افزایش مبلغ کالابرگ در مرحله نهایی؛ عارف وعده اجرای «همین روزها» را داد / رقم جدید چقدر میشود؟
پرونده افزایش کالابرگ الکترونیکی وارد مرحلهای شده که میلیونها خانوار منتظر نتیجه نهایی آن هستند. معاون اول رئیسجمهور امروز پنجشنبه ۱۶ مهر ۱۴۰۵ اعلام کرد دولت «در مرحله نهاییکردن تأمین منابع» برای افزایش مبلغ کالابرگ قرار دارد و افزایش اعتبار قرار است در روزهای آینده اجرایی شود.
این اظهارات از آن جهت اهمیت دارد که طی چند هفته گذشته مقامهای مختلف دولت و مجلس ارقام متفاوتی درباره مبلغ جدید، تعداد مشمولان و زمان اجرای طرح مطرح کردهاند؛ اما هنوز یک جدول رسمی نهایی که برای هر گروه درآمدی مبلغ دقیق را مشخص کند منتشر نشده است.
عارف درباره افزایش کالابرگ چه گفت؟
عارف پیش از این نیز اعلام کرده بود دولت به دنبال سازوکاری است که افزایش قیمت کالاهای اساسی و فشار تورمی بر قدرت خرید خانوارها را از طریق کالابرگ تا حدی جبران کند.
او گفته بود دولت با محدودیت منابع روبهرو است و نمیخواهد برای تأمین هزینه طرح به مسیری برود که باعث افزایش نقدینگی شود. به گفته معاون اول رئیسجمهور، سازوکاری برای افزایش اعتبار طراحی شده و دولت تلاش میکند آن را در مهرماه اجرا کند.
نکته مهم در همان اظهارات این بود که عارف تصریح کرد هنوز سقف تعداد افرادی که مبلغ کالابرگ آنها افزایش پیدا میکند مشخص نشده است.
بنابراین پیام تازه دولت را میتوان چنین خلاصه کرد: اصل افزایش اعتبار تقریباً قطعی است، اما دامنه مشمولان و رقم نهایی هنوز در مرحله تصمیمگیری قرار دارد.
مبلغ کالابرگ چقدر افزایش پیدا میکند؟
یکی از ارقامی که طی روزهای گذشته بیشتر مطرح شده، افزایش ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ است.
فضلالله رنجبر، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس، سوم مهر اعلام کرده بود براساس اطلاعات موجود، قرار است بین ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان به اعتبار فعلی برخی مشمولان اضافه شود و این افزایش برای همه افراد یکسان نخواهد بود.
بر این اساس احتمال داده شده بود خانوارهایی که در گروههای درآمدی پایینتر قرار دارند افزایش بیشتری دریافت کنند.
اما این اعداد هنوز نباید بهعنوان رقم قطعی پرداختی به تمام مشمولان تلقی شوند.
اظهارات امروز عارف دقیقاً نشان میدهد که دولت همچنان در حال نهایی کردن منابع و تعداد افراد تحت پوشش است.
کالابرگ ۱.۵ میلیون تومانی قطعی شده است؟
در روزهای اخیر رقم یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان نیز به یکی از پرتکرارترین اعداد در اخبار کالابرگ تبدیل شده است.
تسنیم روز ۱۵ مهر گزارش داد بررسیهای این خبرگزاری نشان میدهد برای حدود ۱۱ میلیون نفر از افراد تحت پوشش کمیته امداد و سازمان بهزیستی، اعتبار کالابرگ به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان افزایش یافته است. همین گزارش تأکید کرده بود این رقم در آن مرحله به معنای افزایش کالابرگ تمام مشمولان نیست.
از سوی دیگر، اطلاعیه رسمی وزارت تعاون درباره زمانبندی کالابرگ مهر، اعتبار یک میلیون تومانی را برای خانوارهای تحت پوشش نهادهای حمایتی اعلام کرده بود.
وجود چنین تفاوتهایی در گزارشهای منتشرشده نشان میدهد بهتر است تا زمان اعلام جدول نهایی دولت، از معرفی عدد ۱.۵ میلیون تومان بهعنوان «رقم قطعی کالابرگ برای همه» خودداری شود.
افزایش کالابرگ شامل چند نفر میشود؟
در این بخش نیز هنوز عدد نهایی وجود ندارد.
در گزارشهای قبلی، جامعه هدف افزایش اعتبار بین ۴۰ تا ۵۰ میلیون نفر برآورد شده بود. سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس نیز از همین دامنه جمعیتی صحبت کرده است.
گزارش دیگری از تسنیم تعداد افراد مورد بررسی برای دریافت اعتبار بیشتر را حدود ۴۰ تا ۴۴ میلیون نفر اعلام کرده بود.
با این حال عارف صراحتاً گفته است سقف تعداد افرادی که مشمول افزایش میشوند هنوز در حال بررسی است.
بنابراین نه میتوان گفت افزایش برای تمام دریافتکنندگان فعلی کالابرگ اعمال میشود و نه هنوز میتوان جمعیت نهایی را ۴۰، ۴۲، ۴۴ یا ۵۰ میلیون نفر دانست.
چرا دولت افزایش کالابرگ را به همه نمیدهد؟
پاسخ اصلی در محدودیت منابع مالی است.
وقتی افزایش چندصد هزار تومانی برای دهها میلیون نفر در نظر گرفته شود، هزینه ماهانه طرح به چندین همت میرسد. به همین دلیل هر تغییر کوچک در تعداد مشمولان میتواند نیاز مالی دولت را به میزان قابل توجهی تغییر دهد.
عارف نیز تأکید کرده است دولت نمیخواهد تأمین مالی طرح به رشد نقدینگی منجر شود.
همین موضوع توضیح میدهد چرا تعیین تعداد مشمولان به یکی از نقاط اصلی تصمیمگیری تبدیل شده است.
اگر منابع محدود باشد، دولت با دو انتخاب روبهروست: افزایش کمتر برای افراد بیشتر، یا افزایش بزرگتر برای خانوارهایی که از نظر درآمدی آسیبپذیرتر هستند.
اظهارات هفتههای اخیر بیشتر به سناریوی دوم نزدیک بوده است.
معیار دریافت کالابرگ بیشتر چیست؟
تغییر مهم دیگری که در هفتههای اخیر درباره نظام حمایتی مطرح شده، عبور تدریجی از اتکای صرف به «شماره دهک» است.
گزارشهای منتشرشده نشان میدهد اطلاعات درآمدی و دارایی خانوار، از جمله خودرو، ملک و سایر دادههای اقتصادی، در تعیین وضعیت حمایتی افراد نقش بیشتری پیدا خواهد کرد.
این تغییر میتواند به این معنا باشد که دو خانوار که اسماً در یک دهک قرار دارند، الزاماً در تمام حمایتهای جدید شرایط یکسانی نداشته باشند.
هدف اعلامی چنین رویکردی، هدایت منابع محدود به خانوارهایی است که نیاز بیشتری به حمایت معیشتی دارند.
چرا افزایش کالابرگ دوباره در دستور کار قرار گرفت؟
دولت افزایش اعتبار را به کاهش قدرت خرید کالاهای اساسی مرتبط کرده است.
عارف گفته رئیسجمهور چندین بار تأکید کرده راهبرد دولت این است که کالابرگ بتواند بخشی از آثار تورم و افزایش قیمتها را جبران کند و قدرت خانوار برای خرید کالاهای ضروری حفظ شود.
در شرایطی که قیمت مواد غذایی طی ماههای اخیر افزایش قابل توجهی داشته، ثابت ماندن عدد کالابرگ به معنای کاهش میزان کالایی است که خانوار میتواند با آن تهیه کند.
برای مثال اگر یک اعتبار یک میلیون تومانی در ابتدای سال امکان خرید سبد مشخصی از مواد غذایی را فراهم میکرد، با رشد قیمت همان محصولات، قدرت واقعی این یک میلیون تومان کاهش پیدا میکند.
افزایش اعتبار در واقع تلاش برای جبران بخشی از همین شکاف است.
دولت چرا روی «منابع پایدار» تأکید دارد؟
تفاوت مهم کالابرگ با یک پرداخت مقطعی این است که خانوار انتظار دارد حمایت به شکل مستمر ادامه پیدا کند.
اگر دولت بدون منبع مشخص مبلغ را بالا ببرد، بعد از چند ماه یا مجبور به کاهش آن میشود یا باید هزینه را از منابعی تأمین کند که میتواند آثار تورمی داشته باشد.
کلیات افزایش اعتبار نیز پیشتر در جلسهای با حضور رئیسجمهور مورد بررسی و تأیید قرار گرفته بود و موضوع اصلی پس از آن، یافتن منابع پایدار برای اجرا عنوان شد.
از همین زاویه، جمله امروز عارف درباره «مرحله نهایی تأمین منابع» شاید مهمتر از خود وعده افزایش باشد.
چه زمانی رقم جدید کالابرگ اعلام میشود؟
عارف زمان دقیق واریز یک رقم تازه برای همه مشمولان را اعلام نکرده، اما گفته است افزایش اعتبار «همین روزها» اجرایی خواهد شد.
پیشتر نیز دولت از اجرای تغییرات کالابرگ در مهرماه سخن گفته بود.
بنابراین انتظار میرود پس از نهایی شدن منابع، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی جزئیات شامل مبلغ هر گروه، افراد مشمول و زمان قابل استفاده شدن اعتبار را اعلام کند.
تا قبل از انتشار چنین اطلاعیهای، اعدادی مانند ۱.۳ میلیون، ۱.۵ میلیون یا افزایش ۵۰۰ هزار تومانی را نباید برای تمام خانوارها قطعی دانست.
جمعبندی؛ افزایش قطعیتر شد اما رقم هنوز نهایی نیست
تازهترین اظهارات معاون اول رئیسجمهور یک پیام روشن دارد: دولت از اصل افزایش مبلغ کالابرگ عقبنشینی نکرده و اکنون مسئله اصلی تأمین منابع و تعیین جامعه هدف است.
سناریوی افزایش ۳۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومانی برای بخشی از جمعیت همچنان یکی از گزینههای جدی مطرحشده است و تعداد مشمولان نیز در گزارشهای قبلی حدود ۴۰ تا ۵۰ میلیون نفر عنوان شده است.
اما عارف امروز تأکید کرده دولت هنوز در مرحله نهاییکردن تأمین منابع قرار دارد. به همین دلیل، مهمترین خبر بعدی نه اصل افزایش، بلکه اعلام رقم نهایی برای هر خانوار و تعیین دقیق مشمولان خواهد بود.
اگر دولت بتواند منابع افزایش را بدون ایجاد فشار پولی جدید تأمین کند، کالابرگ میتواند نقش بیشتری در حفظ قدرت خرید کالاهای اساسی داشته باشد؛ اما میزان اثرگذاری آن در نهایت به این بستگی دارد که اعتبار جدید با چه فاصلهای از رشد واقعی قیمت مواد غذایی تعیین شود.
فعلاً میتوان گفت افزایش کالابرگ به مرحله آخر تصمیمگیری رسیده است؛ اما برای پاسخ قطعی به این سؤال که «کالابرگ هر نفر دقیقاً چقدر میشود؟» باید منتظر اعلام رسمی دولت در روزهای آینده ماند.