اقدام خبرساز مهدی طارمی خارج از زمین؛ ستاره تیم ملی زمینه آزادی ۸ زندانی نیازمند را فراهم کرد

خبر مشارکت مهدی طارمی شامگاه دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵ منتشر شد. براساس اعلام قوه قضاییه که رسانه‌های مختلف آن را بازتاب داده‌اند، این ملی‌پوش فوتبال در یک طرح خیرخواهانه مرتبط با زندانیان نیازمند استان تهران مشارکت کرده است.

در نتیجه این مشارکت، مقدمات آزادی هشت زندانی فراهم شده و قرار است این افراد پس از طی مراحل قانونی از زندان خارج شوند. در اطلاعیه منتشرشده جزئیاتی درباره مبلغ پرداختی، میزان بدهی هر زندانی یا نوع محکومیت آنان اعلام نشده است. بنابراین نمی‌توان با قطعیت گفت تمام این هشت پرونده از چه نوعی بوده‌اند. 

این نکته از آن جهت اهمیت دارد که در برخی بازنشرهای رسانه‌ای از عبارت کوتاه‌تر «طارمی ۸ زندانی را آزاد کرد» استفاده شده، در حالی که بیان دقیق‌تر اطلاعیه این است که با مشارکت او زمینه آزادی این هشت نفر فراهم شده است و اجرای آزادی به تکمیل روند قانونی وابسته خواهد بود.

چرا تهران در چنین طرح‌هایی اهمیت ویژه‌ای دارد؟

اقدام طارمی زمانی انجام شده که آمارهای تازه ستاد دیه از تعداد قابل‌توجه زندانیان نیازمند در کشور حکایت دارد.

سیداسدالله جولایی، رئیس ستاد مردمی رسیدگی به امور دیه و کمک به زندانیان نیازمند، در پنجم مهر اعلام کرد ۲۰ هزار و ۶۴۰ زندانی جرایم غیرعمد در سراسر کشور در انتظار دریافت کمک قرار دارند.

براساس همین آمار، استان تهران با ۲ هزار و ۸۴۵ نفر بیشترین تعداد زندانیان متقاضی دریافت کمک را در میان استان‌های کشور دارد. پس از تهران نیز اصفهان، خراسان رضوی، فارس و آذربایجان شرقی در رده‌های بعدی قرار گرفته‌اند. 

به این ترتیب، انتخاب استان تهران برای مشارکت در چنین طرحی در بستری صورت گرفته که نیاز موجود در آن از نظر تعداد پرونده‌ها بالاست.

زندانیان نیازمند ستاد دیه چه کسانی هستند؟

در اینجا باید میان زندانیان جرایم عمدی و افرادی که در چارچوب پرونده‌های مالی یا حوادث غیرعمد گرفتار زندان شده‌اند تفاوت گذاشت.

ستاد دیه تمرکز اصلی خود را بر زندانیان جرایم غیرعمد و محکومان مالی واجد شرایط قرار داده است. تازه‌ترین آماری که رئیس این ستاد ارائه کرده نشان می‌دهد از ۲۰ هزار و ۶۴۰ پرونده در انتظار کمک، ۱۶ هزار و ۴۲۸ نفر محکومیت مالی دارند.

براساس توضیحات ستاد دیه، بخشی از این بدهی‌ها به موضوعاتی نظیر هزینه درمان، معاش، مسکن، پول پیش خانه، اجاره‌بها یا مشکلات مالی ناشی از بیماری فرد یا اعضای خانواده مربوط می‌شود.

همچنین ۴ هزار و ۴۳ نفر در دسته بدهکاران مهریه و نفقه قرار دارند و ۱۶۹ نفر نیز بدهی ناشی از حوادث غیرعمد و کارگاهی دارند.

با این حال، قوه قضاییه در خبر مربوط به طارمی مشخص نکرده است هشت زندانی موردنظر دقیقاً در کدام‌یک از این گروه‌ها قرار دارند و نباید نوع پرونده آنان را از آمار عمومی ستاد دیه استنباط کرد.

پول خیرین چگونه به آزادی زندانی منجر می‌شود؟

فرآیند آزادی زندانیان نیازمند الزاماً به این معنا نیست که یک خیر تمام بدهی فرد را به تنهایی پرداخت کند.

سازوکار ستاد دیه معمولاً چند مرحله دارد. ابتدا وضعیت مالی و شرایط پرونده بررسی می‌شود تا نیازمند بودن متقاضی احراز شود. سپس در بسیاری از پرونده‌ها، نمایندگان ستاد با طلبکار مذاکره می‌کنند تا بخشی از بدهی بخشیده شود.

در مرحله بعد ممکن است از پذیرش اعسار، تقسیط بدهی، تسهیلات قانونی و منابع مختلف استفاده شود. اگر پس از این مراحل همچنان بخشی از بدهی باقی بماند، کمک‌های مردمی و خیرین می‌تواند فاصله باقیمانده را تأمین کند و شرایط آزادی را فراهم سازد. 

به همین دلیل یک کمک مالی، حتی اگر به اندازه کل بدهی نباشد، در برخی پرونده‌ها می‌تواند حلقه آخر یک فرآیند چندمرحله‌ای باشد و به آزادی فرد منتهی شود.

بیش از ۱۹۸ هزار زندانی از سال ۱۳۶۹ آزاد شده‌اند

مشارکت طارمی بخشی از یک جریان بزرگ‌تر کمک‌های مردمی است.

رئیس ستاد دیه کشور اعلام کرده از سال ۱۳۶۹ تاکنون بیش از ۱۹۸ هزار زندانی جرایم غیرعمد با استفاده از ظرفیت‌های قانونی، گذشت طلبکاران و کمک خیرین از زندان آزاد شده‌اند. 

این عدد نشان می‌دهد کمک‌های موردی چهره‌های شناخته‌شده تنها بخشی از شبکه‌ای گسترده‌تر است که در آن افراد عادی، شرکت‌ها، بانک‌ها، مساجد، هیئت‌ها و مجموعه‌های خصوصی نیز مشارکت دارند.

در گزارش اخیر ستاد دیه حتی نمونه‌هایی از افرادی ذکر شده که هزینه سفر یا بخشی از درآمد شخصی خود را به آزادی زندانیان اختصاص داده‌اند. 

حضور فوتبالیست‌ها چه اثری فراتر از مبلغ کمک دارد؟

مشارکت یک چهره سرشناس ورزشی دو اثر متفاوت دارد.

اثر اول مستقیم است؛ کمک مالی می‌تواند بخشی از بدهی را تأمین کند و در نهایت به آزادی فرد منجر شود.

اما اثر دوم رسانه‌ای است. وقتی بازیکنی مانند مهدی طارمی وارد چنین طرحی می‌شود، خبری که شاید در حالت عادی مخاطبان محدودی داشته باشد در فضای ورزش و شبکه‌های اجتماعی نیز دیده می‌شود و توجه عمومی به مسئله زندانیان نیازمند افزایش پیدا می‌کند.

همین مسئله می‌تواند زمینه مشارکت افراد دیگری را نیز فراهم کند. گزارش منتشرشده درباره اقدام طارمی نیز بر اهمیت تداوم حضور ملی‌پوشان، ورزشکاران، هنرمندان و دیگر خیرین در این نوع برنامه‌ها تأکید کرده است.

یک نکته مهم؛ مبلغ کمک طارمی اعلام نشده است

یکی از مواردی که در بازنشر خبر ممکن است باعث ایجاد اطلاعات نادرست شود، حدس زدن مبلغ پرداختی است.

تا زمان انتشار این گزارش، در اطلاعیه‌های قابل دسترس هیچ رقم رسمی برای میزان مشارکت مالی مهدی طارمی اعلام نشده است. همچنین مشخص نیست چه میزان از بدهی‌ها توسط او، چه میزان از طریق گذشت طلبکاران و چه میزان از مسیرهای دیگر تأمین شده است.

بنابراین نسبت دادن یک رقم مشخص به طارمی بدون اعلام رسمی، قابل استناد نیست.

همین موضوع درباره نام و مشخصات زندانیان نیز صادق است؛ اطلاعات هویتی هشت فرد موردنظر در خبر رسمی منتشر نشده است.

طارمی این بار بیرون از زمین خبرساز شد

مهدی طارمی سال‌هاست یکی از شناخته‌شده‌ترین چهره‌های فوتبال ایران به شمار می‌رود، اما خبر ۱۳ مهر ارتباطی با عملکرد او در مستطیل سبز ندارد.

قوه قضاییه اعلام کرده مشارکت این بازیکن باعث شده زمینه آزادی هشت زندانی نیازمند استان تهران فراهم شود؛ هشت نفری که پس از تکمیل تشریفات قانونی فرصت بازگشت به زندگی خانوادگی و اجتماعی را خواهند داشت.

ابعاد مالی این اقدام هنوز مشخص نیست، اما اهمیت آن در بستری روشن‌تر می‌شود که به آمار زندانیان نیازمند نگاه کنیم: بیش از ۲۰ هزار پرونده جرایم غیرعمد در انتظار کمک در کشور و نزدیک به ۲۸۵۰ مورد فقط در استان تهران.