بورس ۱۴۰ هزار واحد ریخت اما ۲۳۰ صف فروش جمع شد؛ آیا بازار از شوک جنگ عبور میکند؟
بازار امروز از همان پیشگشایش با یک مسئله روشن روبهرو بود: سهامداران باید همزمان دو شوک را هضم میکردند؛ اختلال سنگین سامانه معاملات در روز گذشته و تشدید دوباره درگیری مستقیم ایران و آمریکا.
منابع مستقل نیز شدت فشار فروش ساعات نخست را تأیید میکنند. خبرگزاری تسنیم حدود ساعت ۱۰:۱۴ گزارش کرد شاخص کل طی یک ساعت نخست حدود ۱۰۰ هزار واحد افت کرده و در محدوده ۶ میلیون و ۴۸۰ هزار واحد قرار گرفته است؛ نزدیک به ۷۰۰ نماد منفی و حدود ۳۲۰ صف فروش نیز در همان مقطع ثبت شده بود.
سقوط ۱۴۰ هزار واحدی بورس چگونه به افت ۹۱ هزار واحدی رسید؟
مهمترین نکته معاملات امروز نه خود ریزش اولیه، بلکه سرعت جمعشدن بخشی از آن است.
شاخص کل در دقایق نخست بیش از ۱۴۰ هزار واحد پایین رفت، اما تا ساعت ۱۰:۳۰ حدود ۴۹ هزار واحد از این افت را جبران کرد. به بیان دیگر، بازار توانسته تقریباً ۳۵ درصد ریزش اولیه شاخص را در کمتر از دو ساعت پس بگیرد.
رفتار صفها حتی جالبتر است. تعداد نمادهای دارای صف فروش از حدود ۵۷۰ به ۳۴۰ نماد رسیده؛ یعنی نزدیک به ۲۳۰ صف فروش، معادل بیش از ۴۰ درصد صفهای ابتدایی، جمع شده است.
تعداد نمادهای منفی نیز از حدود ۸۲۰ به ۶۹۶ کاهش یافته و ۱۶۰ نماد از محدوده منفی به مثبت تغییر جهت دادهاند.
این ارقام از یک واقعیت حکایت میکنند: فروشنده همچنان دست بالا را دارد، اما بازار برخلاف پنج دقیقه نخست کاملاً یکطرفه نیست.
سرانه خرید ۳۵ درصد رشد کرد؛ خریدار در کف قیمت برگشت؟
سرانه خرید حقیقی یکی دیگر از سیگنالهای قابل توجه معاملات امروز است.
این رقم در دقایق ابتدایی حدود ۶۰ میلیون تومان بود، اما تا ساعت ۱۰:۳۰ به حدود ۸۱ میلیون تومان رسید؛ یعنی قدرت متوسط سفارش خرید حقیقی حدود ۳۵ درصد افزایش یافته است.
همزمان شاخص هموزن نیز که تا محدوده یک میلیون و ۷۸۲ هزار واحد سقوط کرده بود، توانسته به حدود یک میلیون و ۷۹۳ هزار واحد بازگردد.
رشد ۱۱ هزار واحدی شاخص هموزن از کف روزانه اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان میدهد تقاضای برگشتی فقط روی چند سهم شاخصساز متمرکز نشده و بخشی از نمادهای کوچک و متوسط نیز خریدار پیدا کردهاند.
اما اینجا یک خطای تحلیلی باید کنار گذاشته شود: بالا رفتن سرانه خرید یا جمعشدن صف فروش به تنهایی به معنی آغاز روند صعودی جدید نیست.
بازگشت واقعی زمانی تأیید میشود که جریان پول نیز تغییر جهت دهد.
خروج ۴.۹۲ همت پول؛ بزرگترین علامت خطر بورس امروز
تا ساعت ۱۰:۳۰ حدود ۴ هزار و ۹۲۰ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار خارج شده است.
این عدد بسیار مهم است، چون روز گذشته در کل معاملات حدود ۴.۳ تا ۴.۴ همت پول حقیقی از سهام و صندوقهای سهامی خارج شده بود. به این ترتیب خروج پول امروز تا اواسط بازار، حتی از کل خروج نقدینگی روز گذشته نیز بیشتر شده است. معاملات سهشنبه پس از اختلال سامانه با خروج حدود ۴.۳۵ همت پول حقیقی پایان یافته بود.
بنابراین بازار از نظر شاخص در حال جبران است، اما از نظر جریان نقدینگی هنوز علامت بازگشت مطمئن صادر نکرده است.
این تفاوت بسیار مهم است.
ممکن است شاخص از منفی ۱۴۰ هزار به منفی ۵۰ یا حتی ۳۰ هزار واحد برسد، اما اگر پول حقیقی همچنان با سرعت چند همت از بازار خارج شود، افزایش شاخص بیشتر به معنی جذب عرضه توسط حقوقیها یا خریداران کوتاهمدت خواهد بود تا شکلگیری موج جدید سرمایهگذاری.
فروش ۱۱.۵ همتی در برابر خرید ۹.۹ همتی
تصویر سفارشها نیز هنوز به سود فروشندگان است.
تا ساعت ۱۰:۳۰ ارزش سفارشهای فروش حدود ۱۱.۵ هزار میلیارد تومان و ارزش سفارشهای خرید حدود ۹.۹ هزار میلیارد تومان گزارش شده است.
یعنی هنوز حدود ۱.۶ همت عدم تعادل به نفع فروشندگان وجود دارد و ارزش سفارشهای فروش تقریباً ۱۶ درصد بیشتر از سفارشهای خرید است.
با این حال فاصله عرضه و تقاضا نسبت به دقایق ابتدایی کمتر شده است.
اگر در نیمه پایانی بازار ارزش سفارشهای خرید بتواند از سفارشهای فروش عبور کند، یکی از قویترین نشانههای کاهش ترس خواهد بود. اما باقیماندن فروش بالاتر از خرید، همراه با خروج پول حقیقی، احتمالاً مانع بازگشت کامل شاخص خواهد شد.
چرا بورس امروز اینقدر منفی باز شد؟
بخشی از پاسخ را باید در اتفاقات روز سهشنبه جستوجو کرد.
بورس دیروز با حدود ۲۲ همت صف خرید شروع شد و شاخص در مقطعی بیش از ۱۵۰ هزار واحد رشد کرد؛ اما اختلال در سامانه معاملات، رفتار معاملهگران را تغییر داد و در پایان ۷۱ درصد نمادها منفی شدند. شرکت مدیریت فناوری از رفع مشکل خبر داد، ولی اثر روانی اتفاق برای جلسه معاملاتی بعد باقی ماند.
سهامداری که روز قبل در زمان حساس با کندی یا اختلال سفارش مواجه شده، طبیعی است در جلسه بعد ریسک بیشتری احساس کند.
در نتیجه بخشی از فشار فروش صبح امروز ادامه مستقیم اتفاق روز گذشته بود.
اما عامل بزرگتر، سیاست است.
حملات ایران و آمریکا دوباره بازارها را لرزاند
درگیری میان ایران و آمریکا در ۲ سپتامبر بار دیگر شدت گرفته است. رویترز گزارش داده آمریکا اهدافی مرتبط با سپاه در نزدیکی تنگه هرمز را هدف قرار داده و ایران نیز با موشک و پهپاد به تأسیسات مرتبط با آمریکا در چند کشور منطقه پاسخ داده است. این تبادل حملات به نگرانی بازارهای جهانی درباره گسترش جنگ و اختلال انرژی دامن زده است.
بازار انرژی نیز واکنش شدیدی نشان داده و نفت برنت در معاملات امروز به بالای ۹۵ دلار رسیده است. بازارهای سهام جهانی نیز تحت تأثیر همین افزایش ریسک و نگرانی تورمی قرار گرفتهاند.
برای بورس تهران، چنین شرایطی یک تناقض ایجاد میکند.
افزایش دلار و قیمت جهانی نفت میتواند در میانمدت برای سود ریالی برخی شرکتهای صادراتی، فلزی و پالایشی مثبت باشد؛ اما در کوتاهمدت «ریسک جنگ» معمولاً از «مزیت دلار» قویتر است.
سهامدار ابتدا به نقدشوندگی و امنیت سرمایه فکر میکند و بعد به سودآوری شرکت.
بانکها، فلزات و پالایشیها در مرکز معاملات
تا ساعت ۱۰:۳۰، گروههای بانکی، فلزات اساسی و فرآوردههای نفتی بیشترین ارزش معاملات را داشتهاند و بانک، خودرو و فلزات اساسی در صدر حجم معاملات قرار گرفتهاند.
این ترکیب اتفاقی نیست.
نمادهای بزرگ این صنایع نقدشوندگی بالاتری دارند و در روزهای پرتنش معمولاً به محل اصلی جابهجایی پول تبدیل میشوند.
فلزات و پالایشیها نیز از دو جهت مورد توجهاند: رشد دلار داخلی و افزایش قیمت نفت و کالاهای جهانی از سودآوری اسمی آنها حمایت میکند، اما ریسک سیاسی باعث میشود بخشی از سهامداران حتی در سهمهای بنیادی نیز فروشنده باشند.
نکته منفی این است که گستره ورود پول بسیار محدود بوده است. جدا از برخی صندوقهای اهرمی، انرژی و مختلط، در میان صنایع اصلی تقریباً فقط حملونقل آبی توانسته ورود پول حقیقی ثبت کند.
این یعنی هنوز «تقاضای فراگیر» به بازار برنگشته است.
۱۶۰ سهم از منفی به مثبت؛ مهمترین عدد نیمه دوم؟
یکی از اعدادی که باید تا پایان معاملات زیر نظر گرفته شود تعداد نمادهای تغییرمسیر داده است.
تا ساعت ۱۰:۳۰ حدود ۱۶۰ نماد از منفی به مثبت رفتهاند، در حالی که تنها ۹ نماد مسیر معکوس را طی کردهاند.
اگر این نسبت در ساعات باقیمانده ادامه پیدا کند و شمار نمادهای مثبت بهطور پیوسته افزایش یابد، میتوان گفت بازار توانسته شوک اولیه را تا حد زیادی جذب کند.
اما اگر تعداد تغییرمسیرها متوقف شود و صفهای فروش دوباره افزایش پیدا کنند، بازگشت فعلی احتمالاً تنها یک واکنش کوتاهمدت به اشباع فروش بوده است.
آیا بورس امروز میتواند ریزش را کامل جبران کند؟
از دادههای ساعت ۱۰:۳۰ نمیتوان چنین نتیجهای را با اطمینان داد.
نشانههای مثبت واضحاند: ۲۳۰ صف فروش جمع شده، شاخص حدود یکسوم افت اولیه را جبران کرده، سرانه خرید ۳۵ درصد افزایش یافته و ۱۶۰ نماد از منفی به مثبت برگشتهاند.
اما نشانههای منفی حتی مهمترند: نزدیک به ۵ همت خروج پول حقیقی، ۶۹۶ نماد منفی و باقیماندن ارزش فروش بالاتر از خرید.
به همین دلیل سناریوی محتملتر، در صورت عدم انتشار خبر نظامی منفی جدید، کاهش تدریجی شدت ریزش و حرکت بازار به سمت تعادل است؛ نه لزوماً مثبتشدن کامل شاخص.
اخبار سیاسی میتواند این محاسبه را در چند دقیقه تغییر دهد.
پیشبینی بورس؛ سه عددی که از شاخص مهمتر شدهاند
برای ادامه معاملات، سه شاخص باید جدیتر از عدد شاخص کل دنبال شوند.
اول، جریان پول حقیقی است. اگر خروج ۴.۹۲ همتی متوقف شود یا سرعت آن کاهش پیدا کند، نشانهای مثبت خواهد بود.
دوم، ارزش سفارشهای خرید و فروش است. عبور خرید از فروش میتواند نشان دهد عرضههای اجباری و هیجانی جذب شدهاند.
سوم، تعداد سهمهایی است که از منفی به مثبت میروند. ادامه رشد این عدد تأیید میکند بازگشت فقط محدود به چند نماد بزرگ نیست.
بورس امروز از یک شوک بسیار سنگین عبور کرده است؛ شاخص از منفی بیش از ۱۴۰ هزار واحد به حدود منفی ۹۱ هزار واحد برگشته و بیش از ۴۰ درصد صفهای فروش اولیه جمع شدهاند. این تابآوری را نمیتوان نادیده گرفت.
اما تا زمانی که خروج نزدیک به ۵ همت پول حقیقی جبران نشود، نام این حرکت را نمیتوان «بازگشت روند صعودی» گذاشت.
فعلاً دقیقترین توصیف بازار این است: بورس از فاز وحشت پنج دقیقه نخست خارج شده، اما هنوز وارد فاز اطمینان نشده است؛ و فاصله میان این دو، بیش از هر چیز با خبرهای سیاسی و جهت جریان پول تعیین خواهد شد.