شفن برای نصف خوراک تقریباً همان پول پارسال را داد؛ فروش پتروشیمی فن‌آوران ۷۵ درصد سقوط کرد

پتروشیمی فن‌آوران در شش‌ماهه نخست ۱۴۰۵ با یکی از سنگین‌ترین افت‌های عملیاتی میان شرکت‌های پتروشیمی مورد بررسی مواجه شده است. حجم تولید شرکت از حدود ۴۷۴ هزار تن در دوره مشابه سال قبل به حدود ۱۸۵.۵ هزار تن رسیده؛ یعنی «شفن» در فاصله یک سال نزدیک به ۲۸۹ هزار تن از تولید شش‌ماهه خود را از دست داده و میزان تولید آن حدود ۶۱ درصد کاهش یافته است. وضعیت فروش مقداری حتی ضعیف‌تر است؛ حجم فروش از حدود ۴۳۳ هزار تن به حدود ۱۰۸ هزار تن رسیده و به این ترتیب تقریباً سه‌چهارم فروش مقداری شرکت نسبت به دوره مشابه از بین رفته است. این اعداد در شرایطی ثبت شده‌اند که افزایش نرخ محصولات اجازه نداده افت عملیات با همان شدت در درآمد ریالی شرکت دیده شود.

«شفن» سه‌چهارم فروش خود را از دست داد

افت حدود ۷۵ درصدی مقدار فروش شاید مهم‌ترین عدد گزارش شش‌ماهه پتروشیمی فن‌آوران باشد. کاهش فروش از محدوده ۴۳۳ هزار تن به حدود ۱۰۸ هزار تن به این معناست که شرکت در نیمه نخست امسال تقریباً به ازای هر چهار تن فروشی که در دوره مشابه سال قبل داشت، تنها یک تن محصول فروخته است.

چنین افتی را نمی‌توان صرفاً یک نوسان جزئی در عملکرد ماهانه تلقی کرد. وقتی کاهش مقدار فروش با افت بیش از ۶۰ درصدی تولید همراه می‌شود، مسئله مستقیماً به سطح فعالیت عملیاتی شرکت بازمی‌گردد.

با این حال، اگر سرمایه‌گذار تنها رقم درآمد ریالی را ببیند، ممکن است شدت این تغییر به همان اندازه آشکار نباشد. افزایش قابل توجه نرخ محصولات باعث شده بخشی از اثر کاهش حجم فروش در رقم ریالی درآمد پوشانده شود؛ اتفاقی که در شرایط تورمی می‌تواند فاصله معناداری میان «رشد یا ثبات درآمد اسمی» و «مقدار واقعی فعالیت شرکت» ایجاد کند.

تولید پتروشیمی فن‌آوران ۶۱ درصد پایین آمد

در سمت تولید نیز اعداد قابل توجه‌اند. پتروشیمی فن‌آوران در شش‌ماهه نخست سال گذشته حدود ۴۷۴ هزار تن محصول تولید کرده بود، اما تولید شش‌ماهه امسال به حدود ۱۸۵.۵ هزار تن رسیده است.

به بیان دیگر، حدود ۶۱ درصد از تولید دوره مشابه در عملکرد امسال دیده نمی‌شود.

شهریور نیز هنوز نشانه بازگشت کامل عملیات به سطح سال قبل را نشان نمی‌دهد. تولید ماهانه شرکت حدود ۴۴.۴ هزار تن گزارش شده، در حالی که تولید شهریور سال گذشته بیش از ۱۰۵ هزار تن بود. بنابراین تولید شهریور نیز تقریباً ۵۸ درصد پایین‌تر از شهریور سال قبل قرار گرفته است.

این اعداد نشان می‌دهد افت شش‌ماهه صرفاً محصول عملکرد ضعیف یک یا دو ماه ابتدایی نیست و حتی در آخرین ماه نیمه نخست سال نیز فاصله معناداری با سطح تولید دوره مشابه وجود داشته است.

نصف خوراک؛ تقریباً همان هزینه

اما شاید مهم‌ترین بخش ماجرا در گزارش خوراک پتروشیمی فن‌آوران دیده شود.

حجم گاز خوراک دریافتی «شفن» در شهریور از حدود ۶۶.۱ میلیون مترمکعب در شهریور سال قبل به حدود ۳۵.۳ میلیون مترمکعب رسیده است؛ یعنی شرکت در این ماه تقریباً ۴۶.۵ درصد گاز کمتری دریافت کرده است.

در مقیاس شش‌ماهه، کاهش شدیدتر است و حجم خوراک گاز شرکت بیش از ۵۲ درصد نسبت به دوره مشابه پایین آمده است.

قاعدتاً با کاهش بیش از نصف حجم خوراک، انتظار اولیه این است که هزینه کل این بخش نیز کاهش محسوسی پیدا کند؛ اما ارقام منتشرشده تصویر متفاوتی نشان می‌دهند.

هزینه گاز خوراک پتروشیمی فن‌آوران در دوره مشابه سال قبل حدود ۳.۷۲ همت بوده و در شش‌ماهه امسال به حدود ۳.۷۸ همت رسیده است.

یعنی «شفن» با وجود دریافت کمتر از نصف گاز دوره مشابه، در مجموع تقریباً همان میزان هزینه را برای گاز خوراک ثبت کرده است.

نرخ گاز چه بلایی سر کاهش مصرف آورد؟

پاسخ بخش مهمی از این تناقض را باید در نرخ خوراک جست‌وجو کرد.

براساس ارقام منتشرشده، نرخ گاز خوراک پتروشیمی فن‌آوران در شهریور سال گذشته حدود ۹ هزار و ۳۰۰ تومان برای هر مترمکعب بوده، اما این رقم در شهریور امسال از ۳۱ هزار تومان به ازای هر مترمکعب عبور کرده است.

یعنی در حالی که حجم گاز دریافتی شرکت تقریباً نصف شده، نرخ هر واحد خوراک چند برابر شده است.

نتیجه این دو حرکت خلاف جهت آن بوده که صرفه‌جویی ظاهری ناشی از کاهش مصرف خوراک عملاً در هزینه کل شرکت دیده نشود. «شفن» گاز بسیار کمتری دریافت کرده، اما برای همان حجم کمتر، نرخ به‌مراتب بالاتری پرداخته است.

البته اثر نهایی این تغییر بر سودآوری شرکت را نمی‌توان فقط با مقایسه هزینه خوراک تعیین کرد؛ نرخ فروش محصولات، ترکیب تولید، هزینه سایر مواد اولیه و سایر اقلام صورت سود و زیان نیز در حاشیه سود نهایی اثر دارند. با این حال، جهش نرخ خوراک در کنار سقوط حجم تولید، یکی از مهم‌ترین متغیرهای قابل پیگیری در صورت مالی شش‌ماهه فن‌آوران خواهد بود.

ارزآوری «شفن» هم ۶۵ درصد پایین آمد

افت عملیات فقط در تولید و فروش داخلی دیده نمی‌شود. منابع ارزی پتروشیمی فن‌آوران نیز به شکل محسوسی کاهش یافته است.

منابع ارزی شرکت در شش‌ماهه دوره مشابه حدود ۶۷ میلیون دلار گزارش شده بود، اما این رقم در نیمه نخست امسال به حدود ۲۳.۱۵ میلیون دلار رسیده است.

این یعنی منابع ارزی «شفن» در فاصله یک سال حدود ۴۴ میلیون دلار کاهش یافته و افتی نزدیک به ۶۵.۵ درصد را تجربه کرده است.

برای یک شرکت پتروشیمی که بخشی از درآمد آن به بازارهای صادراتی وابسته است، چنین تغییری از منظر کیفیت درآمد و جریان ارزی اهمیت دارد.

حتی در شهریور که صادرات متانول دوباره در عملکرد شرکت دیده می‌شود، منابع ارزی همچنان نسبت به شهریور سال گذشته پایین‌تر بوده است. بنابراین بازگشت بخشی از صادرات در پایان نیمه نخست هنوز نتوانسته شکاف ایجادشده در عملکرد شش‌ماهه را جبران کند.

افزایش قیمت متانول بخشی از افت را پنهان کرد

یکی از دلایلی که وضعیت درآمد ریالی «شفن» به اندازه ارقام تولید و فروش منفی به نظر نمی‌رسد، افزایش شدید نرخ فروش محصولات است.

برای نمونه، نرخ متانول صادراتی از حدود ۱۸.۳ میلیون تومان به حدود ۶۶.۷ میلیون تومان به ازای هر تن رسیده است. چنین افزایشی باعث می‌شود حتی فروش حجم بسیار کمتری از محصول بتواند درآمد ریالی قابل توجهی ایجاد کند.

این دقیقاً همان نقطه‌ای است که تحلیل صرف درآمد می‌تواند تصویر ناقصی از عملیات شرکت ارائه کند.

اگر شرکتی محصول بسیار کمتری بفروشد اما قیمت هر تن محصول چند برابر شود، ممکن است درآمد ریالی آن کاهش متناسب با مقدار فروش نداشته باشد. با این حال، از منظر عملیاتی همچنان ظرفیت تولید و فروش کمتری مورد استفاده قرار گرفته است.

در مورد «شفن»، افت ۷۵ درصدی مقدار فروش در کنار جهش نرخ محصولات نمونه روشنی از همین وضعیت است.

شهریور بهتر شد؛ اما فاصله با پارسال هنوز زیاد است

عملکرد شهریور نسبت به برخی ماه‌های ضعیف‌تر سال می‌تواند نشانه‌ای از حرکت شرکت به سمت بازیابی بخشی از عملیات باشد، اما مقایسه سالانه هنوز فاصله بزرگی را نشان می‌دهد.

تولید شهریور حدود ۴۴.۴ هزار تن بوده؛ در حالی که شهریور سال گذشته بیش از ۱۰۵ هزار تن محصول تولید شده بود. حجم فروش شهریور نیز نسبت به دوره مشابه سال قبل حدود ۵۷ درصد کمتر گزارش شده است.

بنابراین حتی اگر روند ماهانه نسبت به ماه‌های قبل بهبود پیدا کرده باشد، «شفن» برای رسیدن به سطح عملیاتی سال گذشته هنوز فاصله قابل توجهی دارد.

موضوع مهم برای مهر و ماه‌های بعد این خواهد بود که آیا افزایش دسترسی به خوراک می‌تواند تولید را به شکل پایدار بالا ببرد یا محدودیت‌های موجود ادامه پیدا خواهد کرد.

سه عددی که وضعیت «شفن» را خلاصه می‌کنند

برای فهم شرایط پتروشیمی فن‌آوران شاید نیازی به ده‌ها عدد نباشد. سه شاخص بخش بزرگی از داستان نیمه نخست امسال را روایت می‌کنند:

تولید حدود ۶۱ درصد کاهش یافته است.

مقدار فروش نزدیک به ۷۵ درصد پایین آمده است.

منابع ارزی حدود ۶۵.۵ درصد افت کرده است.

وقتی هر سه شاخص اصلی فعالیت واقعی شرکت همزمان چنین کاهش‌هایی را نشان می‌دهند، رشد نرخ فروش محصولات نمی‌تواند به‌تنهایی به معنای بهبود عملیات تلقی شود.

از سوی دیگر، کاهش بیش از ۵۰ درصدی خوراک گاز نشان می‌دهد بخشی از افت تولید به محدودیت ورودی کارخانه مرتبط بوده و نمی‌توان تمام کاهش فعالیت را مستقیماً به عملکرد مدیریتی شرکت نسبت داد.

آیا افزایش نرخ‌ها می‌تواند این وضعیت را جبران کند؟

پرسش اصلی برای سهامداران «شفن» اکنون همین است. افزایش نرخ متانول و سایر محصولات توانسته بخشی از افت حجم فروش را در درآمد ریالی جبران کند، اما ادامه این وضعیت به چند متغیر وابسته است.

اگر خوراک شرکت بازیابی شود و تولید به سطوح قبلی نزدیک شود، افزایش نرخ محصولات می‌تواند اثر متفاوتی بر درآمد و سودآوری ایجاد کند. اما اگر محدودیت خوراک ادامه داشته باشد، شرکت برای حفظ درآمد خود بیش از گذشته به قیمت فروش محصولات وابسته خواهد شد.

در سمت هزینه نیز افزایش شدید نرخ گاز اهمیت دارد. کاهش حجم مصرف زمانی می‌تواند فشار هزینه را کم کند که افزایش نرخ، تمام اثر آن را خنثی نکند؛ اتفاقی که در شش‌ماهه «شفن» عملاً رخ داده و هزینه گاز با وجود سقوط حجم خوراک تقریباً در سطح سال گذشته باقی مانده است.

پشت اعداد پتروشیمی فن‌آوران چه خبر است؟

تصویر شش‌ماهه پتروشیمی فن‌آوران یک تناقض قابل توجه دارد. شرکت گاز بسیار کمتری دریافت کرده، بسیار کمتر تولید کرده، سه‌چهارم حجم فروش خود را از دست داده و منابع ارزی آن نیز بیش از ۶۵ درصد کاهش یافته است؛ اما جهش نرخ محصولات اجازه نداده تمام این افت با همان شدت در درآمد ریالی دیده شود.

در سمت هزینه نیز افزایش نرخ گاز باعث شده کاهش بیش از نصف حجم خوراک به کاهش هزینه منجر نشود و هزینه ثبت‌شده گاز تقریباً در سطح دوره مشابه باقی بماند.

این وضعیت لزوماً به معنای بحران مالی یا زیان‌ده شدن «شفن» نیست و برای چنین نتیجه‌ای باید صورت سود و زیان و حاشیه سود دوره شش‌ماهه بررسی شود. اما از منظر عملیاتی، اعداد یک پیام روشن دارند: پتروشیمی فن‌آوران در نیمه نخست ۱۴۰۵ با کاهش بسیار سنگین سطح فعالیت مواجه بوده است.

اکنون دو متغیر می‌توانند مسیر ماه‌های آینده «شفن» را مشخص کنند: خوراک و نرخ. اگر خوراک برگردد، امکان بازیابی تولید وجود دارد؛ اما اگر محدودیت ادامه پیدا کند، شرکت باید با حجم بسیار کمتری از تولید و فروش، اثر افزایش هزینه خوراک را مدیریت کند.

و شاید مهم‌ترین سؤال از دل همین اعداد بیرون بیاید: چرا پتروشیمی فن‌آوران با دریافت کمتر از نصف خوراک گاز، تقریباً همان هزینه سال قبل را پرداخت کرده و در نهایت ۷۵ درصد از حجم فروش خود را از دست داده است؟