هشدار جدی به متقاضیان مسکن ملی تهران؛ بدحسابها جابهجا میشوند | حذف از پروژه در مرحله بعد؟
اظهارات تازه مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران برای متقاضیانی که هنوز آورده مالی خود را متناسب با فراخوان پروژه پرداخت نکردهاند، اهمیت زیادی دارد.
براساس توضیحات رضا خالقی، حدود ۵۰ هزار واحد نهضت ملی مسکن در استان تهران توسط مجموعههایی مانند اداره کل راه و شهرسازی، بنیاد مسکن و شرکت عمران شهرهای جدید در حال اجراست. سهم پروژههایی که مستقیماً زیر نظر اداره کل راه و شهرسازی استان تهران قرار دارند، حدود ۱۰ هزار واحد است که بهطور میانگین نزدیک به ۵۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارند.
اما یکی از مشکلات جدی این پروژهها، تفاوت میان پیشرفت فیزیکی ساختمان و میزان آورده برخی متقاضیان است. وقتی پروژه پیشرفت میکند اما بخشی از اعضا سهم مالی مورد انتظار را پرداخت نمیکنند، منابع کافی برای ادامه عملیات ساختمانی فراهم نمیشود و در نهایت متقاضیانی که بهموقع پول واریز کردهاند نیز با تأخیر در تحویل واحد مواجه میشوند.
همین مسئله باعث شده سیاست «جابهجایی متقاضیان» جدیتر از گذشته دنبال شود.
چه کسانی در مسکن ملی جابهجا میشوند؟
طبق مصوبه شورای مسکن استان تهران و تأیید وزارت راه و شهرسازی، متقاضیانی که میزان مشارکت مالی آنها با پیشرفت پروژه همخوانی ندارد میتوانند از پروژهای با پیشرفت بالاتر به پروژهای با پیشرفت کمتر منتقل شوند.
در مقابل، افراد خوشحسابی که آورده بیشتری پرداخت کردهاند اما در پروژهای با پیشرفت پایین قرار دارند، امکان انتقال به پروژههای جلوتر را پیدا میکنند.
این سیاست پیشتر نیز از سوی مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران تشریح شده بود. خالقی در خردادماه گفته بود افرادی که آورده آنها با برنامه مالی پروژه همراه نیست، در ادبیات اجرایی طرح «متقاضی غیرموثر» محسوب میشوند و ادامه حضور آنها میتواند کل پروژه را با تأخیر مواجه کند.
هدف اصلی سیاست جدید این است که سرعت اجرای هر پروژه تا حد امکان با میزان مشارکت مالی اعضای آن هماهنگ شود.
در واقع، فردی که سهم آورده خود را منظم پرداخت کرده دیگر نباید صرفاً به دلیل بدحسابی سایر اعضای همان بلوک یا پروژه برای مدت طولانی منتظر تکمیل واحد بماند.
آیا متقاضیان مسکن ملی حذف میشوند؟
این مهمترین سؤال برای هزاران متقاضی است.
پاسخ فعلی این است: حذف گسترده در دستور کار نیست، اما امکان حذف متقاضیان غیرموثر وجود دارد.
خالقی تأکید کرده اگر عدم مشارکت مالی برخی افراد ادامه پیدا کند، در نهایت ممکن است راهی جز حذف آنها باقی نماند. با این حال در مرحله کنونی، اولویت مسئولان جابهجایی متقاضیان و تعیین تکلیف پروژههاست، نه حذف فوری افراد.
این موضوع با سیاستی که چند ماه قبل اعلام شده بود نیز همخوانی دارد. مدیرکل راه و شهرسازی تهران پیشتر گفته بود در موارد لازم و براساس مصوبات قانونی امکان حذف متقاضیان غیرموثر وجود دارد، هرچند تلاش میشود چنین اقدامی بهخصوص در مراحل پایانی پروژه اتفاق نیفتد.
بنابراین افرادی که پیام یا فراخوان واریز وجه دریافت میکنند، باید موضوع را جدی بگیرند. عدم پرداخت طولانیمدت صرفاً باعث عقب افتادن واحد شخصی نمیشود و میتواند جایگاه متقاضی در پروژه را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
چرا بدحسابی یک نفر به بقیه متقاضیان ضرر میزند؟
ساخت واحدهای نهضت ملی مسکن تا حد زیادی به ترکیبی از آورده متقاضیان و تسهیلات بانکی وابسته است.
فرض کنید یک بلوک ۱۰۰ واحدی در حال ساخت است و ۶۰ یا ۷۰ متقاضی پرداختهای خود را منظم انجام دهند اما بخش دیگری از اعضا آورده لازم را نپردازند. پیمانکار برای خرید مصالح، پرداخت دستمزد و ادامه عملیات به منابع نقدی نیاز دارد؛ بنابراین کمبود سهم بخشی از اعضا عملاً سرعت کل پروژه را کاهش میدهد.
در شرایط تورمی، تأخیر پیامد دیگری هم دارد: افزایش هزینه ساخت.
هر ماه تأخیر میتواند به معنای خرید سیمان، فولاد، تجهیزات، تأسیسات و خدمات ساختمانی با قیمت بالاتر باشد. در نتیجه حتی افراد خوشحساب نیز در ادامه ممکن است مجبور شوند مبالغ بیشتری برای تکمیل پروژه پرداخت کنند.
همین مسئله توضیح میدهد چرا وزارت راه و شهرسازی اکنون میخواهد پروژههای دارای پیشرفت بالا را در اولویت تزریق منابع قرار دهد.
وام یا منابع ۶۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومانی برای هر واحد
یکی از مهمترین بخشهای اظهارات جدید خالقی مربوط به شیوه تازه تأمین منابع است.
مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران گفته است با استفاده از ظرفیت اراضی دولتی، صندوق ملی مسکن و سازمان ملی زمین و مسکن، منابع تکمیلی برای پروژهها فراهم خواهد شد و برآورد میشود برای هر واحد بین ۶۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان منابع تکمیلی تأمین شود.
این منابع در عمل برای سرعت دادن به پروژههایی به کار میرود که درصد پیشرفت بیشتری دارند و با تزریق پول میتوانند در مدت کوتاهتری تکمیل شوند.
اما نکته مهم برای متقاضیان این است که این پول الزاماً کمک بلاعوض محسوب نمیشود.
براساس توضیحات خالقی، منابع در مقطع فعلی برای پروژه تأمین میشود و بعد از تکمیل واحدها بهتدریج از متقاضیان دریافت و جایگزین خواهد شد. به بیان ساده، دولت میخواهد بخشی از کمبود نقدینگی پروژه را در مقطع ساخت جبران کند تا ساختمان متوقف نشود، اما تعهد مالی نهایی همچنان بر عهده متقاضی باقی خواهد ماند.
چرا دولت از زمین برای تأمین مالی استفاده میکند؟
یکی از ظرفیتهای مهم وزارت راه و شهرسازی، اراضی تحت اختیار دولت است.
بر اساس برنامهای که خالقی به آن اشاره کرده، این اراضی میتوانند به روشهای مختلف بهعنوان پشتوانه و تضمین تأمین منابع مورد استفاده قرار گیرند. سپس منابع نقدی از صندوق ملی مسکن یا ظرفیت سازمان ملی زمین و مسکن به پروژه تزریق میشود.
منطق این روش ساده است: اگر پروژهای مثلاً ۷۰ یا ۸۰ درصد پیشرفت داشته باشد، توقف آن در این مرحله میتواند باعث تحمیل هزینه بسیار بیشتری در آینده شود. بنابراین تأمین منابع کوتاهمدت برای تمام کردن پروژه از نظر اقتصادی ممکن است بهصرفهتر از رها کردن آن تا زمان تأمین آورده همه متقاضیان باشد.
هدف اعلامشده وزارت راه و شهرسازی نیز تکمیل عمده پروژههای حمایتی تا پایان دولت است.
کاهش صدور پروانه ساختمانی؛ ساختوساز تهران زیر فشار هزینهها
خالقی در بخش دیگری از صحبتهایش کاهش صدور پروانههای ساختمانی را نیز تأیید کرده است.
افزایش قیمت مصالح ساختمانی، هزینههای اداری، عوارض صدور پروانه و فضای اقتصادی پرریسک باعث شده بخشی از سازندگان خصوصی نیز برای آغاز پروژههای جدید محتاطتر شوند.
این مسئله از آن جهت برای نهضت ملی مسکن اهمیت دارد که پروژههای دولتی در فضایی جدا از بازار ساختوساز فعالیت نمیکنند. هر زمان هزینه آهن، سیمان، تأسیسات، دستمزد یا حملونقل افزایش پیدا کند، قیمت تمامشده واحدهای حمایتی نیز تحت فشار قرار میگیرد.
به همین دلیل سرعت تکمیل پروژه اکنون به یک عامل اقتصادی مهم تبدیل شده است: هرچه پروژه زودتر تمام شود، احتمال مواجهه با موج بعدی افزایش هزینه کمتر خواهد بود.
آخرین وضعیت مسکن استیجاری تهران؛ تحویل از آبان
در کنار نهضت ملی مسکن، برنامه مسکن استیجاری تهران نیز وارد مرحله نهایی شده است.
طبق آخرین اعلام مدیرکل راه و شهرسازی استان تهران، تحویل واحدهای مسکن استیجاری از آبانماه ۱۴۰۵ آغاز خواهد شد. حدود ۱۵۰۰ واحد برای این طرح در استان تهران تأمین شده و پرونده متقاضیان در مرحله پالایش و تخصیص قرار دارد. بخشی از واحدها در مناطق ۱۵ و ۱۸ تهران و بخشی نیز در شهرهای اقماری از جمله قرچک قرار دارند.
این طرح البته از نهضت ملی مسکن جداست و به متقاضی مالکیت واحد نمیدهد؛ هدف آن تأمین مسکن اجارهای حمایتی برای گروههای واجد شرایط است.
متقاضیان نهضت ملی مسکن اکنون چه چیزی را باید جدی بگیرند؟
پیام اصلی اظهارات تازه مسئولان برای متقاضیان کاملاً روشن است: زمان و میزان پرداخت آورده از این پس میتواند روی موقعیت فرد در پروژه اثر مستقیم بگذارد.
فرد خوشحساب ممکن است به پروژهای با پیشرفت بالاتر منتقل شود و زودتر واحد بگیرد؛ فردی که مشارکت مالی کافی ندارد ممکن است ابتدا به پروژهای عقبتر منتقل شود و در صورت ادامه عدم پرداخت، حتی با خطر حذف مواجه شود.
در مقابل، تأمین ۶۰۰ تا ۸۰۰ میلیون تومان منابع تکمیلی برای هر واحد میتواند سرعت ساخت پروژههای دارای پیشرفت بالا را افزایش دهد و بخشی از مشکل نقدینگی را کاهش دهد.
بنابراین تحولات جدید نهضت ملی مسکن تهران را میتوان آغاز یک مرحله تازه دانست؛ مرحلهای که در آن «میزان مشارکت مالی» بیش از گذشته تعیین میکند هر متقاضی در کدام پروژه باقی بماند و واحدش چه زمانی تکمیل شود.
اگر برنامه تأمین مالی جدید اجرا شود و آورده متقاضیان نیز منظمتر پرداخت شود، پروژههای ۵۰ درصد به بالا شانس بیشتری برای تکمیل سریع خواهند داشت؛ اما ادامه بدحسابی بخشی از اعضا میتواند به جابهجایی و در نهایت حذف آنها از طرح منجر شود.