آتش زیر خاکستر در تراکتور؛ نکونام و بیرانوند زیر یک سقف بعد از آن «دست رد» جنجالی در تونل آزادی

برای فهمیدن ریشه داستان باید به تابستان ۱۴۰۲ برگشت؛ زمانی که علیرضا بیرانوند با پرسپولیس وارد اختلاف قراردادی شد و برای مدتی جدایی او از سرخپوشان بسیار جدی به نظر می‌رسید.

در همان مقطع استقلال با هدایت جواد نکونام یکی از جدی‌ترین مشتریان بیرانوند بود. گزارش‌های آن زمان نشان می‌دهد انتقال دروازه‌بان ملی‌پوش به استقلال تا مراحل بسیار جدی پیش رفت و حجت کریمی، مدیرعامل وقت استقلال، بعدها نیز تأیید کرد مذاکراتی برای جذب او انجام شده بود. در نهایت اما بیرانوند به استقلال نرفت و قراردادش را با پرسپولیس تمدید کرد.

همین پرونده ظاهراً بخشی از زمینه دلخوری بعدی را ساخت.

جالب اینکه فوتبال برتر در مرور اتفاقات سال ۱۴۰۲ نوشته بود جواد نکونام در شکل‌گیری مقدمات مذاکره مدیران استقلال با بیرانوند نقش داشت. بنابراین ماجرا برای سرمربی وقت استقلال فقط یک شایعه رسانه‌ای درباره بازیکن رقیب نبود؛ او بیرانوند را گزینه‌ای جدی برای تیمش می‌دید.

اما چند ماه بعد، این دو در دو سوی دربی تهران قرار گرفتند.

تونل آزادی؛ همان لحظه‌ای که بیرانوند گفت فراموش نمی‌کنم

دربی ۱۰۲ استقلال و پرسپولیس در ۲۳ آذر ۱۴۰۲ با تساوی یک بر یک به پایان رسید. پرسپولیس با گل امید عالیشاه پیش افتاد، اما کوین یامگا در وقت‌های تلف‌شده از روی نقطه پنالتی دروازه بیرانوند را باز کرد و استقلال را از شکست نجات داد.

اتفاق جنجالی اما بعد از مسابقه و در تونل ورزشگاه رخ داد؛ ماجرایی که چند ماه بعد خود بیرانوند آن را روایت کرد.

دروازه‌بان وقت پرسپولیس گفت هنگام رفتن به رختکن دیده است نکونام با وحید امیری و مهدی ترابی دست داده و روبوسی کرده، اما وقتی خودش برای دست دادن به سمت سرمربی استقلال رفته، نکونام دست او را پس زده است. بیرانوند از این رفتار ناراحت شده و تأکید کرده بود اتفاق تونل را فراموش نمی‌کند.

بیرانوند همچنین علت احتمالی رفتار نکونام را ماجرای انتقال نافرجامش به استقلال دانسته بود. این بخش مهم است، چون روایت مستقیم از سوی بیرانوند مطرح شده؛ اما نکونام در منابع در دسترس توضیح مفصلی درباره انگیزه دقیق خود از آن برخورد ارائه نکرده است. بنابراین اینکه «نکونام به علت نرفتن بیرانوند به استقلال از او کینه داشته» را نمی‌توان به‌عنوان یک واقعیت قطعی بیان کرد؛ این برداشت در درجه اول بر روایت خود بیرانوند استوار است.

سرنوشت عجیب؛ حالا بیرانوند باید شاگرد نکونام باشد

فوتبال گاهی سناریوهایی می‌نویسد که چند سال قبل بعید به نظر می‌رسند.

بیرانوند پس از جدایی جنجالی از پرسپولیس در تابستان ۱۴۰۳ راهی تراکتور شد و در سال‌های بعد نیز دروازه‌بان این تیم باقی ماند. حالا در تابستان ۱۴۰۵، پس از قطع همکاری تراکتور با محمد ربیعی، جواد نکونام هدایت تیم تبریزی را بر عهده گرفته است.

روز یکشنبه مراسم معارفه سرمربی جدید در جمع بازیکنان برگزار شد و گزارش‌های همان روز مشخصاً نام علیرضا بیرانوند را در میان ستاره‌هایی ذکر کردند که در مراسم حضور داشتند. شجاع خلیل‌زاده، مهدی ترابی و خداداد عزیزی نیز در این جمع حضور داشتند.

به این ترتیب، ماجرایی که زمانی در تونل دربی استقلال و پرسپولیس اتفاق افتاد، حالا باید در رختکن تراکتور مدیریت شود.

آیا اختلاف قدیمی می‌تواند برای تراکتور مشکل بسازد؟

فعلاً هیچ مدرک معتبری برای چنین نتیجه‌گیری‌ای وجود ندارد.

نه نکونام پس از حضور در تراکتور علیه بیرانوند موضع گرفته و نه بیرانوند واکنش منفی علنی به انتخاب سرمربی جدید نشان داده است. حضور او در مراسم معارفه نیز نشان می‌دهد روند عادی تیمی آغاز شده است. بنابراین تبدیل کردن این داستان به یک «بحران بالفعل» جلوتر رفتن از واقعیت است.

اما از منظر مدیریتی، پرونده قابل توجه است.

دروازه‌بان اصلی معمولاً یکی از مهم‌ترین بازیکنان رختکن است و بیرانوند نیز به دلیل تجربه ملی و جایگاهش در تراکتور وزنه مهمی محسوب می‌شود. از طرف دیگر، نکونام سرمربی‌ای است که تنها چند روز مانده به شروع مسابقات وارد تیم شده و بیش از هر چیز به انسجام سریع رختکن نیاز دارد.

در چنین شرایطی باز کردن دوباره اختلاف‌های شخصی گذشته به سود هیچ‌کدام نیست.

حتی اگر رابطه دو نفر در گذشته صمیمانه نبوده باشد، حرفه‌ای‌گری ایجاب می‌کند رابطه جدید بر اساس نقش فعلی آنها تعریف شود: یکی سرمربی تراکتور و دیگری دروازه‌بان این تیم.

یک نکته مهم؛ نکونام خودش از کیفیت بازیکنان تعریف کرده است

صحبت‌های نخستین روز سرمربی جدید نیز نشانه‌ای از قصد او برای ایجاد درگیری با بازیکنان موجود ندارد.

نکونام در مراسم معارفه تأکید کرد تراکتور را «با چشم باز» انتخاب کرده و گفت این تیم بازیکنان بسیار باکیفیتی دارد. او همچنین حاضر نشد از جمله رایج «تیم را من نبسته‌ام» برای کاهش مسئولیت خود استفاده کند و گفت نهایتاً یک یا دو تغییر در فهرست انجام خواهد شد.

این موضع عملاً شامل بیرانوند هم می‌شود.

از سوی دیگر حجت کریمی، مدیرعامل تراکتور، همان روز درباره وضعیت بیرانوند نیز به هواداران اطمینان داد و گفت از نگاه باشگاه او فعلاً مشمول خدمت سربازی نیست و در تراکتور حضور خواهد داشت.

بنابراین در برنامه فعلی باشگاه، بیرانوند بخشی از تیم نکونام است و نشانه‌ای از تلاش برای کنار گذاشتن او به دلیل مسائل شخصی دیده نمی‌شود.

ماجرای استقلال شاید این بار به نفع تراکتور تمام شود

یک وجه کمتر مورد توجه داستان این است که نکونام و بیرانوند کاملاً با ویژگی‌های یکدیگر بیگانه نیستند.

نکونام سال‌ها در تیم ملی کاپیتان بوده و بیرانوند نیز بخش بزرگی از دوران حرفه‌ای خود را به‌عنوان دروازه‌بان تیم ملی گذرانده است. خود بیرانوند هنگام روایت ماجرای تونل نیز یادآور شده بود که نکونام زمانی کاپیتان او بوده است.

این شناخت می‌تواند رابطه جدید را ساده‌تر کند.

سرمربی می‌داند چه شخصیتی را درون دروازه دارد و بیرانوند نیز با استانداردها و روحیات فوتبالی نکونام کاملاً ناآشنا نیست. اگر دو طرف پرونده گذشته را واقعاً کنار گذاشته باشند، این سابقه حتی می‌تواند به جای تهدید، به یک مزیت تبدیل شود.

اولین آزمون واقعی رابطه نکونام و بیرانوند روی زمین است

رابطه مربی و دروازه‌بان را در نهایت نه تصاویر تمرین و نه شایعات فضای مجازی، بلکه تصمیم‌های فوتبالی تعیین می‌کند.

اگر بیرانوند دروازه‌بان اصلی باقی بماند، باید یکی از بازیکنان کلیدی اجرای ساختار دفاعی نکونام باشد. ارتباط دروازه‌بان با مدافعان، شروع بازی از عقب، کنترل عمق و مدیریت ضربات ایستگاهی بخش‌هایی هستند که مستقیماً به تفکرات کادر فنی وابسته‌اند.

نکونام هم زمان زیادی برای آزمایش ندارد. او همان روز معارفه به بازیکنان معرفی شد و باید در فاصله‌ای بسیار کوتاه تیم را آماده آغاز مسابقات کند.

به همین دلیل بعید است هیچ‌کدام بخواهند انرژی تیم صرف بازخوانی یک دست ندادن مربوط به چند سال قبل شود.

جمع‌بندی؛ تونل آزادی به رختکن تراکتور می‌رسد؟

ماجرای جواد نکونام و علیرضا بیرانوند ساختگی نیست. بیرانوند شخصاً گفته بود در دربی ۱۰۲ وقتی برای دست دادن به سمت نکونام رفت با واکنش سرد سرمربی استقلال روبه‌رو شد و آن رفتار را فراموش نخواهد کرد. او همچنین این اتفاق را به داستان انتقال نافرجامش به استقلال مرتبط دانست.

اما آنچه فعلاً وجود ندارد، سندی برای ادامه همان اختلاف در تراکتور امروز است.

نکونام رسماً سرمربی تراکتور شده، بیرانوند در مراسم معرفی او کنار سایر بازیکنان حضور داشته و مدیریت باشگاه نیز ادامه حضور دروازه‌بان ملی‌پوش را بخشی از برنامه تیم می‌داند.

به همین دلیل جذاب‌ترین سؤال این نیست که «نکونام و بیرانوند با هم مشکل دارند یا نه»؛ بلکه این است که آیا دو چهره‌ای که روزی در تونل آزادی حتی دست دادنشان به یک جنجال تبدیل شد، حالا می‌توانند برای یک هدف مشترک یعنی قهرمانی تراکتور کنار هم قرار بگیرند؟

پاسخ این سؤال خیلی زود در تبریز مشخص خواهد شد؛ نه با حرف، بلکه با رفتار آنها در تمرین، مسابقه و روزهایی که اولین فشارهای فصل جدید از راه می‌رسد.