پرسپولیس تارتار قبل از دربی؛ ۹ امتیاز و ۹ گل، آیا سناریوی اوسمار تکرار میشود؟
مهدی تارتار از همان روزی که روی نیمکت پرسپولیس نشست میدانست با تجربهای متفاوت از تمام سالهای مربیگریاش روبهرو خواهد شد. او پیش از این در تیمهایی مانند راهآهن، ذوبآهن، ملوان و گلگهر کار کرده بود، اما فشار نتیجهگیری در پرسپولیس جنس دیگری دارد. باشگاه ۱۴ تیر ۱۴۰۵ بهصورت رسمی تارتار را به عنوان سرمربی جدید معرفی کرد؛ انتخابی که از همان ابتدا موافقان و مخالفان فراوانی داشت.
اسماعیل حلالی، هافبک سابق پرسپولیس و تیم ملی، معتقد است حساسیت روی تارتار از یک واقعیت تاریخی میآید: هواداران پرسپولیس پس از دوران موفق برانکو به استاندارد بالایی از نتیجه و فوتبال هجومی عادت کردهاند و مربیای که روی این نیمکت مینشیند فرصت زیادی برای آزمونوخطا ندارد.
شروع تارتار در پرسپولیس؛ ۳ برد از ۴ مسابقه
آمار چهار هفته ابتدایی فعلاً از تارتار دفاع میکند.
پرسپولیس در هفته نخست شمسآذر را در قزوین ۲ بر صفر شکست داد؛ محمدمهدی محبی و محمد عمری گلهای نخستین برد رسمی تارتار را به ثمر رساندند. در هفته دوم نیز سرخها یکی از پرگلترین نمایشهای فصل را ارائه کردند و استقلال خوزستان را ۴ بر یک شکست دادند.
اما نخستین آزمون جدی در تبریز نتیجه دیگری داشت. پرسپولیس برابر تراکتور یک بر صفر شکست خورد؛ دیداری که تارتار پس از آن مسئولیت نتیجه را پذیرفت و گفت تیمش تاوان یک اشتباه را داده است. این شکست خیلی سریع موجی از انتقاد علیه شیوه بازی و تصمیمهای فنی سرمربی جدید ایجاد کرد.
واکنش پرسپولیس اما قابل توجه بود. سرخها در هفته چهارم ملوان را ۳ بر صفر شکست دادند؛ بردی که علاوه بر سه امتیاز، از نظر روانی اهمیت زیادی داشت، زیرا تنها چند روز پیش از دربی رقم خورد.
حاصل چهار بازی، سه برد، یک شکست، ۹ گل زده و دو گل خورده است. پرسپولیس با ۹ امتیاز در رتبه سوم قرار گرفته و تنها یک امتیاز با استقلال ۱۰ امتیازی فاصله دارد.
مقایسه تارتار با اوسمار چقدر دقیق است؟
تشبیه حلالی به اوسمار از نظر فضای روانی قابل فهم است، اما از نظر شروع آماری تفاوتهایی وجود دارد.
اوسمار ویرا در نخستین مسابقه خود بهعنوان سرمربی پرسپولیس در بهمن ۱۴۰۲ مقابل آلومینیوم اراک یک بر صفر شکست خورد. در همان مقطع نیز بخش قابل توجهی از هواداران نسبت به انتخاب دستیار سابق یحیی گلمحمدی بهعنوان سرمربی اصلی تردید داشتند.
اما پرسپولیس بلافاصله مسیرش را تغییر داد؛ تراکتور را ۲ بر صفر و سپس ذوبآهن را یک بر صفر شکست داد. اوسمار در ادامه همان فصل تیم را با ۶۸ امتیاز قهرمان لیگ برتر کرد.
تارتار برعکس اوسمار، کارش را با دو پیروزی متوالی آغاز کرد و در مسابقه سوم شکست خورد.
بنابراین مقایسه اصلی نه در ترتیب نتایج، بلکه در بحران اعتماد است. اوسمار مجبور بود ثابت کند انتخابی موقت و کماعتبار نیست؛ تارتار نیز باید نشان دهد سابقه طولانی در تیمهای متوسط لیگ به معنای ناتوانی برای اداره یک تیم قهرمانی نیست.
برد دربی میتواند این فرایند را بسیار سریعتر کند.
چرا بازی تراکتور برای تارتار مهم بود؟
حلالی شکست مقابل تراکتور را بیش از آنکه نشانه ضعف ساختاری بداند، محصول یک مسابقه محتاطانه و یک اشتباه تعیینکننده توصیف کرده است.
این برداشت تا حدی با صحبتهای خود تارتار همخوانی دارد. سرمربی پرسپولیس بعد از مسابقه گفت با وجود تذکرات قبلی، تیم روی یک اشتباه تاوان داده است.
اما اهمیت آن شکست در واکنش بعدی پرسپولیس بود.
اگر تیم برابر ملوان نیز نتیجه نمیگرفت، تارتار با دو بازی بدون برد و فضایی بسیار سنگین وارد دربی میشد. برد ۳ بر صفر، بهویژه با گلزنی تیوی بیفوما و علی علیپور، اجازه داد سرخها دوباره وجه هجومی خود را نشان دهند.
به همین دلیل حلالی نتیجه مقابل ملوان را نشانهای میداند که شکست تبریز ممکن است بیشتر یک لغزش بوده باشد تا شروع یک بحران.
جوانگرایی تارتار؛ فرصت یا بزرگترین ریسک پرسپولیس؟
یکی از مهمترین تغییرات تابستان پرسپولیس، تصمیم برای تغییر نسل بود.
تارتار پیش از شروع فصل صریحاً گفت زمان تغییر نسل در پرسپولیس فرا رسیده است. بخشی از بازیکنان باتجربه جدا شدند و باشگاه سراغ نفرات جوانتر رفت.
حلالی با اصل جوانگرایی مخالفتی ندارد، اما روی یک شرط تأکید میکند: بازیکن جوان باید کیفیت حضور در پرسپولیس را داشته باشد.
این نکته مهمی است. باشگاهی با فشار رسانهای و هواداری پرسپولیس معمولاً فرصت طولانی برای پرورش بازیکنی که هنوز آماده سطح اول نیست ندارد.
در عین حال تارتار بازیکنانی را هم در اختیار دارد که تجربه مسابقات بزرگ را دارند؛ پیام نیازمند، محمدحسین کنعانیزادگان و علی علیپور از جمله نفراتی هستند که میتوانند در کنار بازیکنان جوانتر تعادل ایجاد کنند.
پنج بازیکن آشنا؛ مزیت پنهان تارتار
نکته دیگری که حلالی روی آن دست گذاشته، شناخت قبلی تارتار از بخشی از خریدهای تابستانی است.
گزارشهای نقلوانتقالاتی پیش از آغاز فصل از حضور پنج بازیکن سابق گلگهر در ترکیب جدید پرسپولیس خبر داده بودند. مهدی تیکدری نیز نخستین خرید رسمی تارتار از تیم سابقش بود.
این مسئله دو روی متفاوت دارد.
از یک طرف، سرمربی دقیقاً میداند بازیکن مورد نظرش در چه سیستم و نقشی بهترین عملکرد را دارد و زمان کمتری برای ایجاد هماهنگی لازم است.
از طرف دیگر، اگر این بازیکنان موفق نباشند، مسئولیت مستقیم انتخاب آنها نیز متوجه تارتار خواهد بود. در پرسپولیس خیلی دشوار است که مربی بعداً ادعا کند خریدها مطابق نظر او نبودهاند.
دربی ۱۰۷؛ بهترین خط حمله مقابل دفاع بدون گل خورده
دربی امروز از نظر آماری نیز جذاب است.
استقلال پس از چهار مسابقه ۱۰ امتیاز، هفت گل زده و صفر گل خورده دارد. پرسپولیس نیز ۹ امتیاز گرفته و با ۹ گل زده یکی از بهترین خطوط حمله مسابقات را در اختیار دارد.
بنابراین مهدی تارتار باید راهی برای شکستن دفاعی پیدا کند که در چهار هفته هنوز تسلیم نشده است.
در سمت مقابل، پرسپولیس دو گل خورده و نشان داده در انتقال سریع به حمله توانایی بالایی دارد. نمایش مقابل استقلال خوزستان و ملوان ثابت کرد وقتی فضای کافی ایجاد شود، این تیم میتواند با چند بازیکن وارد محوطه حریف شود.
همین تضاد میتواند کیفیت تاکتیکی دربی را تعیین کند.
استقلال یک امتیاز جلوتر؛ دربی واقعاً فینال زودهنگام است؟
استفاده حلالی از تعبیر «فینال زودهنگام» بیشتر ماهیت روانی دارد تا جدولی.
لیگ تازه به هفته پنجم رسیده و حتی شکست در دربی هیچیک از دو تیم را از کورس قهرمانی خارج نمیکند. تراکتور نیز با ۱۲ امتیاز بالاتر از هر دو تیم قرار دارد و سپاهان هم با وجود شروع متفاوت همچنان یکی از مدعیان سنتی مسابقات است.
اما اثر روانی شهرآورد بسیار بزرگتر از سه امتیاز معمولی است.
پیروزی تارتار در نخستین دربیاش میتواند بخش بزرگی از تردید هواداران درباره سرمربی ایرانی را از بین ببرد. شکست نیز احتمالاً همان فشارهایی را که بعد از بازی تراکتور شکل گرفت با شدت بسیار بیشتری بازمیگرداند.
به همین دلیل حلالی درست میگوید که اشتباهات میتوانند تعیینکننده باشند.
پیشبینی دربی؛ تارتار امشب شبیه اوسمار میشود؟
پرسپولیس تارتار در چهار مسابقه نخست نشان داده تیمی نتیجهگرا و در عین حال قادر به گلزنی است. دو برد ۲ بر صفر و ۴ بر یک در شروع فصل، شکست حداقلی مقابل تراکتور و واکنش سهگله مقابل ملوان، کارنامهای است که نمیتوان آن را ضعیف دانست.
اما استقلال هم شاید سختترین حریف ممکن در این مقطع باشد؛ تیم سهراب بختیاریزاده هنوز گل نخورده، یک امتیاز بیشتر دارد و با ساختار دفاعی منظم وارد شهرآورد میشود.
مقایسه تارتار و اوسمار هنوز زود است. اوسمار پس از عبور از بیاعتمادی اولیه در نهایت جام قهرمانی را گرفت؛ تارتار فقط چهار هفته از مأموریت خود را پشت سر گذاشته است.
با این حال دربی میتواند نقطه عطف مشابهی بسازد.
اگر پرسپولیس امشب با همان جسارت بازی مقابل ملوان وارد زمین شود و بتواند نخستین گل فصل را به استقلال بزند، نگاه هواداران به تارتار بیش از چهار هفته گذشته تغییر خواهد کرد. اگر سرخها دوباره به محافظهکاری بازی تراکتور برگردند و شکست بخورند، فشار روی نیمکت به سرعت احیا میشود.
برای مهدی تارتار، دربی ۱۰۷ فقط مسابقه با استقلال نیست؛ اولین فرصت بزرگ او برای اثبات این ادعاست که یک مربی ایرانی خارج از دایره همیشگی نامها نیز میتواند پرسپولیس را در مسیر قهرمانی هدایت کند.