دفتر یکمیلیونی شد؛ هزینه نوشتافزار ۲ دانشآموز از ۵ به ۱۲ میلیون رسید | دلار چه بر سر بازار مدرسه آورد؟
کمتر از سه هفته مانده به بازگشایی مدارس، بازار لوازمالتحریر با یکی از سنگینترین موجهای افزایش قیمت سالهای اخیر روبهرو شده است. رئیس اتحادیه لوازمالتحریر از رشد ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمتها میگوید؛ دفتر ۶۰ برگی که یک خانواده سال گذشته ۱۸۰ هزار تومان خریده بود حالا ۳۶۰ هزار تومان قیمت دارد و دفتر ۲۰۰ برگ به مرز یک میلیون تومان رسیده است. همزمان هزینه دفترهای دو دانشآموز در یک خانواده، با وجود کاهش تعداد خرید، از ۵ میلیون به بیش از ۱۲ میلیون تومان رسیده؛ اعدادی که نشان میدهد بازگشایی مدارس امسال فقط یک رویداد آموزشی نیست، بلکه به یک شوک تازه برای بودجه خانوار تبدیل شده است.
۱۱:۱۳ - ۱۱ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
شهریور معمولاً باید شلوغترین فصل بازار نوشتافزار باشد؛ زمانی که خانوادهها برای خرید دفتر، مداد، خودکار، جامدادی، کیف و لباس فرم به فروشگاهها مراجعه میکنند.
اما امسال تصویر متفاوت است.
فروشندگان از کاهش تعداد مشتریان و تغییر محسوس شیوه خرید خانوارها میگویند. بسیاری دیگر مثل گذشته چند دفتر اضافه نمیخرند، کیف سال قبل را دوباره استفاده میکنند و حتی در خرید لباس فرم نیز به دنبال حذف یا کاهش هزینه هستند. گزارشهای بازار از رکودی حکایت دارند که این بار نه ناشی از نبود کالا، بلکه نتیجه ضعیف شدن قدرت خرید در دل افزایش شدید قیمتها است.
دفتر ۱۸۰ هزار تومانی شد ۳۶۰ هزار تومان
چند نمونه واقعی از خریدهای امسال، ابعاد افزایش قیمت را بهتر نشان میدهد.
در گزارشی از بازار نوشتافزار، یک خانواده گفته دفتر ۶۰ برگی همان برند که سال گذشته ۱۸۰ هزار تومان خریده بود، امسال ۳۶۰ هزار تومان قیمت داشته است؛ یعنی دقیقاً ۱۰۰ درصد افزایش.
خانواده دیگری دفتر ۲۰۰ برگی را که سال قبل حدود ۵۰۰ هزار تومان بود، امسال یک میلیون تومان خریده است. یک دفتر ۱۰۰ برگ نیز در نمونهای دیگر از ۲۵۰ هزار تومان در سال گذشته به ۵۵۰ هزار تومان رسیده؛ افزایشی معادل ۱۲۰ درصد.
این اعداد البته نرخ رسمی همه برندهای دفتر نیستند و بسته به برند، نوع جلد، کیفیت کاغذ و فروشگاه اختلاف قیمت زیادی وجود دارد؛ اما جهت حرکت بازار را بهخوبی نشان میدهند.
حتی دادههای فروش آنلاین نیز از قیمتهای چندصد هزار تومانی برای برخی دفترهای معمولی حکایت دارند. برای نمونه یک دفتر ۸۰ برگ سیمی در روزهای ابتدایی شهریور حدود ۲۱۸ هزار تومان قیمتگذاری شده بود، در حالی که همان محصول فقط چند روز قبل ۱۵۲ هزار و ۶۰۰ تومان ثبت شده بود.
دو دانشآموز؛ ۱۲ میلیون تومان فقط برای دفتر
شاید تکاندهندهترین عدد بازار مربوط به خانوادهای با دو فرزند دانشآموز باشد.
مادر این خانواده گفته سال گذشته مجموع هزینه دفترهای دو پسرش حدود ۵ میلیون تومان بود. امسال با وجود اینکه تعداد دفترهای خریداریشده را کاهش دادهاند، هزینه از ۱۲ میلیون تومان عبور کرده است.
یعنی هزینه این بخش از سبد مدرسه بیش از ۱۴۰ درصد افزایش یافته است.
این تغییر فقط افزایش قیمت را نشان نمیدهد؛ یک تحول رفتاری نیز پشت آن وجود دارد. خانوادهای که قبلاً چند دفتر اضافه در خانه نگه میداشت حالا تنها زمانی دفتر جدید میخرد که دفتر قبلی تمام شده باشد.
به زبان اقتصادی، تورم فقط قیمت را بالا نبرده؛ تقاضای واقعی را هم کوچک کرده است.
همین مسئله توضیح میدهد چرا فروشندگان همزمان از «گرانی» و «رکود» شکایت دارند. افزایش قیمت الزاماً به معنای درآمد بیشتر فروشگاه نیست؛ وقتی تعداد خرید کاهش پیدا میکند، گردش مالی واقعی بازار میتواند حتی ضعیفتر شود.
چرا کالای ایرانی هم با دلار گران میشود؟
یکی از مهمترین نکات در توضیح گرانی نوشتافزار این است که داخلی بودن محصول الزاماً به معنای مستقل بودن آن از ارز نیست.
محسن گلستانی، رئیس اتحادیه لوازمالتحریر، سهم تولید داخلی را حدود ۶۰ درصد و کالاهای وارداتی را حدود ۴۰ درصد اعلام کرده است. اما به گفته او، بخش مهمی از تولید داخل نیز وابسته به مواد اولیه خارجی است؛ بنابراین تغییر نرخ ارز هم روی محصول وارداتی و هم روی بخشی از کالای ایرانی اثر میگذارد.
این وابستگی میتواند شامل مواد اولیه پلاستیکی، برخی جوهرها، قطعات نوشتافزار، ماشینآلات، مواد شیمیایی و البته نهادههای مرتبط با صنعت کاغذ باشد.
در نتیجه یک خودکار یا دفتر که روی آن «ساخت ایران» نوشته شده، لزوماً تمام هزینه تولیدش ریالی نیست.
این همان دلیلی است که باعث میشود افزایش دلار با وقفه وارد قیمت کارخانه و سپس بازار خردهفروشی شود.
دلار از حدود ۹۰ هزار به بیش از ۲۱۳ هزار تومان رسید
رئیس اتحادیه در توضیح شرایط بازار گفته نرخ دلار در شهریور سال گذشته حدود ۹۰ هزار تومان بوده و امسال وارد کانال ۲۰۰ هزار تومان شده است.
بازار ارز حتی از این عدد هم جلوتر رفته است.
صبح چهارشنبه ۱۱ شهریور، نرخ دلار آزاد حدود ۲۱۳ هزار و ۸۲۰ تومان گزارش شد و معاملات سهشنبه نیز در محدوده ۲۱۴ هزار تومان بسته شده بود.
اگر همان نرخ تقریبی ۹۰ هزار تومان سال گذشته را مبنا قرار دهیم، دلار طی یک سال بیش از دو برابر شده است.
به همین دلیل افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی بسیاری از لوازمالتحریر، از نگاه تولیدکنندگان تنها ناشی از افزایش سود فروشنده نیست؛ بخشی از آن مستقیماً از بالا رفتن هزینه جایگزینی مواد اولیه و تولید میآید.
چرا دفتر بیشتر از خودکار گران شده است؟
همه محصولات نوشتافزار با یک سرعت گران نشدهاند.
طبق اظهارات رئیس اتحادیه، بیشترین فشار روی اقلام سلولزی و کاغذی، بهویژه دفتر وارد شده است. افزایش قیمت کاغذ مستقیماً هزینه تولید دفتر، دفترچه و بسیاری از محصولات کاغذی دانشآموزی را بالا میبرد.
در نمونههای بازار، قیمت خودکاری که سال گذشته حدود ۱۰۰ هزار تومان اعلام شده بود، امسال به حدود ۱۵۰ هزار تومان رسیده؛ یعنی افزایش تقریبی ۵۰ درصد.
اما برخی دفترها در همین بازه ۱۰۰ درصد یا حتی بیشتر رشد داشتهاند.
به همین دلیل فشار تورمی امسال برای دانشآموزانی که در مقاطع پایینتر تعداد زیادی دفتر نیاز دارند، محسوستر است.
لباس فرم ۱.۵ میلیونی شد ۳.۵ میلیون
خرج مدرسه البته به دفتر و مداد ختم نمیشود.
در نمونهای از مدارس غیردولتی، خانوادهای گفته هزینه لباس فرم فرزندش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در سال گذشته به سه میلیون و ۵۰۰ هزار تومان در سال جاری رسیده است.
خانواده دیگری که فرزندش در یک مدرسه غیردولتی در غرب تهران تحصیل میکند، هزینه ست کامل لباس را سال گذشته حدود ۵ میلیون تومان و امسال نزدیک ۱۰ میلیون تومان عنوان کرده است.
قیمت لباس فرم در مدارس مختلف یکسان نیست و این نمونهها را نمیتوان به همه مدارس تعمیم داد؛ اما آنها یک روند مشترک را نشان میدهند: هزینه آمادهسازی دانشآموز برای مهر فقط از یک مسیر افزایش پیدا نکرده است.
دفتر، نوشتافزار، کیف، کفش و لباس همزمان گرانتر شدهاند.
برخی برآوردهای بازار حتی هزینه تهیه یک مجموعه نسبتاً کامل لوازمالتحریر دانشآموزی را در سال جاری تا حدود ۱۵ میلیون تومان تخمین میزنند؛ رقمی که البته بسته به مقطع تحصیلی، برند و میزان استفاده از وسایل سال گذشته تفاوت زیادی دارد.
آیا مدارس مهرماه واقعاً حضوری باز میشوند؟
یکی از ادعاهای مطرحشده در برخی گزارشهای بازار این است که «ابهام درباره حضوری بودن مدارس» تقاضای کیف و نوشتافزار را کاهش داده است.
این نگرانی در بخشی از خانوادهها و فعالان بازار وجود دارد، اما از نظر رسمی باید آن را دقیقتر بیان کرد.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش، صراحتاً گفته مبنای برنامهریزی دولت آغاز حضوری سال تحصیلی از اول مهر ۱۴۰۵ است. او البته اضافه کرده در صورت وقوع شرایط خاص، متناسب با وضعیت کشور تصمیم جدید گرفته خواهد شد.
سخنگوی دولت نیز در تازهترین اظهارات بر حضوری بودن آموزش مدارس تأکید کرده است. بنابراین در شرایط فعلی نمیتوان گفت دولت تصمیم به غیرحضوری شدن مدارس گرفته یا حتی چنین تصمیمی نزدیک است؛ نگرانی موجود بیشتر ناشی از شرایط امنیتی و تجربه ماههای گذشته است.
تورم لوازمالتحریر ۳۰ درصد نیست؛ اتحادیه از ۵۰ تا ۱۰۰ درصد میگوید
یک تناقض دیگر نیز در برخی بازنشرهای این خبر دیده میشود.
در حالی که میانتیتر بعضی گزارشها از «تورم ۳۰ درصدی لوازمالتحریر» سخن میگوید، نقلقول مستقیم محسن گلستانی عدد دیگری دارد: افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمتها.
این عدد با نمونههای ذکرشده از بازار همخوانی بیشتری دارد.
دفتر ۶۰ برگ ۱۰۰ درصد، دفتر ۲۰۰ برگ ۱۰۰ درصد، دفتر ۱۰۰ برگ حدود ۱۲۰ درصد و خودکار نمونه گزارششده ۵۰ درصد گران شدهاند.
این افزایشها در بستری اتفاق افتاده که تورم عمومی کشور نیز بسیار بالاست. براساس گزارش مرکز آمار، تورم نقطهبهنقطه مرداد ۱۴۰۵ به ۸۹ درصد و تورم سالانه به ۶۹.۹ درصد رسیده است.
مهر امسال؛ قیمت جای طرح و رنگ را گرفت
سالهای قبل یکی از ویژگیهای اصلی بازار شهریور، رقابت میان طرحها، شخصیتهای کارتونی، رنگها و برندهای مختلف بود.
امسال برای بخش بیشتری از خانوادهها معادله عوض شده است.
ملاک اول دیگر الزاماً طرح دفتر یا مدل کیف نیست؛ قیمت است.
خانوادهها دفتر کمتری میخرند، کیف سال قبل را نگه میدارند، لباس فرم را تا جای ممکن دوباره استفاده میکنند و خریدهای غیرضروری را به بعد موکول میکنند. فروشندگان نیز از کاهش تعداد مشتریان در فصلی میگویند که معمولاً باید اوج بازار آنها باشد.
این شاید مهمترین پیام بازار لوازمالتحریر شهریور ۱۴۰۵ باشد.
تورم فقط دفتر ۱۸۰ هزار تومانی را ۳۶۰ هزار تومان نکرده؛ شکل خرید خانوار را هم تغییر داده است.
وقتی هزینه دفتر دو دانشآموز از ۵ میلیون به بیش از ۱۲ میلیون تومان میرسد، دلار بالای ۲۱۳ هزار تومان است و رئیس اتحادیه از افزایش ۵۰ تا ۱۰۰ درصدی قیمتها سخن میگوید، بازگشایی مدارس برای بسیاری از خانوادهها قبل از آنکه با زنگ کلاس شروع شود، با یک محاسبه سخت اقتصادی آغاز شده است.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
