کیسه برنج ایرانی تا ۵ میلیون و ۹۵۰ هزار تومان رسید؛ جدول قیمت طارم، عنبربو و شیرودی

بررسی قیمت‌های فروشگاهی نشان می‌دهد برنج طارم ممتاز معطر گلستان در بسته ۱۰ کیلویی با نرخ پنج میلیون و ۹۴۹ هزار و ۹۰۰ تومان عرضه شده است. قیمت مؤثر هر کیلو از این محصول به حدود ۵۹۵ هزار تومان می‌رسد. این نرخ مربوط به یک محصول برنددار و بسته‌بندی‌شده است و نباید به‌عنوان قیمت تمام انواع برنج طارم در بازار معرفی شود.

برنج عنبربو عزیزان در فهرست ارائه‌شده سه میلیون و ۹۸۰ هزار تومان قیمت دارد، اما بررسی تازه فروشگاه‌های اینترنتی، نرخ‌هایی تا حدود چهار میلیون و ۲۰۰ هزار تومان را نیز برای بسته ۱۰ کیلویی همین محصول نشان می‌دهد. بنابراین قیمت واقعی خرید ممکن است با توجه به فروشنده، موجودی، هزینه ارسال و تخفیف بین حدود ۳.۹۸ تا ۴.۲ میلیون تومان تغییر کند.

قیمت اسمی برنج شیرودی دانه‌بلند مهمان‌نواز چهار میلیون و ۲۰۰ هزار تومان است، اما این محصول در برخی فروشگاه‌ها با تخفیف حدود چهار میلیون و ۷۴ هزار تومان عرضه شده است. در نتیجه، نرخ مؤثر هر کیلو شیرودی این برند در محدوده تقریبی ۴۰۷ تا ۴۲۰ هزار تومان قرار می‌گیرد.

قیمت‌های جدول مربوط به نمونه‌های مشخص و بسته‌بندی‌شده‌اند. وجود محصولی با نام مشابه در فروشگاه دیگر، لزوماً به معنای یکسان‌بودن کیفیت، سال برداشت، درصد شکستگی یا خلوص آن نیست.

اختلاف دو میلیون تومانی میان طارم و نیم‌دانه هاشمی

گران‌ترین محصول این فهرست، طارم ممتاز معطر گلستان و ارزان‌ترین آن نیم‌دانه هاشمی است. اختلاف قیمت دو کیسه ۱۰ کیلویی به حدود دو میلیون و ۲۶۹ هزار تومان می‌رسد.

این فاصله فقط از تفاوت عطر یا نام تجاری ناشی نمی‌شود. نیم‌دانه محصولی است که بخش زیادی از دانه‌های آن هنگام شالیکوبی شکسته‌اند. این برنج می‌تواند از نظر عطر و طعم به برنج هاشمی کامل نزدیک باشد، اما پس از پخت ظاهر مجلسی و کشیدگی برنج دانه‌کامل را ندارد.

در بازار آنلاین، قیمت نیم‌دانه هاشمی با توجه به میزان شکستگی، تمیزی و محل تولید بسیار متفاوت است. نمونه‌های ۱۰ کیلویی از حدود ۲.۶ میلیون تومان تا بیش از ۳.۹ میلیون تومان دیده می‌شوند؛ بنابراین رقم سه میلیون و ۶۸۰ هزار تومان در محدوده بالاتر بازار نیم‌دانه قرار می‌گیرد و خریدار باید پیش از پرداخت، میزان خرده‌برنج و یکدستی محصول را بررسی کند.

چرا طارم ممتاز از نرخ عمده بازار گران‌تر است؟

رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی، دامنه قیمت عمده برنج ایرانی را حدود کیلویی ۲۹۰ تا ۴۵۰ هزار تومان اعلام کرده است. بر این مبنا، یک کیسه ۱۰ کیلویی برنج فله در بنکداری می‌تواند بین دو میلیون و ۹۰۰ هزار تا چهار میلیون و ۵۰۰ هزار تومان قیمت داشته باشد.

قیمت کیلویی ۵۹۵ هزار تومانی طارم ممتاز گلستان حدود ۳۲ درصد بالاتر از سقف ۴۵۰ هزار تومانی بازار عمده است. این اختلاف می‌تواند هزینه برند، بسته‌بندی، حمل، کنترل کیفیت، سود شبکه توزیع و عرضه فروشگاهی را پوشش دهد.

البته وجود این فاصله به‌تنهایی اثبات‌کننده گران‌فروشی نیست. مقایسه صحیح زمانی انجام می‌شود که دو محصول از نظر رقم، سال برداشت، درصد خلوص، منطقه کشت، میزان رطوبت، نوع بسته‌بندی و شرایط تحویل مشابه باشند.

رئیس اتحادیه بنکداران پیش‌تر گفته بود اضافه‌شدن سود قانونی خرده‌فروشی می‌تواند قیمت کالای فله را حدود ۱۵ درصد افزایش دهد و در محصولات بسته‌بندی‌شده، مجموع هزینه‌های جانبی ممکن است اختلاف قیمت را به ۲۵ تا ۳۰ درصد برساند. نرخ فعلی طارم برنددار تقریباً در همین محدوده اختلاف با سقف عمده‌فروشی قرار دارد.

قیمت واقعی طارم، هاشمی و شیرودی در بازار چقدر است؟

جدول‌های بازار نشان می‌دهند قیمت برنج فقط با نام رقم قابل تعیین نیست. در یکی از فهرست‌های تازه، طارم هاشمی حدود کیلویی ۳۶۵ هزار تومان، طارم محلی فریدونکنار ۳۷۵ هزار تومان، شیرودی ۲۸۵ هزار تومان و دم‌سیاه آستانه اشرفیه ۵۳۰ هزار تومان اعلام شده است.

منبع دیگری قیمت طارم محلی را ۳۹۰ هزار تومان، هاشمی ممتاز را ۴۱۰ هزار تومان، شیرودی اعلا را ۳۶۰ هزار تومان و دم‌سیاه محلی را ۵۴۰ هزار تومان ثبت کرده است. اختلاف میان این فهرست‌ها نشان می‌دهد بازار برنج نرخ واحد و سراسری ندارد.

این نرخ‌ها را نباید مستقیماً با محصول برنددار فروشگاه مقایسه کرد؛ اما برای تشخیص اینکه چه مقدار از قیمت نهایی به خود برنج و چه مقدار به بسته‌بندی و توزیع مربوط است، معیار مناسبی ارائه می‌کنند.

عنبربو چرا از طارم ارزان‌تر است؟

عنبربو بیشتر در استان‌های جنوبی و مناطق گرمسیر تولید می‌شود و معمولاً دانه کوتاه‌تر و شکل پخت متفاوتی نسبت به طارم و هاشمی شمال دارد. قیمت پایین‌تر آن نیز باعث شده برای خانواده‌هایی که عطر برنج ایرانی را با هزینه کمتر می‌خواهند، به یک گزینه میان‌رده تبدیل شود.

با قیمت سه میلیون و ۹۸۰ هزار تومان، عنبربو عزیزان به ازای هر کیلو حدود ۱۹۷ هزار تومان ارزان‌تر از طارم ممتاز گلستان است. خرید یک کیسه ۱۰ کیلویی عنبربو نسبت به نمونه طارم این فهرست، نزدیک یک میلیون و ۹۶۹ هزار تومان هزینه کمتری دارد.

با این حال، «عنبربو» یک سطح کیفی واحد نیست. خلوص، درصد دانه شکسته، سال برداشت، محل کشت و احتمال ترکیب‌شدن با ارقام دیگر می‌تواند بر کیفیت و قیمت اثر بگذارد. قیمت‌های آنلاین همین محصول نیز در روزهای اخیر از حدود ۳.۲ میلیون تا ۴.۲ میلیون تومان متغیر بوده‌اند.

آیا بازار برنج واقعاً در ثبات است؟

بازار از نظر موجودی با کمبود گسترده روبه‌رو نیست، اما اصطلاح «ثبات» باید با احتیاط استفاده شود. فعالان بنکداری از کاهش ۲۰ تا ۲۵ درصدی قیمت برخی انواع برنج و حبوبات در پی افزایش عرضه، رکود تقاضا و نزدیک‌شدن به فصل برداشت خبر داده‌اند.

در نتیجه، ثابت‌بودن قیمت چند محصول برنددار لزوماً به معنای ثبات تمام بازار نیست. ممکن است قیمت عمده برنج قدیمی در حال کاهش باشد، اما فروشگاه محصولی را که قبلاً با نرخ بالاتر خریداری کرده، بدون تغییر عرضه کند. تخفیف شیرودی مهمان‌نواز از ۴.۲ میلیون به حدود ۴.۰۷ میلیون تومان نمونه‌ای از رقابت فروشگاهی و تعدیل محدود قیمت است.

کاهش قدرت خرید نیز در آرام‌شدن بازار نقش دارد. وفور کالا زمانی به کاهش پایدار قیمت منجر می‌شود که رقابت عمده‌فروشان، کارخانه‌ها و فروشگاه‌ها اجازه دهد افت نرخ در مبدأ به مصرف‌کننده منتقل شود.

ورود برنج نو چه اثری بر قیمت‌ها دارد؟

برداشت محصول جدید در استان‌های شمالی به‌تدریج بازار را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سازمان جهاد کشاورزی مازندران پیش‌بینی کرده است امسال بیش از ۷۰۰ هزار تن برنج سفید از شالیزارهای این استان برداشت شود. ورود این محصول می‌تواند دارندگان برنج سال قبل را به فروش سریع‌تر موجودی انبار تشویق کند.

هم‌زمان، شورای قیمت‌گذاری محصولات اساسی ممنوعیت فصلی ترخیص برنج وارداتی را برای سال ۱۴۰۵ لغو کرده است. براساس مصوبه جدید، واردات و ترخیص برنج خارجی از اول مرداد تا پایان آبان نیز ادامه خواهد یافت.

هم‌زمانی برداشت داخلی و ادامه ورود برنج خارجی می‌تواند از جهش قیمت مصرف‌کننده جلوگیری کند، اما نگرانی شالیکاران را درباره افت نرخ خرید محصول تازه افزایش داده است. گزارش‌های شمال کشور نیز نشان می‌دهد کشاورزان نگران‌اند عرضه وارداتی در فصل برداشت قدرت چانه‌زنی آن‌ها را کاهش دهد.

کدام برنج برای خرید اقتصادی‌تر است؟

خریدارانی که ظاهر مجلسی و دانه‌های کاملاً یکدست را در اولویت قرار می‌دهند، معمولاً باید هزینه بیشتری برای طارم ممتاز، هاشمی یا دم‌سیاه بپردازند. در فهرست فعلی، طارم ممتاز گلستان گران‌ترین انتخاب است.

شیرودی با قیمت حدود کیلویی ۴۰۷ تا ۴۲۰ هزار تومان، میان قیمت و ظاهر دانه‌بلند تعادل ایجاد می‌کند. عنبربو با نرخ تقریبی ۳۹۸ تا ۴۲۰ هزار تومان نیز گزینه‌ای اقتصادی‌تر از طارم برنددار است.

نیم‌دانه هاشمی با قیمت ۳۶۸ هزار تومان در هر کیلو، برای مصرف روزمره، آش، شله‌زرد یا غذاهایی که ظاهر دانه اهمیت کمتری دارد، هزینه پایین‌تری ایجاد می‌کند. با این حال، بعضی نیم‌دانه‌های مستقیم بازار با نرخ‌هایی پایین‌تر از سه میلیون تومان برای ۱۰ کیلو نیز عرضه می‌شوند؛ بنابراین مقایسه چند فروشنده پیش از خرید ضروری است.

در مجموع، بازار برنج ایرانی در آستانه ورود محصول نو با عرضه مناسب و فشار کاهشی در بخش عمده‌فروشی روبه‌روست. با این حال، قیمت محصولات بسته‌بندی‌شده همچنان بالا و بسیار متنوع است. کیسه ۱۰ کیلویی برنج ایرانی در نمونه‌های بررسی‌شده از سه میلیون و ۶۸۰ هزار تا پنج میلیون و ۹۴۹ هزار تومان قیمت دارد. مسیر بعدی بازار را حجم برداشت، نحوه مدیریت واردات و سرعت انتقال کاهش نرخ عمده به فروشگاه‌ها مشخص خواهد کرد.