فولاد ایرانیان
پزشکیان: اولویت اصلی من معیشت مردم است؛ وعده تازه درباره برق صنایع و بازنگری بودجه
مسعود پزشکیان در تازه‌ترین نشست خود با جمعی از نمایندگان مجلس، حل مشکل معیشت مردم و بهبود وضعیت اقتصادی را اولویت اصلی دولت اعلام کرد و از چند محور برای عبور از شرایط ناشی از جنگ و تحریم سخن گفت؛ از گسترش حکمرانی محله‌محور و استفاده از مساجد برای حمایت از اقشار آسیب‌پذیر گرفته تا صرفه‌جویی انرژی، بازنگری در هزینه سازمان‌های غیرضروری و جلوگیری از قطع برق واحدهای تولیدی. این سخنان در شرایطی مطرح شده که براساس آخرین گزارش مرکز آمار، تورم نقطه‌به‌نقطه شهریور به ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه به ۷۳.۶ درصد رسیده است؛ اعدادی که نشان می‌دهد تبدیل وعده «معیشت در اولویت» به نتیجه ملموس، اکنون به مهم‌ترین آزمون اقتصادی دولت تبدیل شده است.
۱۹:۰۷ - ۱۳ مهر ۱۴۰۵
وانانیوز|
رئیس‌جمهور در نشست هم‌اندیشی با اعضای «مجمع نمایندگان ملت مبعوث» تأکید کرد که برنامه‌های دولت باید پیش از هر چیز به نیازمندان، زنان سرپرست خانوار، اقشار کم‌درآمد و گروه‌های آسیب‌پذیر توجه داشته باشد.
او گفت اصلاحات اجتماعی و اقتصادی یک‌شبه اتفاق نمی‌افتد و برای تغییر پایدار باید افرادی وارد میدان شوند که علاوه بر شناخت مسئله، توان اجرای برنامه و کار جمعی داشته باشند. پزشکیان همچنین بر «عملیاتی بودن» پیشنهادها تأکید کرد و گفت صرف ارائه نظریه برای حل مشکلات کافی نیست.
این تأکید ادامه همان رویکردی است که دولت طی ماه‌های اخیر بارها مطرح کرده است. پزشکیان در مرداد نیز گفته بود معیشت مردم باید دغدغه اصلی نظام باشد و در همان نشست بر استفاده از اطلاعات اقتصادی خانوارها برای هدفمند کردن حمایت‌های اجتماعی تأکید کرده بود.
اما آنچه سخنان امروز را متفاوت می‌کند، قرار گرفتن این مسئله در کنار اصلاح بودجه، انرژی و تولید است؛ یعنی دولت ظاهراً قصد دارد سیاست معیشتی را صرفاً به پرداخت یارانه محدود نکند.
چرا معیشت به مهم‌ترین مسئله دولت تبدیل شده است؟
پاسخ را می‌توان در آمار تورم مشاهده کرد.
طبق گزارش مرکز آمار ایران، شاخص قیمت مصرف‌کننده در شهریور ۱۴۰۵ نسبت به ماه قبل ۴.۲ درصد افزایش یافته است. تورم نقطه‌به‌نقطه نیز به ۸۹.۸ درصد و تورم سالانه به ۷۳.۶ درصد رسیده است.
در بخش خوراکی‌ها فشار حتی بالاتر گزارش شده و تورم سالانه گروه خوراکی، آشامیدنی و دخانیات به بیش از ۱۰۸ درصد رسیده است. از آنجا که دهک‌های کم‌درآمد سهم بیشتری از درآمد خود را صرف خوراک و مسکن می‌کنند، افزایش قیمت‌ها می‌تواند اثر شدیدتری بر این خانوارها داشته باشد.
در چنین فضایی، وعده حمایت از اقشار آسیب‌پذیر زمانی اثر عملی پیدا می‌کند که یا سرعت رشد قیمت‌ها کاهش یابد یا درآمد و حمایت‌های نقدی و غیرنقدی خانوارها با هزینه‌های جدید متناسب شود.
مسجدمحوری در برنامه اقتصادی پزشکیان چه معنایی دارد؟
یکی از بخش‌های برجسته سخنان رئیس‌جمهور، تأکید مجدد بر حکمرانی محله‌محور و مسجدمحور بود.
پزشکیان معتقد است مساجد می‌توانند علاوه بر کارکرد مذهبی، به‌عنوان یک پایگاه اجتماعی برای شناسایی خانواده‌های نیازمند، زنان سرپرست خانوار، بیکاران و سایر افراد نیازمند حمایت فعالیت کنند. او در نشست امروز همچنین این مدل را به مسائل فرهنگی از جمله عفاف و حجاب مرتبط کرد و گفت سیاست‌ها باید بر جذب افراد و پرهیز از تقابل استوار باشند.
این نخستین بار نیست که دولت چنین مدلی را مطرح می‌کند. در نشست حکمرانی داده‌محور مردادماه نیز پزشکیان استفاده از ظرفیت محله‌ها و مساجد را برای «راستی‌آزمایی وضعیت اقتصادی خانوارها» مطرح کرده بود.
از نظر اجرایی، مهم‌ترین پرسش درباره این مدل نحوه اتصال اطلاعات محلی به سامانه‌های رسمی رفاهی است. اگر این سازوکار بدون معیارهای روشن، حفاظت از داده‌های شخصی و امکان اعتراض خانوارها اجرا شود، می‌تواند با چالش مواجه شود؛ اما اگر نقش نهاد محلی صرفاً تکمیل اطلاعات و شناسایی موارد جامانده از حمایت باشد، می‌تواند به هدفمند شدن خدمات کمک کند.
دستور تازه پزشکیان درباره برق صنایع
یکی دیگر از بخش‌های مهم سخنان امروز به انرژی اختصاص داشت.
پزشکیان گفت دولت پیگیری می‌کند برق و انرژی واحدهای تولیدی و کسب‌وکارها قطع نشود تا تولید متوقف نشود و اشتغال آسیب نبیند. او همچنین صرفه‌جویی و افزایش بهره‌وری انرژی را راهی برای آزاد کردن منابع و اختصاص آنها به معیشت و اصلاح درآمد و دستمزدها دانست.
اما این وعده باید در عمل ارزیابی شود. سیدمحمد اتابک، وزیر صمت، در ۲۵ شهریور از تداوم قطعی برق صنایع انتقاد کرده و گفته بود کاهش روزهای کاری کارخانه‌ها هزینه تولید را بالا می‌برد و درآمد بنگاه‌ها را کاهش می‌دهد.
همچنین در برنامه‌های قبلی دولت برای مدیریت برق، محدودیت برخی شهرک‌های صنعتی از دو روز در هفته به یک روز کاهش یافته بود، نه اینکه به‌طور کامل حذف شود. بنابراین سخنان امروز رئیس‌جمهور را باید بیشتر یک هدف و دستور سیاستی جدید دانست که تحقق آن نیازمند مشاهده عملکرد شبکه برق در هفته‌ها و ماه‌های آینده است.
پول صرفه‌جویی انرژی چگونه به سفره مردم می‌رسد؟
پزشکیان یک ارتباط مستقیم میان کاهش مصرف انرژی و معیشت برقرار کرد: اگر مصرف انرژی کنترل و بهره‌وری افزایش یابد، درآمد یا منابع حاصل می‌تواند برای تقویت سبد خانوار و اصلاح دستمزدها استفاده شود.
اما تبدیل صرفه‌جویی انرژی به افزایش واقعی درآمد خانوار نیازمند سازوکار بودجه‌ای شفاف است.
برای مثال باید مشخص شود منابع حاصل از کاهش مصرف یا صادرات بیشتر انرژی دقیقاً در کدام ردیف بودجه قرار می‌گیرد، چه میزان آن به حمایت معیشتی اختصاص پیدا می‌کند و کدام گروه‌ها مشمول می‌شوند.
بدون چنین سازوکاری، «صرفه‌جویی برای معیشت» بیشتر در حد یک جهت‌گیری باقی خواهد ماند.
پزشکیان از مجلس خواست هزینه‌های غیرضروری را بازنگری کند
بخش دیگری از سخنان رئیس‌جمهور مستقیماً به بودجه مربوط بود.
او از نمایندگان خواست در همکاری با دولت، بودجه سازمان‌ها و بخش‌های غیرضروری را دوباره بررسی کنند. این موضع همزمان با آغاز بحث‌های مربوط به بودجه ۱۴۰۶ مطرح شده است.
در جلسه ستاد هماهنگی اقتصادی دولت که همین امروز برگزار شد، بخشنامه بودجه ۱۴۰۶ با سه محور «ثبات، بازسازی و تاب‌آوری» مورد بررسی قرار گرفت و دولت بر پیوند سیاست‌گذاری، تخصیص منابع و اجرای بودجه تأکید کرد.
بنابراین احتمالاً یکی از نقاط اصلی مذاکره دولت و مجلس در ماه‌های آینده این خواهد بود که کدام هزینه‌ها باید کاهش پیدا کند و منابع آزادشده به کدام بخش‌های معیشتی، تولیدی یا حمایتی منتقل شود.
نمایندگان چه پیشنهادهایی روی میز رئیس‌جمهور گذاشتند؟
در این جلسه، نمایندگان درباره مجموعه‌ای از مسائل اقتصادی و اجتماعی پیشنهاد ارائه کردند؛ از اصلاح نظام بانکی و ارزی، عدالت اقتصادی، مسکن و خودرو، سهام عدالت، امنیت غذایی و حقوق و دستمزد تا مسائل فرهنگی و حجاب.
در پایان نیز مقرر شد برای هرکدام از این موضوعات جلسات جداگانه و هدفمند با حضور رئیس‌جمهور و نمایندگان تشکیل شود.
این تصمیم اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هنوز درباره بخش بزرگی از موضوعات مطرح‌شده، مصوبه اجرایی یا عدد مشخصی اعلام نشده است. بنابراین صحبت امروز را نباید به معنای تصویب طرح جدید درباره حقوق، مسکن، خودرو یا سهام عدالت تلقی کرد.
مرحله بعدی، همین جلسات تخصصی است.
نگاه فراجناحی پزشکیان؛ «دولت و غیردولت نداریم»
پزشکیان در بخش سیاسی‌تر سخنانش بر حفظ انسجام داخلی و همکاری دستگاه‌ها تأکید کرد و گفت برای حل مسائل نباید میان دولت و غیردولت مرزبندی ایجاد شود.
او همچنین اعلام کرد اگر نمایندگان یا گروه‌های اجتماعی طرح عملی و قابل اجرا برای حل یک مشکل اقتصادی یا اجتماعی داشته باشند، دولت آمادگی دارد اختیار لازم برای آزمایش و اجرای آن را فراهم کند.
این رویکرد در سطح سیاسی پیام همکاری دولت و مجلس را منتقل می‌کند، اما نتیجه آن زمانی قابل ارزیابی خواهد بود که پیشنهادهای مطرح‌شده به تصمیم‌های مشخص با زمان‌بندی، بودجه و شاخص سنجش تبدیل شوند.
آزمون اصلی پزشکیان؛ فاصله وعده معیشتی تا سفره خانوار
مهم‌ترین جمله امروز رئیس‌جمهور درباره «اولویت بودن معیشت» در شرایطی مطرح شده که تورم سالانه ۷۳.۶ درصد و تورم نقطه‌ای نزدیک ۹۰ درصد است.
در نتیجه معیار موفقیت سیاست‌های اعلام‌شده روشن است: آیا سرعت افزایش قیمت‌ها کاهش پیدا می‌کند؟ آیا دستمزد و حمایت‌های اجتماعی قدرت خرید بیشتری ایجاد می‌کنند؟ آیا برق صنایع پایدار می‌شود؟ و آیا حذف هزینه‌های غیرضروری بودجه واقعاً منابع جدیدی برای خانوارها آزاد خواهد کرد؟
پزشکیان امروز چند مسیر را مشخص کرد: حمایت هدفمند از اقشار آسیب‌پذیر، استفاده از ظرفیت محله‌ها، اصلاح مصرف انرژی، حفظ تولید و اشتغال و بازنگری بودجه.
اما در اقتصادی با تورم نزدیک ۹۰ درصدی نقطه‌به‌نقطه، فاصله میان «طرح» و «نتیجه» تعیین‌کننده است. برای خانوارها، مهم‌ترین معیار نه تعداد جلسات یا عنوان برنامه‌ها، بلکه تغییری است که در هزینه مواد غذایی، مسکن، انرژی و قدرت خرید ماهانه خود احساس می‌کنند.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
