قیمت دام زنده قفل شد؛ گوسفند ۷۰۹ هزار و گوساله ۷۱۵ هزار تومان | پاییز ترمز گرانی را می‌کشد؟

بر اساس نرخ‌های منتشرشده از داده‌های منتسب به اتحادیه سراسری صنعت دامپروران، قیمت گوسفند امروز نسبت به روز قبل تغییری نکرده است. بیشترین نرخ گوسفند زنده در خراسان رضوی ۷۰۹ هزار تومان و کمترین نرخ در قم ۶۹۹ هزار و ۵۰۰ تومان ثبت شده است. در بازار گوساله نیز بالاترین قیمت به تهران با ۷۱۵ هزار تومان و پایین‌ترین نرخ به قم و یزد با ۶۶۵ هزار تومان اختصاص دارد.

فاصله سقف و کف قیمت گوسفند فقط ۹ هزار و ۵۰۰ تومان است؛ موضوعی که نشان می‌دهد در بازار دام سبک، نرخ‌های استان‌های مورد بررسی به یکدیگر نزدیک شده‌اند. در مقابل، فاصله قیمت گوساله تهران با قم و یزد به ۵۰ هزار تومان می‌رسد و بازار دام سنگین همچنان اختلاف منطقه‌ای بیشتری دارد.

قیمت دام از ۱۳ مهر تا امروز تغییر نکرده است

نکته مهم‌تر از نرخ امروز، مقایسه آن با ابتدای هفته است.

در روز دوشنبه ۱۳ مهر نیز دقیقاً همین قیمت‌ها برای گوسفند و گوساله ثبت شده بود: گوسفند خراسان رضوی ۷۰۹ هزار تومان، گوسفند قم ۶۹۹ هزار و ۵۰۰ تومان، گوساله تهران ۷۱۵ هزار تومان و گوساله قم و یزد ۶۶۵ هزار تومان.

بنابراین بازار حداقل طی چند روز اخیر وارد فاز تثبیت شده است.

این ثبات بعد از نوسانات شهریور و اوایل مهر اهمیت دارد. بازار دام زنده در پایان تابستان تحت فشار هزینه‌های تولید، خوراک، حمل‌ونقل و انتظار افزایش نرخ‌ها قرار داشت، اما افزایش عرضه در آغاز پاییز باعث شده دست‌کم در کوتاه‌مدت فروشندگان نتوانند موج تازه‌ای از افزایش قیمت ایجاد کنند.

چرا پاییز به کمک بازار دام آمده است؟

یکی از مهم‌ترین دلایل آرام‌تر شدن بازار به ویژگی فصلی دامداری بازمی‌گردد.

با پایان تابستان و خروج تدریجی دام از مراتع، بخشی از دامداران دام‌های آماده فروش را روانه میادین و کشتارگاه‌ها می‌کنند. منصور پوریان، رئیس شورای تأمین دام کشور، اعلام کرده عرضه دام از ابتدای مهر افزایش یافته و انتظار می‌رود ظرفیت گوشت عرضه‌شده از حدود ۴۷ تا ۴۸ هزار تن در ماه به ۵۵ تا ۶۰ هزار تن برسد. نیاز ماهانه بازار نیز حدود ۵۰ تا ۶۰ هزار تن برآورد شده است.

اگر این برآورد محقق شود، عرضه داخلی می‌تواند بخش بزرگی از نیاز بازار را پوشش دهد.

همین چشم‌انداز، یکی از دلایلی است که فعلاً بازار دام زنده در برابر افزایش قیمت مقاومت می‌کند. علاوه بر آن، آغاز زایش‌های پاییزه نیز برای ماه‌های آینده می‌تواند جمعیت دام سبک را تقویت کند و فشار عرضه را کاهش دهد.

آیا ثبات دام زنده یعنی گوشت قرمز ارزان می‌شود؟

نه لزوماً.

این یکی از مهم‌ترین نکات بازار فعلی است. قیمت دام زنده فقط یکی از اجزای قیمت نهایی گوشت در مغازه است. بعد از خرید دام، هزینه کشتار، افت وزن لاشه، حمل‌ونقل، سردخانه، قطعه‌بندی، بسته‌بندی، اجاره و سود شبکه توزیع به قیمت اضافه می‌شود.

رئیس شورای تأمین دام نیز امروز از این موضوع انتقاد کرده و گفته قیمت‌های مشاهده‌شده در بازار گوشت با قیمت دام زنده تناسب کامل ندارد.

به همین دلیل حتی اگر گوسفند چند روز روی ۷۰۰ هزار تومان باقی بماند، مصرف‌کننده الزاماً در همان روز کاهش محسوسی در نرخ گوشت مشاهده نمی‌کند.

برای انتقال کاهش قیمت از دامداری به قصابی، باید ثبات عرضه مدت بیشتری ادامه داشته باشد و در حلقه‌های توزیع نیز فشار رقابتی ایجاد شود.

چرا گوساله در تهران ۵۰ هزار تومان گران‌تر است؟

اختلاف قیمت استانی به چند عامل بستگی دارد.

هزینه انتقال دام، فاصله از مراکز تولید، کیفیت و وزن دام، تعداد دام عرضه‌شده، وضعیت کشتارگاه‌ها و شدت تقاضای محلی همگی می‌توانند نرخ را تغییر دهند. تهران به دلیل بازار مصرف بزرگ‌تر و هزینه بالاتر توزیع، معمولاً در دام سنگین نرخ بالاتری دارد.

در مقابل، استان‌هایی مانند قم و یزد در نرخ‌های امروز کف ۶۶۵ هزار تومانی گوساله را ثبت کرده‌اند.

نباید این اختلاف را صرفاً به سود بیشتر دامدار نسبت داد؛ بخش قابل توجهی از آن به ساختار عرضه و هزینه انتقال مربوط است.

دامداران همچنان زیر فشار هزینه خوراک هستند

ثبات چندروزه قیمت به معنای برطرف شدن مشکلات تولیدکننده نیست.

دامپروری صنعتی و نیمه‌صنعتی همچنان به نهاده‌هایی مانند ذرت، جو و کنجاله سویا وابسته است. تغییر هزینه تأمین نهاده، حمل‌ونقل و نقدینگی مستقیماً روی تصمیم دامدار برای نگهداری یا عرضه دام اثر می‌گذارد.

اگر خوراک دام دوباره با افزایش قابل توجه قیمت مواجه شود، دامدار ممکن است در کوتاه‌مدت برای کاهش هزینه دام بیشتری عرضه کند، اما در میان‌مدت هزینه تولید بالاتر می‌تواند کف قیمت دام را افزایش دهد.

به همین دلیل ثبات فعلی بازار را نمی‌توان تضمینی برای ثابت ماندن نرخ‌ها در تمام پاییز دانست.

واردات گوشت هم دیگر ابزار ارزان سابق نیست

یک عامل دیگر نیز تغییر کرده است.

معاون امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی در روزهای اخیر گفته افزایش قیمت جهانی دام، رشد نرخ ارز و بهبود نسبی تولید داخلی باعث شده واردات گوشت مانند سال‌های گذشته مزیت قیمتی واضحی نداشته باشد.

این مسئله باعث می‌شود نقش تولید داخلی در کنترل بازار پررنگ‌تر شود.

اگر عرضه داخلی پاییز طبق پیش‌بینی به نزدیکی ۶۰ هزار تن در ماه برسد، نیاز به واردات کاهش پیدا می‌کند؛ اما اگر تولید کمتر از انتظار باشد یا قیمت نهاده‌ها بالا برود، امکان بازگشت فشار به بازار وجود خواهد داشت.

قیمت دام زنده در روزهای آینده چه می‌شود؟

در شرایط فعلی، سناریوی پایه بازار ثبات با نوسان محدود است.

سه عامل از کاهش یا جهش شدید قیمت جلوگیری می‌کنند: افزایش عرضه پاییزی از یک سو، بالا بودن هزینه‌های تولید از سوی دیگر و ضعف نسبی قدرت خرید مصرف‌کننده.

اگر عرضه دام سبک و سنگین طی نیمه دوم مهر افزایش بیشتری پیدا کند، احتمال کاهش محدود نرخ‌ها وجود دارد؛ به‌خصوص در استان‌هایی که ورود دام به بازار بیشتر است.

اما برای شکل‌گیری افت جدی، باید همزمان هزینه نهاده و حمل‌ونقل نیز کنترل شود.

سناریوی صعودی زمانی دوباره فعال می‌شود که هزینه خوراک بالا برود، عرضه کاهش پیدا کند یا شوک ارزی جدیدی بر هزینه‌های تولید و توزیع اثر بگذارد.

بازار آرام است، اما هنوز ارزان نیست

تصویر بازار دام زنده در پنجشنبه ۱۶ مهر روشن است: قیمت‌ها فعلاً متوقف شده‌اند، نه اینکه ارزان شده باشند.

گوسفند در محدوده ۷۰۰ هزار تومان قرار دارد و گوساله تهران همچنان ۷۱۵ هزار تومان معامله می‌شود. مهم‌تر اینکه همین نرخ‌ها از دوشنبه ۱۳ مهر بدون تغییر باقی مانده‌اند؛ نشانه‌ای که از اثر افزایش عرضه پاییزی بر بازار حکایت دارد.

در کوتاه‌مدت، افزایش عرضه دام و زایش‌های پاییزی می‌توانند سد مهمی مقابل جهش قیمت باشند. اما برای مصرف‌کننده، سؤال اصلی همچنان قیمت گوشت در فروشگاه است و این بخش به عوامل بیشتری از نرخ دام زنده وابسته است.

اگر عرضه پاییزی به سطح ۵۵ تا ۶۰ هزار تن مورد انتظار برسد، احتمال مهار بازار افزایش پیدا می‌کند؛ اما تا زمانی که فاصله دام زنده تا گوشت خرده‌فروشی کاهش نیابد، ثبات دام الزاماً به معنای سبک‌تر شدن هزینه سبد خانوار نخواهد بود.