ژاپن طلای آسیا و بلیت المپیک را از ایران گرفت؛ چرا تیم پیاتزا در فینال ۳ بر صفر باخت؟

ژاپن در سالن کیتاکیوشو و مقابل بیش از شش هزار و ۵۰۰ تماشاگر خودی، ایران را با نتایج ۲۵ بر ۲۱، ۲۶ بر ۲۴ و ۲۵ بر ۲۳ شکست داد و برای یازدهمین بار قهرمان مردان آسیا شد. مهم‌تر اینکه میزبان با این قهرمانی نخستین سهمیه والیبال مردان المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ پس از آمریکا، میزبان بازی‌ها، را به دست آورد.

برای ایران اما پایان مسابقات دو چهره کاملاً متفاوت داشت؛ تیم پیاتزا نایب‌قهرمان آسیا شد و سهمیه جام جهانی ۲۰۲۷ لهستان را گرفت، اما بلیت مستقیمی که در فینال روی میز بود به ژاپن رسید.

چرا نتیجه ۳ بر صفر تمام حقیقت فینال نیست؟

سه بر صفر معمولاً تصویری از یک مسابقه یک‌طرفه می‌سازد، اما فینال ایران و ژاپن چنین مسابقه‌ای نبود.

ایران ست نخست را ۲۵ بر ۲۱ از دست داد، اما در ست دوم تا آستانه مساوی کردن بازی پیش رفت و تنها با اختلاف دو امتیاز، ۲۶ بر ۲۴ شکست خورد. ست سوم نیز ۲۵ بر ۲۳ تمام شد.

پیاتزا نیز بعد از مسابقه دقیقاً روی همین موضوع دست گذاشت. او گفت تیمش بازی را رها نکرد و در ست دوم جلو افتاد؛ در ست سوم نیز ایران ۶ بر ۲ پیش بود، اما در لحظات کلیدی نتوانست امتیازی را پیدا کند که ژاپن پیدا کرد.

آمار رسمی نیز حرف سرمربی ایران را تأیید می‌کند.

ایران در دفاع روی تور ۱۰ امتیاز گرفت و ژاپن تنها پنج امتیاز؛ یعنی تیم پیاتزا در یکی از بخش‌های سنتی قدرت والیبال ایران حتی دو برابر میزبان امتیاز کسب کرد. اما ژاپن در حمله ۴۱ بر ۳۶ و در سرویس‌های منجر به امتیاز ۷ بر ۳ برتری داشت.

همین اختلاف کوچک در کیفیت حمله و سرویس، در دو ست پایانی به تفاوت میان طلا و نقره تبدیل شد.

سرویس ژاپن؛ همان جایی که ایران ضربه خورد

سیدعیسی ناصری بعد از فینال گفت سرویس‌های ژاپن ایران را به‌شدت آزار داده‌اند و فشار تماشاگران میزبان نیز محسوس بوده است.

عدد هفت امتیاز مستقیم سرویس ژاپن اهمیت این گفته را نشان می‌دهد.

ژاپنی‌ها فقط با سرویس امتیاز مستقیم نگرفتند؛ کیفیت سرویس باعث شد دریافت اول ایران در مقاطعی از تور خارج شود و پاسور نتواند تمام گزینه‌های تهاجمی خود را فعال کند. وقتی دریافت از تور فاصله می‌گیرد، دفاع حریف راحت‌تر می‌تواند روی حمله قطر پاسور یا دریافت‌کننده‌ها تمرکز کند.

این همان برتری‌ای بود که ژاپن در ست‌های دوم و سوم از آن برای فرار از شرایط دشوار استفاده کرد.

پیاتزا به‌طور مشخص به حضور یوکی ایشیکاوا در منطقه سرویس اشاره کرد. منظور او این نبود که تمام شکست ایران حاصل عملکرد یک فوق‌ستاره بوده؛ سؤال اصلی سرمربی ایتالیایی این بود که چرا ایران نتوانست در چنین لحظاتی کیفیت خودش را حفظ کند.

ایران نیشیدا را متوقف نکرد؛ حاجی‌پور هم تنها ماند

یوجی نیشیدا یکی از ستاره‌های اصلی فینال بود و با ۱۸ امتیاز، سه دفاع مستقیم و دو سرویس منجر به امتیاز نقش مهمی در قهرمانی ژاپن ایفا کرد. ران تاکاهاشی نیز ۱۷ امتیاز گرفت و سه امتیاز مستقیم از سرویس به دست آورد.

در طرف مقابل، علی حاجی‌پور با ۱۸ امتیاز بهترین امتیازآور ایران بود و حتی چهار دفاع مستقیم و یک سرویس منجر به امتیاز ثبت کرد. پوریا حسین‌خانزاده نیز با ۱۳ امتیاز دومین بازیکن دورقمی ایران بود.

پس مشکل ایران نداشتن یک ستاره موثر نبود؛ مسئله این بود که ژاپن در لحظات تعیین‌کننده گزینه‌های بیشتری برای تمام کردن توپ داشت.

وقتی یک ست به امتیازات ۲۴ و ۲۵ می‌رسد، کیفیت تصمیم‌گیری و اجرای یک حمله یا سرویس می‌تواند سرنوشت جام را تعیین کند. ژاپن در این نقطه باثبات‌تر بود.

سه بازیکن ایران در تیم منتخب؛ نقره فقط شکست نبود

با وجود تلخی فینال، عملکرد کلی ایران در مسابقات را نمی‌توان ناموفق دانست.

سه بازیکن ایرانی در تیم منتخب رقابت‌ها قرار گرفتند. علی حاجی‌پور بهترین قطر پاسور، پوریا حسین‌خانزاده یکی از دو دریافت‌کننده برتر و سیدعیسی ناصری یکی از مدافعان میانی منتخب شدند. ران تاکاهاشی نیز عنوان ارزشمندترین بازیکن مسابقات را به دست آورد.

جمله حاجی‌پور پس از دریافت جایزه شاید فضای تیم ایران را بهتر از هر آماری توضیح دهد؛ او گفت حاضر است میان بهترین‌های تورنمنت نباشد اما تیمش برنده شود.

این نگاه از یک جهت مثبت است. تیم ایران بعد از سال‌هایی پرنوسان دوباره به فینال قاره رسیده و بازیکنان جوانش در میان بهترین‌های آسیا قرار گرفته‌اند. اما از جهت دیگر نشان می‌دهد هدف اصلی تیم از ابتدا روشن بوده است: طلا و سهمیه المپیک.

از این منظر، مأموریت کامل نشد.

پیاتزا وقتی می‌گوید «باثبات‌تر شدیم» چه منظوری دارد؟

مهم‌ترین جمله سرمربی ایران شاید نه درباره شکست فینال، بلکه درباره مسیر تیم باشد.

پیاتزا گفت بازیکنان شروع کرده‌اند بفهمند در زمین دقیقاً چه کاری باید انجام دهند، هرچند هنوز همیشه قادر به اجرای آن نیستند.

این تفاوت میان «دانستن» و «اجرا کردن» دقیقاً در فینال دیده شد.

ایران توانست در ست دوم جلو بیفتد. در ست سوم ۶ بر ۲ پیش افتاد. سیستم دفاع روی تور نیز کار کرد. بنابراین نقشه بازی کاملاً از بین نرفته بود.

مشکل در حفظ کیفیت اجرای همان نقشه تحت فشار بود.

برای رسیدن به سطح تیم‌هایی مانند ژاپن، ایران فقط به اسپک قوی‌تر یا دفاع بلندتر احتیاج ندارد؛ نیاز اصلی افزایش ثبات در دریافت، سرویس و تصمیم‌گیری در امتیازات بالای ۲۰ است.

ژاپن در همین بخش‌ها نشان داد چرا طی سال‌های اخیر به یکی از تیم‌های ثابت سطح اول دنیا تبدیل شده است.

ایران سهمیه المپیک را از دست داد؛ اما مسیر لس‌آنجلس بسته نشد

شکست در فینال یک پیامد بزرگ داشت: ایران سهمیه مستقیم المپیک ۲۰۲۸ از قهرمانی آسیا را از دست داد.

طبق سیستم جدید FIVB، آمریکا به‌عنوان میزبان از قبل سهمیه دارد و قهرمان هر پنج قاره در سال ۲۰۲۶ نیز مستقیماً المپیکی می‌شود. سه سهمیه دیگر به بهترین تیم‌های هنوز صعودنکرده مسابقات جهانی ۲۰۲۷ می‌رسد و سه سهمیه نهایی نیز براساس رنکینگ جهانی پس از مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۸ توزیع خواهد شد.

بنابراین مسیر ایران هنوز کاملاً باز است.

اتفاقاً نایب‌قهرمانی آسیا یک امتیاز مهم برای ادامه این مسیر داشت؛ ایران همراه ژاپن و کره جنوبی به جام جهانی ۲۰۲۷ لهستان صعود کرده است.

حالا تیم پیاتزا حداقل دو مسیر برای رسیدن به لس‌آنجلس دارد: نتیجه گرفتن در مسابقات جهانی ۲۰۲۷ یا حفظ جایگاهی مناسب در رنکینگ جهانی تا مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۸.

اما واضح است که مسیر دوم و سوم به مراتب دشوارتر از گرفتن سهمیه مستقیم در همین فینال بود.

شکست ژاپن پایان پروژه پیاتزا نیست

پیاتزا از اینکه تیمش شانس مستقیم لس‌آنجلس را از دست داده ناامید بود، اما نکته‌ای که از صحبت‌های او، اسماعیل‌نژاد، خانزاده، حاجی‌پور و ناصری مشترک به نظر می‌رسد این است که تیم ملی این مسابقات را پایان مسیر نمی‌بیند.

ایران در فینال از نظر دفاع روی تور بهتر از ژاپن بود، بازیکنانی در تیم منتخب داشت، سهمیه جام جهانی را گرفت و در دو ست پایانی تنها چهار امتیاز مجموعاً با میزبان فاصله داشت.

اما والیبال سطح اول دقیقاً مسابقه همین جزئیات است.

ژاپن نه به این دلیل که ایران هرگز شانس نداشت، بلکه به این دلیل قهرمان شد که در امتیازات تعیین‌کننده کم‌اشتباه‌تر، در سرویس خطرناک‌تر و در حمله باثبات‌تر بود.

نقره آسیا برای تیم پیاتزا می‌تواند نشانه بازگشت ایران به مسیر رقابت با قدرت‌های بزرگ باشد؛ اما اگر هدف نهایی لس‌آنجلس ۲۰۲۸ است، مهم‌ترین درس فینال روشن است: ایران دیگر فاصله‌ای غیرقابل عبور با ژاپن ندارد، ولی برای تبدیل «نزدیک بودن» به «بردن»، باید توپ‌های آخر را هم مثل یک تیم بزرگ تمام کند.