فولاد ایرانیان
هشدار جدی درباره قیمت شوینده‌ها؛ جهش ۱۳۰ درصدی مواد اولیه، پودر لباسشویی و مایع ظرفشویی دوباره گران می‌شوند؟
بازار مواد شوینده ایران در آستانه یک تصمیم مهم قرار گرفته است. در حالی که تولیدکنندگان می‌گویند قصد افزایش دوباره قیمت پودر لباسشویی، مایع ظرفشویی و سایر محصولات بهداشتی را ندارند، جهش قیمت مواد اولیه پتروشیمی تا ۱۳۰ درصد، افزایش هزینه واردات و کاهش قدرت خرید خانوارها، شرایط دشواری برای کارخانه‌ها ایجاد کرده است. حسام بیگدلو، دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، هشدار داده که ادامه این روند می‌تواند تولید، اشتغال و صادرات را تحت فشار قرار دهد. اکنون پرسش اصلی این است که آیا دولت با اصلاح قیمت مواد اولیه از گرانی جدید شوینده‌ها جلوگیری می‌کند یا هزینه‌های تولید سرانجام به سبد خرید خانوار منتقل خواهد شد؟
۱۱:۵۹ - ۰۵ آبان ۱۴۰۵
وانانیوز|
صنعت شوینده ایران در ماه‌های اخیر با مجموعه‌ای از فشارهای اقتصادی روبه‌رو شده که مهم‌ترین آنها افزایش هزینه تأمین مواد اولیه پتروشیمی و وارداتی است.
حسام بیگدلو، دبیر انجمن صنایع شوینده، بهداشتی و آرایشی ایران، با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید اعلام کرده که تولیدکنندگان در شرایط فعلی به دنبال افزایش قیمت محصولات نیستند، اما ادامه رشد بهای مواد اولیه می‌تواند حفظ نرخ‌های کنونی را دشوار کند.
به گفته او، کارخانه‌های تولیدکننده شوینده در کنار افزایش قیمت مواد اولیه، با هزینه‌های بالاتر حمل‌ونقل، محدودیت‌های تجاری و افت قدرت خرید مصرف‌کنندگان مواجه شده‌اند.
این وضعیت صنعت را در یک دوگانگی قرار داده است؛ از یک‌سو، افزایش قیمت محصولات نهایی می‌تواند فشار بیشتری بر خانوارها وارد کند و از سوی دیگر، ثابت نگه داشتن قیمت‌ها در شرایط رشد هزینه‌ها ممکن است سودآوری و توان ادامه فعالیت کارخانه‌ها را کاهش دهد.
بیگدلو خواستار بازنگری در سازوکار قیمت‌گذاری مواد اولیه پتروشیمی و اتخاذ سیاست‌های حمایتی متناسب با وضعیت اقتصادی شده است.
شوک ۱۳۰ درصدی به مواد اولیه؛ چرا هزینه تولید شوینده بالا رفت؟
یکی از مهم‌ترین بخش‌های هشدار دبیر انجمن صنایع شوینده، افزایش قابل‌توجه قیمت مواد اولیه مورد استفاده کارخانه‌هاست.
بر اساس ارقام اعلام‌شده از سوی بیگدلو، قیمت برخی مواد اولیه پتروشیمی از نهم اسفند سال گذشته تاکنون حدود ۱۰۰ تا ۱۳۰ درصد افزایش یافته است.
او همچنین گفته در بعضی موارد قیمت مواد اولیه به حدود ۲.۵ برابر سطح قبلی رسیده است.
این ارقام مربوط به برخی نهاده‌های تولید هستند و نباید آنها را به معنای افزایش ۱۳۰ درصدی قیمت تمام شوینده‌های موجود در فروشگاه‌ها تلقی کرد.
با این حال، رشد بهای مواد اولیه اثر مستقیمی بر هزینه تمام‌شده محصولاتی مانند پودر لباسشویی، مایع ظرفشویی و سایر پاک‌کننده‌های خانگی دارد.
در بعضی فرمولاسیون‌ها، مواد اولیه پتروشیمی سهمی در حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد از هزینه‌های تولید دارند. به همین دلیل، افزایش قیمت این مواد می‌تواند فشار سنگینی بر تولیدکنندگان وارد کند.
اگر کارخانه نتواند هزینه اضافی را از طریق افزایش بهره‌وری یا کاهش سایر مخارج جبران کند، در نهایت با کاهش حاشیه سود یا ضرورت اصلاح قیمت فروش مواجه خواهد شد.
قیمت ماده اولیه پودر لباسشویی چقدر افزایش یافته است؟
آلکیل‌بنزن خطی یا LAB یکی از مهم‌ترین مواد واسط در زنجیره تولید شوینده‌ها محسوب می‌شود.
این ماده در ساخت ترکیبات فعال سطحی مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ ترکیباتی که نقش مهمی در پاک‌کنندگی پودرها و مایعات شوینده دارند.
بر اساس اظهارات جدید دبیر انجمن صنایع شوینده، قیمت هر کیلوگرم LAB از حدود ۲۰۰ هزار تومان پیش از نهم اسفند به حدود ۳۶۰ تا ۳۷۰ هزار تومان رسیده است.
به این ترتیب، افزایش قیمت این ماده در مقایسه با سطح مورد اشاره حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد برآورد می‌شود.
اهمیت این تغییر زمانی روشن‌تر می‌شود که بدانیم LAB یکی از نهاده‌های پرکاربرد صنعت است و نوسان آن می‌تواند هزینه تولید چندین گروه از محصولات را تحت تأثیر قرار دهد.
البته قیمت این ماده در ماه‌های گذشته نوسانات قابل‌توجهی داشته و حتی در مقاطعی از سطوح اعلام‌شده فعلی نیز بالاتر رفته است.
بنابراین، برای تحلیل دقیق تغییرات باید تاریخ هر قیمت و شرایط معامله مشخص باشد.
دو مرحله افزایش قیمت شوینده‌ها؛ آیا گرانی سوم در راه است؟
با وجود رشد شدید هزینه مواد اولیه، دبیر انجمن صنایع شوینده تأکید کرده که قیمت محصولات نهایی در سال جاری تنها در دو مقطع اصلاح شده است.
بر اساس توضیحات او، نخستین مرحله افزایش قیمت در اردیبهشت‌ماه و دومین مرحله در سی‌ام شهریور انجام شد.
در اردیبهشت، افزایش نرخ بعضی محصولات در محدوده ۲۰ تا ۳۰ درصد گزارش شده بود. در مرحله بعد نیز تعدادی از محصولات با اصلاح قیمت حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد مواجه شدند.
این تغییرات با هدف جبران بخشی از افزایش هزینه تولید اعمال شده‌اند، اما به گفته فعالان صنعت، رشد قیمت مواد اولیه سریع‌تر از افزایش نرخ فروش محصولات نهایی بوده است.
گزارش‌های منتشرشده در مهرماه نیز از تغییر نرخ کارخانه‌ای برخی تولیدکنندگان بزرگ حکایت دارند.
با این حال، هنوز تصمیم عمومی و قطعی برای افزایش دوباره قیمت تمام محصولات شوینده اعلام نشده است.
از این رو، نمی‌توان درباره میزان یا زمان گرانی احتمالی بعدی اظهارنظر قطعی کرد.
ظرفیت تولید شوینده ایران ۲.۵ برابر نیاز داخلی است؛ پس مشکل چیست؟
یکی از نکات مهم صنعت شوینده ایران، ظرفیت بالای کارخانه‌های داخلی است.
به گفته بیگدلو، ظرفیت تولید محصولات نهایی شوینده در کشور حدود ۲.۵ برابر نیاز بازار داخلی برآورد می‌شود.
این ظرفیت طی سال‌های گذشته با هدف پاسخ‌گویی به مصرف داخل و حضور در بازارهای صادراتی توسعه یافته است.
در نتیجه، مشکل اصلی این صنعت در شرایط فعلی کمبود ظرفیت کارخانه یا ناتوانی فنی در تولید محصول نهایی نیست.
چالش مهم‌تر به تأمین اقتصادی مواد اولیه و امکان فروش محصولات در بازارهای داخلی و خارجی مربوط می‌شود.
وقتی کارخانه ظرفیت بالایی دارد اما تقاضا کاهش پیدا می‌کند، ممکن است ناچار شود با بخشی از توان تولیدی خود فعالیت کند.
این مسئله به افزایش سهم هزینه‌های ثابت در هر واحد محصول منجر می‌شود و می‌تواند رقابت‌پذیری را کاهش دهد.
بنابراین، برخورداری از ظرفیت تولید بالا لزوماً به معنای مصون بودن صنعت در برابر فشارهای اقتصادی نیست.
وابستگی ۴۰ درصدی صنعت شوینده به واردات مواد اولیه
با وجود ظرفیت گسترده تولید داخلی، صنعت شوینده همچنان برای تأمین بخشی از مواد خام به واردات وابسته است.
بیگدلو سهم مواد خام وارداتی موردنیاز این صنعت را حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد برآورد کرده است.
البته این نسبت در محصولات و فرمولاسیون‌های مختلف یکسان نیست.
برای نمونه، موادی مانند روغن نارگیل و برخی الکل‌های چرب به دلیل محدودیت منابع طبیعی داخلی، از خارج کشور تأمین می‌شوند.
این وابستگی الزاماً ناشی از ضعف فناوری نیست؛ زیرا تولید بعضی مواد به منابع طبیعی و زنجیره تأمین خاصی نیاز دارد که در همه کشورها وجود ندارد.
مشکل زمانی تشدید می‌شود که هزینه حمل‌ونقل، بیمه و دسترسی به مسیرهای تجاری افزایش پیدا کند.
در چنین وضعیتی، حتی اگر مواد اولیه قابل تأمین باشند، قیمت تمام‌شده آنها ممکن است به شکل قابل‌توجهی افزایش یابد.
دبیر انجمن صنایع شوینده گفته قیمت بعضی مواد اولیه وارداتی در دوره اخیر تا ۸۰ یا ۹۰ درصد رشد داشته است.
فرمول قیمت‌گذاری پتروشیمی‌ها زیر سؤال رفت
یکی از مهم‌ترین درخواست‌های صنعت شوینده، اصلاح سازوکار تعیین قیمت مواد اولیه پتروشیمی در بازار داخلی است.
بر اساس توضیحات بیگدلو، قیمت پایه برخی محصولات پتروشیمی با استفاده از نسبت مشخصی از قیمت جهانی و نرخ ارز محاسبه می‌شود.
او گفته مبنای قیمت‌گذاری حدود ۹۵ درصد قیمت جهانی ضرب‌در نرخ ارز است.
در چنین ساختاری، افزایش هم‌زمان قیمت جهانی و نرخ ارز می‌تواند قیمت پایه مواد اولیه موردنیاز صنایع داخلی را بالا ببرد.
علاوه بر این، رقابت خریداران در بورس کالا ممکن است قیمت نهایی معامله را از قیمت پایه بیشتر کند.
از نگاه تولیدکنندگان شوینده، مسئله اصلی این است که برخورداری کشور از ظرفیت بالای تولید پتروشیمی الزاماً به تأمین ارزان‌تر مواد اولیه برای صنایع پایین‌دستی منجر نشده است.
البته اصلاح این سازوکار نیازمند توجه هم‌زمان به منافع پتروشیمی‌ها، صنایع مصرف‌کننده و شفافیت معاملات است.
درخواست تمدید مصوبه تثبیت قیمت مواد پتروشیمی
دبیر انجمن صنایع شوینده همچنین خواستار بازنگری در تصمیم مربوط به پایان اعتبار مصوبه تثبیت قیمت مواد اولیه پتروشیمی شده است.
به گفته او، این مصوبه از نهم اسفند سال گذشته اجرا شد و تا نهم خرداد ۱۴۰۵ اعتبار داشت.
هدف از اجرای آن، جلوگیری از انتقال ناگهانی نوسانات شدید بازارهای جهانی به قیمت مواد اولیه داخلی در شرایط اضطراری بود.
با پایان دوره تعیین‌شده، سازوکار قیمت‌گذاری به وضعیت قبلی بازگشت و همین اتفاق با افزایش هزینه خرید برخی نهاده‌ها همراه شد.
انجمن صنایع شوینده در ماه‌های گذشته چندین بار خواستار تمدید موقت این سیاست شده است.
با این حال، درخواست تمدید را نباید معادل تصویب یا اجرای دوباره آن دانست.
تعیین تکلیف این موضوع به تصمیم نهادهای مسئول و بررسی آثار اقتصادی سیاست‌های حمایتی بستگی دارد.
کاهش قدرت خرید مردم؛ تهدیدی برای بازار پودر لباسشویی و مایع ظرفشویی
افزایش قیمت محصولات شوینده تنها مسئله تولیدکنندگان نیست و می‌تواند بر الگوی خرید خانوارها نیز اثر بگذارد.
پودر لباسشویی، مایع ظرفشویی، مایع لباسشویی، مایع دستشویی، شامپو و صابون از جمله اقلام پرمصرف خانوار محسوب می‌شوند.
به گفته دبیر انجمن، پودر لباسشویی از نظر حجم مصرف سهم مهمی در بازار دارد و پس از آن، مایع ظرفشویی و سایر محصولات قرار می‌گیرند.
زمانی که درآمد خانوار متناسب با رشد قیمت‌ها افزایش پیدا نکند، مصرف‌کنندگان ممکن است به سراغ برندهای ارزان‌تر، بسته‌بندی‌های اقتصادی یا کاهش خرید محصولات غیرضروری بروند.
با این حال، کاهش مصرف مواد بهداشتی ضروری می‌تواند پیامدهای نامطلوبی برای سلامت و کیفیت زندگی خانوارها داشته باشد.
از سوی دیگر، افت تقاضا برای کارخانه‌ها نیز چالش ایجاد می‌کند؛ زیرا کاهش حجم فروش می‌تواند تولید و گردش مالی آنها را تحت فشار قرار دهد.
بازار ۱۰۰ هزار میلیارد تومانی شوینده‌ها در معرض چه خطری است؟
بیگدلو ارزش ریالی فروش صنعت شوینده را با احتساب برخی شرکت‌های تولیدکننده مواد اولیه، در سال گذشته حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان برآورد کرده است.
او انتظار دارد ارزش اسمی این بازار در سال جاری افزایش پیدا کند.
اما رشد ارزش ریالی فروش لزوماً به معنای افزایش تولید یا مصرف نیست.
برای مثال، ممکن است یک صنعت به دلیل افزایش قیمت محصولات، فروش ریالی بیشتری ثبت کند، در حالی که تعداد یا حجم کالاهای فروخته‌شده ثابت مانده یا کاهش یافته باشد.
به همین دلیل، ارزیابی وضعیت واقعی صنعت شوینده نیازمند بررسی هم‌زمان ارزش فروش، حجم تولید، صادرات و میزان مصرف داخلی است.
اگر رشد درآمد اسمی تنها نتیجه افزایش قیمت‌ها باشد، نمی‌توان آن را به‌تنهایی نشانه رونق صنعت دانست.
خطر کاهش صادرات شوینده ایران؛ رقابت با ترکیه دشوارتر شد
یکی دیگر از نگرانی‌های فعالان صنعت، کاهش توان رقابت در بازارهای صادراتی است.
ایران طی سال‌های گذشته یکی از تولیدکنندگان مهم محصولات شوینده در منطقه بوده و برخی برندهای داخلی در کشورهای همسایه حضور داشته‌اند.
اما افزایش قیمت مواد اولیه و هزینه حمل‌ونقل می‌تواند مزیت قیمتی محصولات ایرانی را کاهش دهد.
بیگدلو معتقد است زمانی که کارخانه‌های داخلی مواد اولیه پتروشیمی را با نرخ‌هایی وابسته به قیمت‌های جهانی و ارز تهیه می‌کنند، مزیت برخورداری ایران از منابع پتروشیمی کمتر احساس می‌شود.
او به رقابت با تولیدکنندگان کشورهایی مانند ترکیه اشاره کرده و هشدار داده که ادامه شرایط فعلی می‌تواند سهم برندهای ایرانی را در بازارهای منطقه کاهش دهد.
البته برای سنجش دقیق وضعیت صادرات، انتشار آمار حجم و ارزش صادرات محصولات شوینده در ماه‌های اخیر ضروری است.
آیا کارخانه‌های شوینده در خطر تعطیلی و تعدیل نیرو هستند؟
با وجود افزایش هزینه‌ها، دبیر انجمن صنایع شوینده تأکید کرده که تاکنون توقف گسترده تولید یا تعدیل نیروی گسترده در این صنعت گزارش نشده است.
به گفته او، تولیدکنندگان تلاش کرده‌اند با استفاده از مسیرهای جایگزین تأمین مواد اولیه و مدیریت هزینه‌ها، فعالیت کارخانه‌ها را ادامه دهند.
این موضوع نشان می‌دهد صنعت هنوز توان مقابله با بخشی از مشکلات را حفظ کرده است.
اما ادامه فشار هزینه‌ها، کاهش تقاضای داخلی و دشواری صادرات می‌تواند شرایط را تغییر دهد.
در صورتی که فروش کارخانه‌ها کاهش پیدا کند و هزینه تولید همچنان افزایش یابد، احتمال محدود شدن شیفت‌های کاری یا کاهش ظرفیت تولید وجود خواهد داشت.
با این حال، چنین پیامدهایی فعلاً در حد خطرات احتمالی هستند و نباید آنها را به‌عنوان تعطیلی قطعی یا اخراج گسترده کارگران مطرح کرد.
پیش‌بینی قیمت شوینده‌ها؛ آیا گرانی جدید قطعی است؟
با توجه به شرایط موجود، آینده قیمت مواد شوینده به چند متغیر مهم وابسته خواهد بود.
اگر قیمت مواد اولیه پتروشیمی کاهش پیدا کند یا سیاست حمایتی تازه‌ای برای صنایع پایین‌دستی در نظر گرفته شود، امکان دارد تولیدکنندگان بتوانند فشار هزینه‌ای را بهتر مدیریت کنند.
در مقابل، تداوم افزایش قیمت نهاده‌ها و هزینه واردات می‌تواند حفظ قیمت‌های فعلی را دشوارتر کند.
کاهش قدرت خرید خانوارها نیز عاملی است که احتمال افزایش شدید و یک‌باره نرخ‌ها را محدود می‌کند.
بنابراین، در شرایط کنونی نمی‌توان از افزایش قطعی قیمت پودر لباسشویی، مایع ظرفشویی یا شامپو در آبان‌ماه سخن گفت.
آنچه روشن است، افزایش فاصله میان هزینه تولید و توان پرداخت مصرف‌کننده است؛ فاصله‌ای که بدون اصلاح شرایط اقتصادی، مدیریت آن برای کارخانه‌ها دشوارتر خواهد شد.
سرنوشت قیمت شوینده‌ها در آبان ۱۴۰۵؛ دولت چه تصمیمی می‌گیرد؟
هشدارهای تازه دبیر انجمن صنایع شوینده نشان می‌دهد تولیدکنندگان در مرحله حساسی قرار گرفته‌اند.
از یک طرف، رشد شدید قیمت مواد اولیه پتروشیمی، افزایش هزینه واردات و محدودیت‌های تجاری فشار قابل‌توجهی بر کارخانه‌ها وارد کرده است. از طرف دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها اجازه نمی‌دهد تمام هزینه‌ها به قیمت محصولات نهایی منتقل شود.
مهم‌ترین نکته این است که افزایش ۱۳۰ درصدی قیمت بعضی مواد اولیه به معنای گرانی ۱۳۰ درصدی شوینده‌ها نیست؛ اما ادامه این روند می‌تواند احتمال اصلاح دوباره قیمت محصولات را افزایش دهد.
اکنون صنعت شوینده بیش از هر زمان دیگری به ثبات در تأمین مواد اولیه، پیش‌بینی‌پذیری قیمت‌ها و تصمیم‌های حمایتی هدفمند نیاز دارد.
اگر سیاست‌گذاران بتوانند میان منافع تولیدکنندگان مواد پتروشیمی، کارخانه‌های شوینده و مصرف‌کنندگان تعادل برقرار کنند، امکان کاهش فشار هزینه‌ای و حفظ تولید وجود خواهد داشت.
در غیر این صورت، خطر افزایش قیمت محصولات ضروری، کاهش قدرت خرید خانوارها، افت صادرات و محدود شدن فعالیت کارخانه‌ها می‌تواند در ماه‌های آینده جدی‌تر شود.
پرسش اصلی بازار اکنون این است: آیا دولت پیش از انتقال موج افزایش هزینه مواد اولیه به قفسه فروشگاه‌ها تصمیم تازه‌ای می‌گیرد یا خانوارها باید خود را برای گرانی دوباره شوینده‌ها آماده کنند؟
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
