انفجار فرشید اسماعیلی بعد از باخت به پرسپولیس؛ «VAR گفت پنالتی، داور گفت سوت پایان را زده‌ام!»

پرسپولیس دوشنبه شب در ورزشگاه شهدای شهر قدس با گل‌های علی علیپور در دقیقه ۴۳ و پوریا شهرآبادی در دقیقه ۶۴ ذوب‌آهن را ۲ بر صفر شکست داد و با ۱۳ امتیاز به رده دوم جدول لیگ برتر صعود کرد. ذوب‌آهن با شش امتیاز در رده سیزدهم ماند.

اما پایان مسابقه بیشتر از نتیجه، تحت تأثیر صحنه‌ای قرار گرفت که در دقیقه ۶+۹۰ در محوطه جریمه پرسپولیس اتفاق افتاد.

محمدجواد محمدی در برخورد با مارکو باکیچ روی زمین افتاد و بازیکنان ذوب‌آهن به‌شدت اعتقاد به پنالتی داشتند. میثم حیدری ابتدا دستور به ادامه بازی داد و چند لحظه بعد سوت پایان مسابقه را زد. اعتراض بازیکنان میهمان باعث شد صحنه حتی پس از پایان بازی نیز مورد بررسی VAR قرار بگیرد.

فرشید اسماعیلی: به داور گفتند پنالتی شده بود

فرشید اسماعیلی بعد از بازی یکی از تندترین واکنش‌ها را داشت.

او ضمن پذیرش اینکه پرسپولیس نمایش خوبی داشت و مستحق پیروزی بود، از کمیته داوران و شخص داور مسابقه درخواست عذرخواهی کرد و مدعی شد تیم داوری در آخرین صحنه مرتکب اشتباهی مهم شده است.

اسماعیلی گفت از طریق ارتباط داور با اتاق VAR به او گفته شده صحنه پنالتی بوده، اما پاسخ داور این بوده که «من سوت پایان را زده‌ام، حالا چه کار کنم؟» او در ادامه با طعنه گفت: «کابل VAR را کشیدند! آن‌قدر عجله دارند VAR را کجا ببرند؟»

این ادعا اگر ثابت شود، موضوعی مهم خواهد بود؛ زیرا به نحوه اجرای پروتکل VAR مربوط می‌شود، نه فقط تشخیص یک خطای معمولی.

با این حال داده‌های موجود تا این لحظه روایت اسماعیلی را تأیید نمی‌کنند.

گزارش منتشرشده از VAR چه می‌گوید؟

گزارش تسنیم از اتفاقات بعد از سوت پایان می‌گوید فیلم صحنه توسط اتاق VAR بازبینی شد و داوران VAR در نهایت تصمیم میثم حیدری برای اعلام نکردن پنالتی را تأیید کردند. به عبارت دیگر، طبق این روایت، VAR به داور نگفته که باید پنالتی بگیرد.

این مسئله تفاوت اساسی با گفته فرشید اسماعیلی دارد.

بازیکن ذوب‌آهن می‌گوید در ارتباط رادیویی «پنالتی» اعلام شده، اما گزارش رسمی رسانه‌ای از روند بازبینی می‌گوید تصمیم اولیه داور تأیید شده است.

تا زمانی که فایل صوتی ارتباط داور و اتاق VAR یا توضیح رسمی کمیته داوران منتشر نشود، نمی‌توان با قطعیت گفت کدام روایت درباره مکالمه داخلی تیم داوری درست است.

بنابراین عبارت‌هایی مانند «VAR پنالتی ذوب‌آهن را تأیید کرد» در شرایط فعلی قطعی نیست و باید به عنوان ادعای بازیکنان ذوب‌آهن مطرح شود.

سه کارشناس داوری هم پنالتی نگرفتند

نظر کارشناسان داوری منتشرشده پس از مسابقه نیز فعلاً به سود تصمیم میثم حیدری است.

محمدرضا اکبریان درباره برخورد باکیچ و محمدجواد محمدی گفت خطایی رخ نداده و برخورد دو بازیکن عادی بوده است. او همچنین توضیح داد چک کردن صحنه توسط VAR بخشی از روند معمول است و اگر خطای واضحی وجود داشت، اتاق VAR به داور اطلاع می‌داد.

تورج حق‌وردی نیز معتقد بود هیچ خطایی رخ نداده و ادامه بازی تصمیم صحیح بوده است.

مهدی عالیقدر هم صحنه را «یک برخورد معمول فوتبال» توصیف کرد و تأکید داشت اتفاقی که مستوجب اعلام پنالتی باشد رخ نداده است.

در نتیجه، دست‌کم بر اساس اولین مجموعه کارشناسی منتشرشده، اجماع سه داور سابق این است که ذوب‌آهن در آن صحنه مستحق پنالتی نبوده است.

آیا بعد از سوت پایان اصلاً می‌توان با VAR پنالتی گرفت؟

این سؤال شاید مهم‌ترین بخش حقوقی و فنی ماجرا باشد.

پروتکل رسمی IFAB می‌گوید VAR تمام صحنه‌های مربوط به گل، پنالتی، کارت قرمز مستقیم و اشتباه در شناسایی بازیکن را بررسی می‌کند و تنها در صورت وجود «اشتباه واضح و آشکار» یا یک اتفاق جدی از دست‌رفته، پیشنهاد بازبینی به داور ارائه می‌دهد. تصمیم نهایی همیشه با داور وسط است.

نکته مهم‌تر اینکه صرف زدن سوت پایان لزوماً به این معنا نیست که یک اتفاق قابل بررسی قبل از سوت دیگر نمی‌تواند بررسی شود. آنچه در پروتکل VAR اهمیت ویژه‌ای دارد «شروع مجدد بازی» است. اگر بازی متوقف شده و سپس دوباره شروع شده باشد، دامنه بازبینی شدیداً محدود می‌شود.

بنابراین این استدلال که «چون داور سوت پایان را زده بود، دیگر تحت هیچ شرایطی نمی‌توانست صحنه قبلی را بررسی کند» نیازمند احتیاط است.

در مسابقه پرسپولیس و ذوب‌آهن نیز اصل صحنه قبل از سوت پایان رخ داده و تصاویر بعد از مسابقه نشان می‌دهد تیم VAR آن را بررسی کرده است. اختلاف اصلی در این است که آیا VAR خطایی دیده یا خیر؛ و شواهد منتشرشده فعلاً می‌گویند تصمیم «عدم اعلام پنالتی» تأیید شده است.

فقط صحنه آخر جنجالی نبود

قضاوت میثم حیدری در این مسابقه پنج صحنه بحث‌برانگیز داشت.

در دقیقه چهار، اوستون اورونوف در محوطه ذوب‌آهن سرنگون شد و داور پنالتی اعلام نکرد. سه کارشناس بررسی‌شده تصمیم داور را صحیح دانستند.

در دقیقه ۱۱ نیز ذوب‌آهن معتقد بود توپ به دست محمدمهدی زارع برخورد کرده است، اما کارشناسان گفتند توپ ابتدا به بدن مدافع پرسپولیس خورده و وضعیت دست نیز طبیعی بوده است؛ بنابراین این صحنه هم پنالتی تشخیص داده نشد.

گل نخست پرسپولیس هم به دلیل موقعیت علی علیپور مشکوک به آفساید بود. VAR گل را تأیید کرد. محمدرضا اکبریان نیز معتقد بود مدافع ذوب‌آهن علیپور را در وضعیت سالم نگه داشته، هرچند دو کارشناس دیگر گفتند تصاویر در دسترس برای قضاوت قطعی کافی نیست.

در دقیقه ۸۴ هم سرنگونی پوریا شهرآبادی در محوطه ذوب‌آهن بررسی شد و هر سه کارشناس معتقد بودند مدافع ابتدا توپ را زده و پنالتی رخ نداده است.

بنابراین بازی‌ای که پرسپولیس در آن دو گل زد، از نظر داوری یکی از شلوغ‌ترین مسابقات هفته ششم بود.

یک گل چه اهمیتی برای ذوب‌آهن داشت؟

اسماعیلی در پایان جمله دیگری گفت که در ظاهر ساده اما قابل توجه بود: «تأثیر یک گل آخر فصل مشخص می‌شود.»

ذوب‌آهن در این مسابقه دو بر صفر شکست خورده و حتی اگر پنالتی آخر اعلام و تبدیل به گل می‌شد، باز هم نتیجه در آن لحظه ۲ بر یک می‌شد. بنابراین نمی‌توان گفت آن تصمیم به طور مستقیم سه امتیاز را از ذوب‌آهن گرفته است.

اما حرف اسماعیلی از منظر تفاضل گل قابل فهم است.

در لیگ‌هایی که جایگاه نهایی تیم‌ها ممکن است با اختلاف یک امتیاز یا حتی تفاضل گل تعیین شود، تفاوت میان شکست ۲ بر صفر و ۲ بر یک می‌تواند در پایان فصل معنا پیدا کند.

با این حال همین نکته نیز باعث نمی‌شود درباره خود صحنه از نتیجه‌گیری کارشناسی عبور کنیم؛ اگر برخورد خطا نبوده، اهمیت احتمالی آن در جدول نمی‌تواند تصمیم را تغییر دهد.

«کابل VAR را کشیدند»؛ اعتراض یا یک اتفاق واقعی؟

عبارت جنجالی دیگر اسماعیلی درباره «کشیدن کابل VAR» نیز فعلاً سند مستقلی ندارد.

آنچه قابل تأیید است این است که بعد از سوت پایان، صحنه مورد بررسی قرار گرفته است. گزارشی معتبر که نشان دهد تجهیزات VAR پیش از پایان بررسی قطع یا جمع‌آوری شده‌اند، در دسترس نیست.

بنابراین این جمله فعلاً باید در قالب اعتراض و کنایه فرشید اسماعیلی بازتاب داده شود، نه به عنوان یک اتفاق اثبات‌شده.

ذوب‌آهن عذرخواهی می‌خواهد؛ داوری فعلاً خلافش را می‌گوید

پرسپولیس در نهایت با گل‌های علیپور و شهرآبادی ۲ بر صفر پیروز شد، ۱۳ امتیازی شد و با سه امتیاز فاصله نسبت به تراکتور در رتبه دوم قرار گرفت. علیپور در این مسابقه علاوه بر گل نخست، روی گل دوم نیز نقش مؤثر داشت.

ذوب‌آهن اما ورزشگاه شهر قدس را با احساس متفاوتی ترک کرد.

فرشید اسماعیلی انتظار دارد کمیته داوران از تیمش عذرخواهی کند و مدعی است چیزی در ارتباط رادیویی شنیده که با تصمیم نهایی داور همخوانی نداشته است. در سوی مقابل، گزارش بازبینی VAR و نظر سه کارشناس داوری می‌گوید برخورد باکیچ و محمدجواد محمدی پنالتی نبوده است.

به همین دلیل مرحله بعدی این جنجال می‌تواند از خود مسابقه مهم‌تر باشد. اگر کمیته داوران توضیح رسمی درباره مکالمه VAR و میثم حیدری بدهد، بخش بزرگی از ابهام برطرف خواهد شد.