فولاد ایرانیان
هشدار زمستانی برای بازار سیمان؛ گاز کارخانهها به کمتر از یکپنجم نیاز رسید / مازوت قیمتها را بالا میبرد؟
صنعت سیمان ایران هنوز وارد سرمای جدی پاییز و زمستان نشده، اما بحران سوخت از همین حالا آغاز شده است. تازهترین آمارها نشان میدهد کارخانههای سیمان روزانه حدود ۲۸ میلیون مترمکعب گاز نیاز دارند، در حالی که میزان گاز تحویلی به کمتر از ۵ میلیون مترمکعب رسیده است. بسیاری از کارخانهها ناچارند کسری گاز را با مازوت جبران کنند؛ سوختی که هزینه حمل آن میتواند تقریباً به اندازه خود سوخت باشد. بازار سیمان فعلاً آرام است، اما اگر محدودیت گاز در ماههای سرد تشدید شود، افزایش هزینه تولید، کاهش عرضه و فشار تازه بر قیمت سیمان سه ریسک مهم پیشروی بازار خواهند بود.
۰۹:۲۹ - ۰۴ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
در سالهای گذشته معمولاً نگرانی اصلی صنعت سیمان با نزدیکشدن به نیمه دوم مهر و شروع محدودیتهای گازی شکل میگرفت، اما شرایط امسال متفاوت است.
علیاکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، میگوید کارخانهها از ابتدای سال با محدودیت گاز مواجه بودهاند و حتی در فصل گرم نیز بخش قابل توجهی از نیاز انرژی خود را از طریق مازوت تأمین کردهاند.
این وضعیت اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تابستان بهطور معمول فرصتی برای کارخانهها بود تا مخازن سوخت جایگزین خود را برای زمستان پر کنند. وقتی کارخانه در همان فصل گرم مجبور به مصرف مازوت شود، بخشی از ذخیرهای که باید برای ماههای سرد باقی بماند زودتر مصرف میشود.
تازهترین آمار منتشرشده در ۲۴ شهریور نیز ابعاد این مسئله را روشنتر میکند. نیاز روزانه صنعت سیمان حدود ۲۸ میلیون مترمکعب گاز است، اما گاز تحویلی به کارخانهها به کمتر از ۵ میلیون مترمکعب در روز رسیده است. به بیان دیگر، شبکه گاز در آن مقطع کمتر از ۱۸ درصد نیاز کامل این صنعت را تأمین میکرد.
مازوت جای گاز را میگیرد؛ اما با چه قیمتی؟
بیشتر کارخانههای سیمان از ابتدا دوگانهسوز طراحی شدهاند؛ بنابراین از نظر فنی میتوانند در صورت محدودیت گاز از مازوت استفاده کنند.
اما این جایگزینی رایگان نیست.
الوندیان میگوید هزینه مازوت از منظر مقررات برای صنایع با هزینه گاز محاسبه میشود، اما مسئله اصلی حمل سوخت است. برخلاف گاز که از طریق شبکه به کارخانه میرسد، مازوت باید با تانکر و از مبادی مشخص به کارخانه منتقل شود.
در عمل، هزینه حمل میتواند تقریباً به اندازه قیمت خود سوخت تمام شود. نتیجه آن است که هزینه نهایی انرژی برای کارخانه در برخی شرایط تقریباً دو برابر میشود.
این موضوع زمانی جدیتر میشود که کارخانه از مبادی تحویل مازوت فاصله زیادی داشته باشد. هرچه فاصله پالایشگاه یا محل تحویل تا کارخانه بیشتر باشد، کرایه حمل افزایش پیدا میکند و فشار بیشتری بر هزینه تولید هر تن کلینکر و سیمان وارد میشود.
گزارشهای صنعت نیز پیشتر تأیید کردهاند که حمل مازوت یکی از مهمترین هزینههای جدید کارخانهها در زمان محدودیت گاز است.
سیمان تهران و سیمان سفید یک استثنای مهم هستند
همه کارخانهها حتی امکان استفاده آزادانه از مازوت را ندارند.
یکی از نمونههای مهم، سیمان تهران است. به دلیل موقعیت جغرافیایی و محدودیتهای زیستمحیطی، استفاده از مازوت برای این کارخانه محدود شده است. سابقه زمستان گذشته نیز نشان میدهد زمانی که گاز قطع شد و اجازه مصرف مازوت وجود نداشت، خطوط تولید برخی واحدها از جمله سیمان تهران با توقف مواجه شدند.
کارخانههای سیمان سفید نیز مشکل متفاوتی دارند.
مصرف مازوت میتواند بر مشخصات و کیفیت محصول اثر بگذارد و تولیدکنندهای که بازار داخلی یا صادراتی سیمان سفید را هدف گرفته، نمیتواند بهسادگی کیفیت محصول را قربانی تأمین سوخت کند.
به همین دلیل، در صورت محدودیت شدید گاز، این دسته از واحدها نسبت به کارخانههای خاکستری دوگانهسوز آسیبپذیرتر هستند.
این مسئله میتواند در زمستان به تفاوت منطقهای در عرضه منجر شود؛ یعنی در برخی نقاط کشور تولید ادامه داشته باشد، اما واحدهایی که محدودیت مصرف مازوت دارند با افت ظرفیت مواجه شوند.
قیمت سیمان فعلاً آرام است؛ خطر هنوز به بازار منتقل نشده
نکته جالب اینجاست که بازار سیمان در نخستین روزهای مهر هنوز واکنش شدیدی به این بحران انرژی نشان نداده است.
گزارش بازار عمده در روز پنجشنبه ۲ مهر ۱۴۰۵ نشان میدهد عرضه سیمان همچنان ادامه داشته و کمبود گستردهای گزارش نشده است. قیمتها نیز در اغلب محصولات نسبت به روزهای قبل تغییر محسوسی نداشتهاند.
در گزارش دیگری مربوط به پایان شهریور، سیمان پاکتی تهران تیپ ۲ حدود ۲۵۳ هزار تومان، سیمان صوفیان حدود ۲۸۹ هزار تومان، سیمان ساوه حدود ۲۴۵ هزار تومان و سیمان آبیک حدود ۲۵۵ هزار تومان در بازار عمده قیمتگذاری شده بود.
بنابراین فعلاً نمیتوان از وقوع موج تازه گرانی سیمان صحبت کرد.
اما ثبات قیمت امروز الزاماً به معنای نبود فشار هزینهای نیست.
کارخانهها ممکن است در کوتاهمدت با استفاده از ذخایر کلینکر، موجودی انبار و سوخت جایگزین عرضه بازار را حفظ کنند. مسئله زمانی نمایان میشود که محدودیت انرژی طولانی شود و ذخایر موجود کاهش پیدا کند.
کلینکر؛ سپر موقت بازار سیمان
کلینکر ماده واسطه اصلی در تولید سیمان است و ذخایر آن نقش مهمی در عبور صنعت از دورههای قطعی انرژی دارد.
الوندیان در تازهترین اظهارات خود درباره وضعیت تولید گفته است محدودیتهای انرژی باعث کاهش محسوس تولید کلینکر شده، اما کارخانهها از ذخایر موجود برای تأمین نیاز بازار سیمان استفاده کردهاند. به همین دلیل تاکنون کمبود گستردهای در بازار مشاهده نشده است.
این موضوع توضیح میدهد چرا ممکن است در کارخانه فشار انرژی شدید باشد اما مصرفکننده در بازار هنوز کمبود سیمان را احساس نکند.
با این حال، ذخیره کلینکر نامحدود نیست.
اگر تولید کلینکر برای مدت طولانی زیر ظرفیت باقی بماند، موجودی انبار کاهش پیدا میکند و در آن نقطه اثر محدودیت انرژی مستقیماً به عرضه سیمان منتقل خواهد شد.
آیا قیمت سیمان در زمستان بالا میرود؟
برای بازار زمستان ۱۴۰۵ سه عامل اهمیت بیشتری دارند: شدت محدودیت گاز، امکان تأمین مازوت و میزان ذخایر کلینکر کارخانهها.
اگر گاز در سطح فعلی باقی بماند اما مازوت به اندازه کافی و بهموقع تحویل شود، کارخانههای دوگانهسوز میتوانند بخش بزرگی از تولید خود را حفظ کنند. در این سناریو، فشار اصلی بیشتر از کانال افزایش هزینه تولید و حمل سوخت ظاهر میشود و نه الزاماً کمبود فوری کالا.
اما اگر همزمان با کاهش دما، محدودیت گاز شدیدتر شود و تحویل مازوت نیز با اختلال مواجه شود، احتمال کاهش تولید افزایش خواهد یافت.
سناریوی سوم مربوط به واحدهایی مانند سیمان تهران و برخی کارخانههای سیمان سفید است که امکان استفاده کامل از مازوت را ندارند. در این کارخانهها محدودیت گاز میتواند سریعتر به افت تولید منجر شود.
بنابراین جهت بازار سیمان زمستان بیش از هر چیز به «تداوم عرضه» وابسته است.
خطر دیگری که صنعت سیمان با آن روبهروست؛ صادرات
بحران انرژی فقط بازار داخلی را تهدید نمیکند.
تولیدکنندگان سیمان ایران علاوه بر تأمین مصرف داخلی، در بازارهای صادراتی نیز فعال هستند. توقف یا کاهش غیرقابل پیشبینی تولید میتواند قراردادهای صادراتی و اعتبار تولیدکنندگان در بازارهای منطقهای را تحت فشار قرار دهد.
الوندیان در گزارش تازه مربوط به وضعیت انرژی صنعت گفته است محدودیتهای تولید بر صادرات نیز اثر گذاشته و صادرات سیمان نسبت به سطوح قبلی کاهش داشته است.
این مسئله برای سیمان سفید حساستر است؛ زیرا کیفیت ثابت محصول برای حفظ مشتریان خارجی اهمیت بالایی دارد و تغییر سوخت میتواند مشکلات فنی و کیفی ایجاد کند.
در نتیجه، تصمیم درباره تخصیص گاز به این واحدها فقط مسئله تأمین بازار داخلی نیست؛ حفظ بازارهای صادراتی نیز در میان است.
زمستان سخت سیمانیها از تابستان شروع شد
آنچه شرایط امسال را متفاوت میکند، زمان شروع بحران است.
صنعت سیمان برخلاف سالهایی که محدودیت گاز از پاییز آغاز میشد، امسال در ماههای گرم نیز با کمبود گاز مواجه بوده و ناچار به مصرف مازوت شده است. تازهترین آمار که گاز تحویلی کمتر از ۵ میلیون مترمکعب را در برابر نیاز ۲۸ میلیون مترمکعبی نشان میدهد، بیانگر فاصله بسیار بزرگ میان نیاز واقعی و انرژی در دسترس کارخانههاست.
بازار در آغاز مهر هنوز آرام است و کمبود عمومی سیمان گزارش نشده، اما این آرامش فعلاً با تکیه بر سوخت جایگزین و ذخایر تولید حفظ شده است.
اگر سرمای پاییز و زمستان فشار بیشتری بر شبکه گاز وارد کند، هزینه حمل مازوت، محدودیت استفاده از سوخت جایگزین در برخی کارخانهها و کاهش ذخایر کلینکر میتواند این فشار پنهان را به بازار منتقل کند.
بنابراین مهمترین ریسک بازار سیمان در نیمه دوم ۱۴۰۵ نه افزایش ناگهانی تقاضا، بلکه محدودشدن عرضه به دلیل بحران انرژی است؛ بحرانی که این بار پیش از رسیدن زمستان آغاز شده است.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
