فولاد ایرانیان
نسخه اضطراری پزشکیان برای زمستان؛ استخرها و سالنهای دولتی تعطیل میشوند؟ / دولت از خودش شروع میکند
دولت برای عبور از زمستان پیش رو سراغ نسخهای تازه برای مدیریت ناترازی انرژی رفته است؛ نسخهای که این بار قرار است از ساختمانهای خود دولت آغاز شود. مسعود پزشکیان در نشست کمیته سوخت اعلام کرد بخش قابل توجهی از سالنهای همایش، استخرها و ساختمانهای دولتی برای کاهش مصرف انرژی تعطیل یا ادغام خواهند شد، سیستمهای روشنایی و گرمایشی ادارات با الگوی کاهشی کنترل میشوند و نصب پنلهای خورشیدی روی ساختمانهای دولتی سرعت میگیرد. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که ذخایر نفتگاز نیروگاهها به ۳.۲ میلیارد لیتر رسیده، نرخ سوم بنزین از ۱۷ شهریور دو برابر شده و دولت همزمان میخواهد از تکرار محدودیت گسترده انرژی برای صنایع در زمستان جلوگیری کند.
۱۴:۱۲ - ۱۹ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
نشست کمیته سوخت با حضور مسعود پزشکیان و وزیران کشور، نفت، نیرو، صنعت، معدن و تجارت و دیگر اعضای مرتبط برگزار شد؛ جلسهای که موضوع اصلی آن آمادهسازی شبکه انرژی برای ماههای سرد سال بود.
رئیسجمهور در این جلسه تأکید کرد دولت نمیتواند از مردم بخواهد مصرف خود را کاهش دهند اما خود دستگاههای دولتی بدون محدودیت به مصرف ادامه دهند. او گفت شخصاً بر جزئیات اصلاح الگوی مصرف در مجموعه دولت نظارت دارد و دولت در این فرایند باید پیشگام باشد.
بر همین اساس، پزشکیان از برنامه برای تعطیلی یا ادغام بیشتر سالنهای همایش، استخرها و بخشی از ساختمانهای متعلق به دولت سخن گفت. کنترل مصرف سیستمهای روشنایی و گرمایشی ادارات در فصل سرما و توسعه نصب پنلهای خورشیدی سقفی نیز از دیگر محورهای اعلامشده بود.
البته در خبر منتشرشده هنوز مشخص نشده کدام ساختمانها مشمول این تصمیم میشوند، تعطیلی چه مدت ادامه دارد و منظور از «ادغام» دقیقاً چه نوع مراکز یا خدماتی است. بنابراین دامنه واقعی این سیاست پس از انتشار دستورالعملهای اجرایی روشنتر خواهد شد.
چرا دولت از حالا نگران زمستان است؟
دلیل اصلی، تغییر الگوی مصرف انرژی با آغاز فصل سرماست.
در تابستان بخش برق با اوج مصرف وسایل سرمایشی روبهروست، اما در زمستان مصرف گاز خانگی و تجاری بالا میرود. افزایش مصرف خانوار به این معناست که مقدار گاز قابل تحویل به نیروگاهها و صنایع محدودتر میشود و نیروگاهها باید بخشی از نیاز خود را از طریق سوخت مایع تأمین کنند.
همین موضوع باعث شده دولت از هفتهها قبل ذخیره نفتگاز نیروگاهها را افزایش دهد.
طبق اعلام شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، ذخایر نفتگاز نیروگاهی در ۱۱ شهریور به حدود ۳ میلیارد و ۲۰۰ میلیون لیتر رسیده است. این سوخت قرار است در ماههای سرد، در صورت کاهش گاز تحویلی به نیروگاهها، نقش پشتیبان را ایفا کند.
برای مقایسه، مقامهای این شرکت گفتهاند ذخیره سوخت مایع در زمستان گذشته به حدود ۳.۵ میلیارد لیتر رسیده بود. بنابراین موجودی اعلامی فعلی هنوز حدود ۳۰۰ میلیون لیتر با آن رقم فاصله دارد؛ هرچند تا ورود کامل به فصل سرد امکان افزایش ذخایر وجود دارد.
خط قرمز دولت؛ خانهها نباید بدون انرژی بمانند
محسن پاکنژاد، وزیر نفت، در همین جلسه تأکید کرده که تأمین انرژی بخشهای خانگی و تجاری «خط قرمز» است.
این جمله از نظر سیاستگذاری اهمیت زیادی دارد.
وقتی مصرف گاز در زمستان افزایش پیدا میکند، دولت معمولاً میان سه بخش باید تعادل ایجاد کند: مصرف خانگی، نیروگاهها و صنایع.
اگر اولویت مطلق با خانهها باشد، هر ناترازی احتمالی میتواند فشار را به سمت صنایع یا نیروگاهها منتقل کند. به همین دلیل پزشکیان همزمان تأکید کرده دولت نباید اجازه دهد واحدهای تولیدی آسیب ببینند و باید برای آنها سوخت جایگزین و مسیرهای تأمین متنوعتری در نظر گرفته شود.
این همان معادله دشوار زمستان است: خانه گرم بماند، برق قطع نشود و کارخانه هم از مدار تولید خارج نشود.
آیا دوباره صنایع قربانی کمبود انرژی میشوند؟
یکی از مهمترین نگرانیهای بخش تولید همین مسئله است.
قطعی برق در تابستان و محدودیت گاز در زمستان طی سالهای اخیر هزینه بالایی برای صنایع ایجاد کرده است. توقف خط تولید فقط به معنای کاهش چند ساعت فعالیت نیست؛ در صنایعی مانند فولاد، سیمان، پتروشیمی و شیشه، قطع انرژی میتواند هزینه راهاندازی مجدد، کاهش تولید و افزایش قیمت تمامشده را به دنبال داشته باشد.
پزشکیان در جلسه اخیر گفته دولت از هیچ تلاشی برای حفظ چرخه تولید دریغ نخواهد کرد و در مناطقی که احتمال کاهش سوخترسانی وجود دارد، باید سوخت و تجهیزات گرمایشی جایگزین در نظر گرفته شود.
موفقیت این سیاست اما به ذخیره واقعی سوخت، شبکه حملونقل و شدت سرمای زمستان وابسته خواهد بود.
پنل خورشیدی روی پشتبام استانداریها؛ چقدر اثر دارد؟
یکی دیگر از دستورهای رئیسجمهور، سرعت دادن به نصب پنل خورشیدی در ساختمانهای دولتی و برخی استانهاست.
برق خورشیدی در دو سال اخیر رشد محسوسی داشته است. قائممقام ساتبا در سوم شهریور اعلام کرد ظرفیت نیروگاههای تجدیدپذیر کشور به حدود ۵۸۰۰ مگاوات رسیده و برنامه این است که تا دوره اوج مصرف سال آینده این رقم به ۱۲ هزار مگاوات برسد.
این رشد قابل توجه است، اما باید یک محدودیت را هم در نظر گرفت.
تولید نیروگاههای خورشیدی در زمستان به دلیل کوتاهتر شدن روز و کاهش ساعات تابش کمتر از تابستان است. به همین دلیل خورشیدی به تنهایی نمیتواند مسئله زمستان را حل کند، اما برای کاهش بار شبکه در ساعات روز و کم کردن مصرف ساختمانهای دولتی مفید است.
هدف مهمتر شاید ایجاد الگویی باشد که دولت بتواند بعداً آن را به بخش خانگی و تجاری توسعه دهد.
ماینرهای غیرمجاز دوباره زیر ذرهبین
عباس علیآبادی، وزیر نیرو، در جلسه کمیته سوخت یکی از اولویتهای دولت را شناسایی و مقابله با کارگاههایی دانست که بهصورت غیرمجاز از دستگاههای استخراج رمزارز استفاده میکنند.
موضوع ماینرها در ماههای اخیر دوباره جدی شده است.
وزارت نیرو پیشتر از کشف بیش از ۳۰۰ هزار دستگاه استخراج غیرمجاز خبر داده و مصرف آنها را بیش از هزار مگاوات اعلام کرده بود؛ رقمی که برای یک شبکه درگیر ناترازی قابل چشمپوشی نیست.
البته ناترازی برق ایران را نمیتوان فقط به ماینرها نسبت داد. فرسودگی بخشی از شبکه، مصرف بالای تجهیزات سرمایشی و گرمایشی، قیمتگذاری انرژی، رشد تقاضا و کمبود سرمایهگذاری در ظرفیت تولید نیز در این وضعیت نقش دارند.
افزایش قیمت بنزین هم بخشی از همین سیاست است؟
زمان برگزاری این جلسه اتفاقی نیست.
فقط دو روز قبل، از بامداد ۱۷ شهریور، نرخ سوم بنزین از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش یافت. سهمیه ۶۰ لیتری با نرخ ۱۵۰۰ تومان و سهمیه ۵۰ لیتری با نرخ ۳۰۰۰ تومان بدون تغییر باقی مانده است.
دولت این تغییر را نیز با ضرورت مدیریت مصرف و تابآوری شبکه سوخت توضیح داده است.
در نتیجه میتوان مجموعه سیاستهای اخیر را در یک چارچوب دید: دولت همزمان از قیمت، محدودیت مصرف، توسعه تجدیدپذیرها، ذخیرهسازی سوخت و فرهنگسازی برای کاهش فشار بر شبکه انرژی استفاده میکند.
سخنگوی دولت نیز اخیراً از هدف کاهش ۲۰ درصدی مصرف انرژی سخن گفته است.
تعطیلی استخرهای دولتی واقعاً چقدر صرفهجویی ایجاد میکند؟
این پرسش مهمی است.
استخرها، سالنهای بزرگ و ساختمانهای کماستفاده میتوانند مصرف قابل توجهی برای گرمایش، روشنایی و تهویه داشته باشند؛ بنابراین تعطیلی آنها در ساعات کمتقاضا از نظر مدیریتی قابل دفاع است.
اما بعید است چنین اقدامی به تنهایی مشکل ناترازی ملی را حل کند.
اهمیت تصمیم بیشتر در اثر الگویی و کاهش مصرف دستگاههای عمومی است.
اگر دولت از مردم و صنایع صرفهجویی بخواهد ولی ادارههای دولتی با ساختمانهای بزرگ، روشنایی غیرضروری و دمای بالا به فعالیت عادی ادامه دهند، پذیرش اجتماعی سیاست مدیریت مصرف دشوارتر میشود.
پزشکیان نیز به همین دلیل روی «پیشگام بودن دولت» تأکید کرده است.
زمستان سخت در راه است؟
هنوز نمیتوان از امروز شدت سرمای زمستان یا میزان دقیق محدودیت انرژی را پیشبینی کرد.
اما تشکیل کمیته سوخت، افزایش ذخایر نفتگاز، درخواست برای تشکیل کارگروه ویژه حفظ ذخایر، توسعه سوخت جایگزین و دستور کاهش مصرف ساختمانهای دولتی نشان میدهد دولت ریسک زمستان را جدی تلقی کرده است.
شینا انصاری نیز در جلسه بر آمادگی برای پدیده وارونگی هوا تأکید کرده؛ مسئلهای که مستقیماً با نوع سوخت مصرفی نیروگاهها و صنایع در زمستان ارتباط پیدا میکند. اگر گاز کم شود و مصرف سوختهای سنگین افزایش یابد، دغدغه آلودگی هوای کلانشهرها نیز پررنگتر خواهد شد.
بنابراین مسئله فقط تأمین انرژی نیست؛ دولت باید میان امنیت انرژی، تولید صنعتی و آلودگی هوا نیز تعادل برقرار کند.
آزمون اصلی پزشکیان از پاییز شروع میشود
دستور امروز پزشکیان یک تغییر مهم در ادبیات مدیریت انرژی دارد: دولت میگوید قبل از درخواست صرفهجویی از مردم، خودش باید مصرف را کاهش دهد.
تعطیلی یا ادغام سالنها و استخرهای دولتی، کاهش روشنایی و گرمایش ساختمانها، نصب پنل خورشیدی و ذخیره بیشتر سوخت مایع میتوانند بخشی از فشار زمستان را کم کنند.
اما موفقیت واقعی این سیاست با یک معیار سنجیده خواهد شد: آیا در روزهای سرد، بدون تحمیل خاموشی گسترده به مردم و توقف طولانی تولید، شبکه برق و گاز پایدار باقی میماند؟
فعلاً ذخایر نیروگاهی به ۳.۲ میلیارد لیتر رسیده، ظرفیت تجدیدپذیرها در حال افزایش است و دولت هدف کاهش ۲۰ درصدی مصرف را مطرح کرده است.
اگر این اقدامات پیش از رسیدن سرمای جدی به نتیجه برسد، زمستان میتواند آزمونی برای یک مدل متفاوت مدیریت انرژی باشد؛ اما اگر اصلاح مصرف فقط به توصیه عمومی محدود شود، همان مشکل قدیمی دوباره بازخواهد گشت: افزایش مصرف خانگی، محدود شدن سوخت نیروگاهها و فشار بر صنایع.
به همین دلیل دستور پزشکیان برای خاموش کردن چراغ اضافه در ساختمان دولت شاید کوچک به نظر برسد، اما پشت آن یک نگرانی بسیار بزرگتر قرار دارد؛ چگونه ایران زمستان ۱۴۰۵ را بدون بحران برق، گاز و سوخت پشت سر خواهد گذاشت؟
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
