ۱.۳۴ برای استقلال بوده است. پرسپولیس همچنین ۵۵.۳ درصد مالکیت توپ و ۳۹۴ پاس داشته و استقلال ۴۴.۷ درصد مالکیت و ۳۶۶ پاس ثبت کرده است.
منبع آماری دیگری اعداد کمی متفاوت ارائه کرده و ۱۹ شوت پرسپولیس مقابل ۱۲ شوت استقلال و پنج شوت در چارچوب آبیها مقابل چهار ضربه سرخها را ثبت کرده است. حتی مالکیت توپ در این منبع برعکس، ۵۳ به ۴۷ به سود استقلال گزارش شده است.
این اختلاف نشان میدهد ارائهدهندگان داده از تعاریف متفاوتی برای شوت، حمله یا مالکیت استفاده کردهاند. اما یک نکته در هر دو مجموعه ثابت است: پرسپولیس حجم شوت بیشتری داشت و استقلال در رساندن ضربات خود به چارچوب دقیقتر بود.
بنابراین آمار بیشتر از «برتری قاطع استقلال»، از یک مسابقه نزدیک با نقاط قوت متفاوت دو تیم حمایت میکند.
حتی سهراب هم نگفت برد حق قطعی استقلال بود
این نکته وقتی جالبتر میشود که صحبت سرمربی استقلال را کنار اظهارات چینی قرار دهیم.
سهراب بختیاریزاده بعد از مسابقه گفت دو تیم بازی خوبی انجام دادند و تساوی را برای هر دو تیم عادلانه دانست؛ هرچند درباره یک صحنه داوری اعتراض داشت و معتقد بود استقلال میتوانسته پنالتی بگیرد.
در سوی دیگر، مهدی تارتار نیز معتقد بود پرسپولیس در مجموع کمی بهتر بوده است.
این اختلاف برداشت کاملاً طبیعی است. فوتبال فقط جمع شوتها نیست؛ کیفیت موقعیت، زمان ایجاد فرصتها، وضعیت بازی هنگام حمله و حتی تیر دروازه میتواند قضاوت را تغییر دهد. اما وقتی خود سرمربی استقلال مساوی را عادلانه میداند، نمره ۲۰ از ۲۰ چینی را بهتر است یک ارزیابی کاملاً مثبت و استقلالی بدانیم، نه نتیجه قطعی تحلیل آماری.
تیر آسانی؛ همان چند سانتیمتری که چینی روی آن دست گذاشت
قویترین بخش استدلال علی چینی همان موقعیت یاسر آسانی است.
بعد از گل محبی، استقلال تقریباً بلافاصله به دروازه پرسپولیس هجوم برد. آسانی روی کرنر استقلال در تیر دوم صاحب توپ شد و ضربه فنی او به تیر عمودی خورد. چند دقیقه بعد نیز محمدحسین اسلامی در نخستین مشارکت خود پس از ورود به میدان توپ را برای آسانی فراهم کرد و ستاره آلبانیایی با ضربهای محکم بازی را مساوی کرد.
چینی میگوید اگر توپ اول آسانی فقط یکی دو سانتیمتر جابهجا بود، استقلال میتوانست ۲ بر یک جلو بیفتد.
این گزاره از نظر احتمالی درست است، اما فوتبال را نمیتوان فقط با یک «اگر» تحلیل کرد. علی علیپور نیز در نیمه نخست یک تکبهتک بسیار بزرگ را برای پرسپولیس از دست داد و محمد عمری در دقایق پایانی با واکنش حبیب فرعباسی مواجه شد. به همان اندازه میتوان گفت اگر علیپور ضربهاش را دقیق میزد، مسیر مسابقه از دقیقه ۱۵ کاملاً عوض میشد.
پس هر دو تیم «اگر»های بزرگی برای حسرت خوردن داشتند.
پیام نیازمند واقعاً یکی از دلایل نباختن پرسپولیس بود
در این بخش، تمجید چینی از عملکرد پیام نیازمند پشتوانه بیشتری دارد.
دروازهبان پرسپولیس در نیمه نخست مقابل شوت خطرناک اسماعیل قلیزاده واکنش نشان داد و در بخشهایی از نیمه دوم نیز ضربات استقلال را مهار کرد. خود نیازمند بعد از مسابقه پذیرفت که پرسپولیس بعد از گل محبی کمی عقب نشست و همین موضوع فشار استقلال را بیشتر کرد.
با این حال روی گل آسانی، فاصله شوت کم و شدت ضربه زیاد بود و خود نیازمند نیز بعد از مسابقه از کیفیت زننده گل تعریف کرد.
در سمت دیگر، حبیب فرعباسی هم یک مسابقه بیاثر نداشت. او موقعیت دیرهنگام محمد عمری را مهار کرد و روی گل محبی نیز اشتباه اصلی قبل از ضربه نهایی و در خط دفاعی استقلال رخ داد. به همین دلیل نمیتوان نجات پرسپولیس را فقط به نیازمند نسبت داد؛ هر دو دروازهبان در نگه داشتن نتیجه یک بر یک نقش داشتند.
یک ایراد آماری دیگر؛ استقلال دقیقاً با ترکیب ثابت بازی نکرد
چینی از ثابت ماندن ترکیب استقلال بهعنوان نشانه رضایت سهراب بختیاریزاده یاد کرده است. اسکلت تیم واقعاً در هفتههای نخست ثبات زیادی داشته، اما اگر منظور او «همان یازده نفر بازی قبلی» باشد، این بخش دقیق نیست.
استقلال در هفته چهارم مقابل فولاد با روزبه چشمی در خط دفاع بازی کرد؛ رستم آشورماتوف به دلیل شرایط جسمانی در ترکیب اصلی نبود. مقابل پرسپولیس آشورماتوف به ترکیب برگشت و چشمی روی نیمکت نشست. سایر نفرات اصلی تقریباً همان بازیکنان بازی فولاد بودند.
بنابراین تعبیر دقیقتر این است که بختیاریزاده به ساختار و هسته ثابت تیمش وفادار ماند، نه اینکه بدون هیچ تغییر نفرات قبلی را تکرار کرده باشد.
این ثبات تاکتیکی مهم است. استقلال همچنان با سه مدافع مرکزی، دو بازیکن کناری فعال و مثلث هجومی متحرک خود وارد مسابقه شد و تغییر آشورماتوف به جای چشمی بیشتر تغییر نفر در همان معماری بود تا تغییر سیستم.
سحرخیزان دفاع پرسپولیس را آزار داد، اما بحث اخراج فرضی است
چینی بهطور ویژه از سعید سحرخیزان تعریف کرده و گفته مهاجم استقلال آنقدر خط دفاعی پرسپولیس را تحت فشار گذاشت که اگر مسابقه ادامه پیدا میکرد ممکن بود مهدی زارع اخراج شود.
بخش نخست قابل تحلیل است؛ سحرخیزان با تحرک، بازی پشت به دروازه و جابهجایی میان مدافعان برای دفاع پرسپولیس دردسر ایجاد کرد و در نیمه دوم نیز با ضربه سر و شوت از پشت محوطه به گل نزدیک شد.
اما «اگر بازی ادامه پیدا میکرد زارع اخراج میشد» طبیعتاً یک فرض است، نه فکت قابل اثبات. کارت دوم یا خطای اخراج در مسابقه رخ نداده و نمیتوان یک سناریوی احتمالی را به آمار عملکرد بازیکن تبدیل کرد.
آزادی ۹۰ هزار نفری؟ عدد چینی با ظرفیت جدید نمیخواند
بخش دیگر صحبت علی چینی به محل برگزاری مسابقه مربوط بود. او آرزو کرده اگر دربی در آزادی برگزار میشد، ۹۰ هزار هوادار میتوانستند مسابقه را از نزدیک ببینند.
اما ظرفیت واقعی برنامهریزیشده آزادی پس از بازسازی حدود ۷۸ هزار صندلی است. مدیرعامل شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی پیشتر اعلام کرده بود با اضافه شدن ۲۲ هزار صندلی جدید، مجموع صندلیهای ورزشگاه به ۷۸ هزار خواهد رسید.
عدد ۹۰ یا ۱۰۰ هزار بیشتر به تصویر تاریخی ورزشگاه آزادی برمیگردد؛ زمانی که بخشهایی از ورزشگاه بهصورت سکویی و بدون صندلیهای مستقل استفاده میشد.
اصل حسرت چینی البته قابل فهم است. دربی تهران در ورزشگاه آزادی از نظر فضای هواداری، تاریخ مسابقه و مزیت میزبانی شرایط متفاوتی دارد و نقش جهان با وجود امکانات مناسب نمیتواند تمام آن پیشینه را بازسازی کند.
استقلال ۲۰، پرسپولیس ۱۸؛ نمرهای هواداری برای یک دربی نزدیک
در نهایت، نمره ۲۰ علی چینی به استقلال بیش از آنکه نتیجه یک سیستم ارزیابی آماری باشد، نشاندهنده رضایت یک پیشکسوت از چهره تیمش است.
استقلال واکنش خوبی بعد از دریافت گل داشت، آسانی درخشان بود، خط دفاع در اکثر صحنهها مقاومت کرد و تیم در نیمه دوم برای برد تلاش کرد. اینها دلایل محکمی برای رضایت از عملکرد آبیهاست.
اما پرسپولیس هم فقط «خوششانس» نبود. دو منبع آماری مستقل با وجود اختلاف در اعداد، هر دو تعداد شوتهای بیشتر پرسپولیس را ثبت کردهاند و در داده مهر، امید گل سرخها نیز بالاتر بوده است.
شاید توصیف واقعبینانهتر همان چیزی باشد که خود بختیاریزاده بعد از مسابقه گفت: دربی خوبی بود و تساوی میتواند عادلانه تلقی شود.
علی چینی حق دارد از استقلالی که بعد از گل خوردن نترسید، تیر زد و به بازی برگشت هیجانزده باشد؛ همانطور که هوادار پرسپولیس میتواند تکبهتک علیپور، حجم بیشتر شوتها و موقعیت آخر محمد عمری را به یاد بیاورد.
دربی ۱۰۷ شاید برخلاف نمره ۲۰ و ۱۸ چینی، یک برنده فنی مطلق نداشت؛ اما بعد از سالها حداقل مسابقهای داشت که هر دو طرف برای «اگرهایش» چیزی برای حسرت خوردن داشتند.